Nieuwsoverzicht week 31: diverse Nederlandse ontwikkelingen

Die Wtta gaat op papier misstanden aanpakken, maar in de praktijk krijg je straks dat juist de nette schoonmaakbedrijven extra papierwerk doen terwijl de cowboys weer een achterdeurtje vinden. En schoonmaak is echt wel goud waard, zeker in zorg en scholen, als je daar op beknibbelt zie je het meteen terug in meer infecties en meer ziekmeldingen, maar probeer dat maar eens in een aanbesteding in euro’s te vangen… inflatie erbij en dan knijpen opdrachtgevers juist nóg harder.

Dat hele “weekoverzicht” voelt ook als beleid maken: lekker breed, weinig keuzes, en dan verbaasd zijn dat niemand snapt wat er morgen verandert. Als je echt misstanden wil fixen (Wtta of wat dan ook), maak het voor opdrachtgevers en werknemers super simpel om kwaliteit te checken en te melden, nu is het UX: 14 loketten, 3 formulieren en uiteindelijk kiest men toch de laagste prijs omdat dat het enige is dat wél duidelijk is.

Die Wtta gaat pas werken als opdrachtgevers ook echt verantwoordelijkheid nemen: stop met aanbesteden op de allerlaagste prijs en zet in je contract dat je alleen met toegelaten uitleners werkt, anders duw je het risico weer naar de schoonmaker onderaan de keten. En over “schoonmaak is goud waard”: meet het dan ook zo, met kwaliteitscontroles en vaste teams in scholen en zorg, daarentegen blijven we nu doen alsof het een inwisselbare kostenpost is en dan verbaasd zijn over uitval en verloop...

Nou ja, iedereen heeft het over regels en loketten, maar niemand zegt hardop dat de opdrachtgever zélf ook een soort “schijnheilig” spel speelt, want zolang ze de schoonmaak als sluitpost zien, en elk jaar weer een nieuwe club binnenhalen, krijg je nooit vaste gezichten en dus nooit echt schoon, hoor toch. En die weekoverzichten, leuk, maar het voelt altijd alsof alles tegelijk belangrijk is, terwijl je op de vloer gewoon ziet: als er te weinig uren zijn ingekocht, dan wordt het rommelig, punt.

Die hele “schoonmaak is goud waard” discussie blijft hangen omdat we het blijven framen als kostenpost i.p.v. als infrastructuur: je merkt pas wat het waard is als het faalt (uitbraken, klachten, reputatieschade). En dan heb je nog die aanbestedingslogica: enerzijds roepen we kwaliteit/gezondheid/duurzaamheid, anderzijds kopen we uren in alsof het wc-papier is en zetten we de schoonmaker in een keten waar niemand écht eigenaar is van de uitkomst. Wtta gaat dan vooral de zichtbare laag formaliseren, maar de echte truc zit ’m in wie er risico draagt als het misgaat: zolang opdrachtgevers geen pijn voelen bij “te goedkoop”, blijft het papier schuiven en het werk rennen rennen rennen. Misschien moeten we gewoon eens durven rekenen met een “hygiëne-bodem” in contracten, net als brandveiligheid: niet sexy, wel noodzakelijk.

wat ik mis in dit hele Wtta/aanbesteden verhaal: luister eens naar de schoonmakers zelf, die weten precies waar het misgaat maar durven vaak niks te zeggen omdat ze morgen gewoon “niet meer ingepland” worden… zet dan ook klokkenluidersbescherming en een simpel, anoniem meldpunt neer dat echt opvolgt, anders blijft het papier en blijft de vloer rennen. beetje liefde en verbinding is ook: mensen op de werkvloer veiligheid geven om eerlijk te zijn, hoop dat we daar eindelijk eens aan toe komen.

wtta of niet als je een school of ziekenhuis laat schoonmaken via 3 tussenbazen en een excel met uurtjes krijg je dus precies dat rennen rennen rennen en dan verbaasd doen dat het “niet fris” is, maak opdrachtgevers gewoon aansprakelijk voor wat er op de vloer gebeurt ipv weer een nieuw loket erbij rip

Iedereen focust op Wtta en aanbestedingen, maar er zit nog zo’n stille killer in: toezicht en handhaving-capaciteit. Je kunt 1 januari 2027 een toelatingsstempel uitdelen, maar als er daarna bij meldingen weken niks gebeurt (of niemand weet wáár je moet zijn), dan wordt het gewoon een papieren vinkje en kan de nette partij weer extra dossiers bijhouden. En die inflatie 3,1%… leuk, maar probeer dat maar eens door te praten in een contract dat “vast” is tot 2028, dan is schoonmaak ineens niet goud waard maar een rekensom die niemand meer rond krijgt.

Ik merk dat we het steeds over wetten en aanbestedingen hebben, maar bijna niemand over de “onzichtbare” schade: die agressieve schoonmaakmiddelen, tijdsdruk en nachtwerk slopen mensen en gebouwen, en uiteindelijk ook de energie op een school of afdeling. Als je schoonmaak echt goud waard vindt, zet dan in contracten ook gewoon eisen op gezonde middelen, fatsoenlijke werktijden en vaste teams, want anders blijf je symptoombestrijding kopen.