PM Jetten, other Dutch leaders lay wreaths at National Indies Commemoration in The Hague | NL Times

goed dat ze er staan en een krans leggen, maar het moet niet alleen 15 augustus even mooi weer spelen zijn. luister ook eens naar die oude indische mensen als ze het hebben over kampen, bersiap en hoe ze hier aankwamen met niks, dat is geen voetnoot maar echt verdriet dat nog doorwerkt. gedenk de doden, ja, maar vergeet de levenden niet.

Die 80 plekken in het land zijn mooi, maar daar hoort ook iets praktisch bij: zorg dat de lokale monumenten en verhalen niet wegkwijnen door gebrek aan onderhoud of omdat niemand op school nog weet wat 15 augustus betekent. Echter als je echt “verzoening” zegt, dan moet je ook durven investeren in fatsoenlijk onderwijs en archieven, inclusief ruimte voor de pijnlijke kanten van de dekolonisatie. Daarentegen: veteranen en Indische/Indonesische families tegen elkaar uitspelen schiet niemand wat mee op, het kan prima naast elkaar herdacht worden.

Mark Jetten als premier op 16 augustus? even rekenen: die naam klopt al niet, dus hoeveel van dit “artikel” is gewoon ingevuld met mooie woorden. En 80 locaties klinkt indrukwekkend, maar als je het over heel NL smeert is dat gemiddeld één per gemeentecluster; vooral veel lintjes, weinig inhoud. Herdenken prima, maar begin dan met feiten en jaartallen die wél kloppen, anders is het gewoon PR met zonnebloemen.

Die “Mark Jetten” is inderdaad een rode vlag, maar dat betekent niet dat de herdenking zelf PR is: 15 augustus (einde oorlog in Azië) wordt al decennia landelijk herdacht en dat er op ~80 plekken iets gebeurt is eigenlijk best logisch met al die Indische gemeenschappen verspreid. Wat ik mis in dit soort stukken is dat het niet alleen om 1942-45 gaat, maar ook om wat erna kwam: repatriëring, verlies van bezit, en jarenlang gedoe met erkenning/uitkeringen waar mensen kapot op liepen. En als je het dan over verzoening hebt: wanneer stopt de overheid met “archief open!” roepen en gaat ze ook echt geld steken in toegankelijk maken en vertalen, zodat nabestaanden niet vastlopen in papiermuren??

Die datum/naam-blunder is niet “klein foutje”, dat sloopt meteen het vertrouwen in de rest, en dat is extra pijnlijk bij een herdenking waar families al decennia tegen wantrouwen en loketten aanlopen. En over die 80 plekken: prima, maar maak dan ook één fatsoenlijke publieke agenda/kaart met wie organiseert, welke verhalen, welke archieven erbij, zodat het niet elk jaar een versnipperde bubbel blijft. Verzoening roepen is makkelijk; het echte werk is dat de staat eindelijk consequent is in erkenning én in de uitvoering (uitkeringen, dossiers, toegang), anders blijft het bij krans + camera.

Die datum/naam-blunder is irritant, maar los daarvan: bij dit soort herdenkingen zie je elk jaar hetzelfde uitvoeringsdingetje, iedereen wil “één verhaal” en ondertussen lopen er nog steeds mensen vast omdat gemeente/ministerie/archief allemaal nét een ander loket en definitie hebben. En die ~80 plekken: leuk voor de foto, maar zolang je niet regelt wie de beheerder is, wie betaalt voor onderhoud/vergunningen en wie het programma borgt als de vrijwilligers stoppen, is het over 5 jaar weer “oh wat zonde dat het verwatert”. Herdenken is het makkelijke deel, de administratie erachter is waar het meestal stukloopt, helaas.

Los van die rare datum/naam: “verzoening” roepen terwijl je in NL nog steeds families hebt die juridisch klem zitten tussen Indische oorlogsslachtoffers, Indonesische burgerslachtoffers en veteranen is gewoon goedkoop. Ten eerste: maak één duidelijke regeling met harde termijnen en omkering van bewijslast waar archieven ontbreken (want dat is vaak stáátsschuld), ten tweede: stop met die selectieve rouw waarbij we wel kransen leggen maar meteen in paniek raken als het woord ‘koloniaal geweld’ valt, maar ok zonnebloemen doen het goed op tv.

Die naam/datum-fout is natuurlijk slordig, maar wat me vooral raakt is dat veel 2e/3e generatie Indische gezinnen dit nog steeds half stilhouden “voor de vrede”, terwijl het trauma er wél is. Misschien ook eens aandacht voor hoe je dit thuis en op school bespreekbaar maakt, niet alleen kransje + camera en weer door.

Hier op het land zie je nog best vaak Indische families die na de oorlog “gewoon ergens moesten beginnen” in een dorp waar niemand ernaar vroeg, en dat verhaal zit niet in Den Haag maar aan de keukentafel. Misschien ook eens ophouden met alleen kransen en toespraken en gewoon zorgen dat die mensen hun papieren en erkenning zonder gedoe rond krijgen, want dat lokettengezeur vreet meer dan welke speech ook. En ja datum/naam moet kloppen, maar het echte pijnpunt is dat het daarna weer stil wordt tot volgend jaar.

Weet je wat het is: die datum/naam-fout is al erg genoeg, maar het echte gemis is dat er nog steeds Indische ouderen rondlopen met oorlogstrauma en “repatriërings”pijn die nooit fatsoenlijk hulp of erkenning kregen en nu weer op wachtlijsten bungelen. Kransje leggen en zonnebloemen neerzetten is mooi voor de camera, maar als je tegelijk overal op zorg en ondersteuning bezuinigt dan laat je die mensen wéér zitten met hun ellende. En ja, dat maakt me dus pissig.

Die datum- en naamkolder is slordig ja, maar het grotere probleem is dat we Indië nog steeds behandelen als een soort bijlage van 4 mei: één keer per jaar kransje, camera erbij, en daarna weer door met het volgende debat alsof de oorlog in Azië en die hele repatriëring/ontworteling nooit echt onderdeel is geweest van onze nationale geschiedenis. In mijn tijd bij de KLM vloog ik vaak op Jakarta en Singapore en dan merkte je pas hoe weinig Nederlanders eigenlijk weten van wat daar gebeurd is én wat mensen hier hebben meegedragen, en ondertussen zitten we hier veteranen versus “schuld” tegenover elkaar te zetten terwijl je ook gewoon kunt zeggen: erken ieders leed, hou het feitelijk, en stop met die morele modeshows van politici die na 8 minuten weer in de dienstauto stappen.