Oliecrisis dreigt: kabinet wacht het rustig af

kabinet “wacht het rustig af” ja top laat ons straks met 2 liter benzine per week en koude douche zitten terwijl shell weer recordwinst post rip

€120 per vat en dan €2,30 aan de pomp? even rekenen: uit een vat haal je grofweg 159 liter, dus ruwe olie is dan ~€0,75 per liter, de rest is belasting+raffinage+marge. Als Den Haag “snel” wil helpen maar alleen met 5 cent accijns zwaait, dan is dat vooral theater: je betaalt je arm aan heffingen en noemt het daarna een oliecrisis. En die “grootste sinds de jaren 70” roept ook iedereen elke 3 jaar; toen had je nog echte rantsoenering, nu vooral dure ritjes naar de supermarkt.

Goh, ik mis vooral het stukje “wat gaan we dan wél doen” als het echt krap wordt: thuiswerk, OV opschalen, zuiniger rijden, desnoods tijdelijk maximumsnelheid omlaag… nu lijkt het alsof alles maar op z’n beloop kan en wij het straks mogen uitzoeken bij de pomp toch?

hier in Almelo hoor ik het al weken in de stoel: koeriers, zzp’ers, thuiszorg, allemaal zeggen ze “ik kan niet ff op de e-bike”, die moeten gewoon rijden en die rekenen straks alles door, dus dan wordt je knipbeurt, je pizza en je pakketje ook ineens duurder… en Den Haag maar doen alsof het alleen om benzine aan de pomp gaat pfff.

die €2,30 aan de pomp is irritant, maar wat mij echt zorgen baart: op maandag bij mensen thuis zie ik nu al dat “even naar de huisarts/werk/school” ineens een luxe wordt, want OV is ook duur en niet overal een optie. En dan krijg je weer die stille ellende: afspraken afzeggen, minder thuiszorg-ritten, mantelzorg die afhaakt omdat het simpelweg niet meer te rijden is. Den Haag kan wel wachten, maar in de wijken is dit geen column-discussie, dit is gewoon: ga je eten of ga je rijden??

Grappig hoe “oliecrisis” altijd eindigt in: accijns-cadeautje en daarna weer doorrijden alsof Shell en co niet gewoon de situatie uitmelken met recordmarges — marktwerking my ass. Als je echt iets wil doen: windfall tax op fossiele winsten en dat geld direct naar OV + isolatie + betaalbare stroom, zodat mensen niet gegijzeld blijven door een pompprijs in een oorlog ver weg. Den Haag wacht “rustig af” omdat het systeem precies zo gebouwd is: winst privaat, pijn publiek, klaar.

Iedereen staart zich blind op “olie” en accijns, maar als het Hormuz-gedoe echt doorzet krijg je vooral een diesel- en kerosineprobleem: vracht, bouw, landbouw, vliegtuigen. Dan kun je met 5 cent aan de pomp zwaaien wat je wil, maar als de logistiek duurder wordt gaat álles mee omhoog en zit je inflatie zo weer op 9%. En dat “grootste crisis ooit” is ook lekker: we hebben strategische voorraden, maar niemand durft hardop te zeggen wanneer je die inzet, want dan moet je ook toegeven dat het geen marktfeestje meer is.

Feit is: zo’n energieprijspiek is niet alleen gezeur aan de pomp, je ziet het binnen een paar weken in gezondheid terug, mensen gaan de verwarming lager zetten, maaltijden overslaan en zorg uitstellen omdat de rit of het eigen risico “even niet kan”. En dan kun je wel met accijns sturen, maar zonder plan voor betaalbare warmte en vervoer (ook buiten de Randstad) schuif je de schade gewoon door naar de spreekkamer.

Wat mij stoort: iedereen focust op “de pompprijs”, maar de echte kwetsbaarheid zit ’m in diesel voor logistiek, landbouw en noodstroom; als dat krap wordt heb je binnen een week lege schappen en stilvallende ketens, dan ben je te laat met een accijns-trucje. En ja, we hebben in de EU IEA-voorraden en noodmechanismes, maar die zijn gemaakt voor korte shocks en vooral voor ruwe olie, niet voor het feit dat raffinagecapaciteit en productstromen (diesel/kerosine) de bottleneck worden. Den Haag zou nú al met sectoren afspraken moeten maken over vraagreductie en prioritering (kritieke beroepen/transport), maar dat is politiek “eng” dus wachten we tot het vanzelf oplost… succes daarmee.

ten eerste: “kabinet wacht af” is niet alleen slap, het is juridisch lui—er liggen gewoon noodinstrumenten klaar (strategische voorraden, noodverordeningen, prioritering vitale sectoren) maar niemand durft ze te activeren omdat dat politiek pijn doet. ten tweede: als het echt krap wordt krijg je paniekbeleid en dan gaan ze weer met generieke toeslagen strooien, terwijl je juist nú regels moet klaarzetten voor gerichte steun aan zorg/OV/logistiek en misbruik keihard aanpakken. maar ok laten we vooral doen alsof dit alleen een pompprijs-discussie is tot de eerste schappen leeg blijven en iedereen ineens “verrast” is.

klopt dat den haag traag is, maar ik zie nu al dat mensen bij ons in de winkel spullen gaan “hamsteren” zodra benzine weer omhoog schiet, alsof je op pasta kunt rijden... als het echt krap wordt krijg je pas gezeik: leveringen die later komen, schappen halfvol en iedereen boos op het personeel terwijl het probleem elders ligt inderdaad.

Den Haag kan hier weinig “fixen” behalve paniekmanagement; olie is een wereldmarkt en als de supply krapper wordt, gaat de prijs omhoog, punt. Wat wél kan: stop met ad hoc accijns-snoepjes en zet vol in op voorspelbaarheid voor bedrijven (transport, bouw, zorg) met tijdelijke dieselregeling of gerichte compensatie, anders krijg je gewoon inflatie via elke factuur die je morgen betaalt.

Die “recordhoogte €120” is vooral een lekker rond getal voor de column, maar in euro’s zit je dan ook met wisselkoers en het feit dat Brent vaker in dollars gaat; de cijfers kloppen zelden zo strak als het klinkt. En dat “10% van het BBP is logistiek” wordt ook altijd geroepen alsof heel NL op diesel draait, terwijl veel daarvan gewoon doorvoer/boekhoudwerk is dat net zo hard verdampt als de marge zodra de vraag inzakt. Den Haag kan best wat doen, maar doen alsof je met een accijnsknop de wereldmarkt en Hormuz even fixt is ook gewoon sprookjesuur.