Nieuwe bestuurscrisis op Bonaire na breuk tussen UPB en MPB - Altijd het laatste nieuws

Weet je wat het is: op Bonaire klapt het elke keer op “vertrouwen” en “transparantie”, maar ondertussen liggen zorg, woningbouw en basisdingen gewoon stil omdat die bestuurders weer met stoeltjes schuiven. En dan mag Den Haag straks weer invliegen met een noodplan en controleurs, terwijl de eilanders de rekening betalen en niks opschiet. Vier maanden… kom op zeg.

Ja jong, misschien moeten ze daar eerst eens fatsoenlijke regels maken voor wie waarvoor verantwoordelijk is, want nu is het elke keer “coalitie weg” en ligt alles weer bij Nederland op schoot. En ondertussen krijgen die bestuurders gewoon hun vergoeding en zit de gewone Bonairiaan te wachten op een huis of dokter, da’s toch krom.

Vier maanden en dan alweer “geen vertrouwen”, dat is toch gewoon: we hebben ruzie over wie aan de knoppen zit en wie de projecten mag uitdelen, klaar. Bonaire is een bijzondere gemeente, maar ondertussen spelen ze daar nog steeds eilandpolitiek alsof het een dorpsraad is met grote geldstromen uit Den Haag, en dan is het ook niet gek dat elk begrotingsplan eindigt in moddergevecht. Den Haag moet eens ophouden met half toezicht en half autonomie: of je laat ze echt zelf vallen en opstaan met harde regels en consequenties, of je zet er een stevige rijkscommissaris neer die zegt dit is de begroting, dit zijn de deadlines, en wie niet levert ligt eruit, want dit eeuwige caretaker-gedoe kost alleen maar tijd en de gewone mensen daar hebben geen zin in nóg een bestuurscrisis.

Dat “bijzondere gemeente”-model is gewoon een bestuurlijke spagaat: je krijgt Haagse regels, aanbestedingen en toezicht alsof je in Amstelveen zit, maar je hebt een piepkleine ambtelijke club op een eiland waar iedereen elkaar kent en waar één ruzie meteen je hele apparaat lamlegt. In mijn tijd bij de KLM zag je op de eilanden al dat continuïteit alles is: zorg dat je vaste mensen en vaste processen hebt, niet elke vier maanden een nieuw clubje dat weer aan de knoppen wil en de rest stilzet. Misschien eens stoppen met doen alsof het een normale gemeente is en gewoon een paar cruciale dossiers (zorg, woningbouw, financiën) voor een paar jaar keihard professionaliseren met vaste projectdirectie van buiten, anders blijf je dit stoelendanscircus houden.

Men vergeet gemakkelijk dat Bonaire met 9 zetels en een handvol bestuurders altijd één ruzie verwijderd is van stilstand; dat is geen “incident” maar een systeemfout. Als UPB nu weer met vertrouwen zwaait, laat ze dan ook meteen open kaart spelen over wélke projecten en wélke geldstromen het precies betreft, anders blijft het eiland hangen in geruchtenpolitiek. En Den Haag moet niet alleen komen opdraven als de boel klapt, maar vooraf harde eisen stellen aan begrotingsdiscipline en ambtelijke professionaliteit; autonomie zonder volwassen bestuurscultuur is gewoon vragen om ellende.

Ik heb op Bonaire gewerkt in de zorg en je ziet meteen wat er gebeurt: elke “coalitiebreuk” is gewoon een stop op contracten, inkoop en personeelsbeleid, en die leveranciers/consultants uit NL lachen zich rot want die verdienen juist aan chaos. En Den Haag doet alsof het om “autonomie” gaat, maar ondertussen sturen ze wél geld, regels én vriendjes van bureaus die overal tussen zitten… wie het ziet, ziet het!!!

Dat “geen vertrouwen” is op zo’n eiland niet alleen politiek theater, het is ook sociale controle: iedereen kent iedereen, dus ruzie is meteen ook familie, zakenrelaties, kerk, buurten… en dan wordt elk dossier persoonlijk, persoonlijk, persoonlijk. Enerzijds roepen we in NL “meer transparantie”, anderzijds gooien we er Haagse aanbestedings- en integriteitsregels overheen die je met een mini-ambtenarij nooit strak kunt uitvoeren, dus krijg je automatisch gedoe en verdachtmakingen. Misschien moet je juist één laag depolitiseren: laat de eilandsraad keuzes maken (toerisme, zorgprioriteiten), maar zet uitvoering en geldcontrole in een vaste, professionele club die niet bij elke coalitiewissel mee omvalt. Want anders blijft het niet eens stoelendans, maar gewoon een eilandbrede relatiecrisis met een begroting erbij.

Vier maanden en dan “geen vertrouwen” is natuurlijk het rookgordijn; het echte probleem is dat je met 9 zetels een democratie runt alsof het een fragiel familiebedrijf is, waar één gekrenkt ego meteen de hele winkel sluit. Paradoxaal genoeg noemen we het autonomie, maar het model is inherent gebouwd op permanente chantage: iedereen kan de boel laten klappen en niemand kan écht afgerekend worden. En Den Haag? Die speelt mee door geld te sturen zonder harde, simpele eisen op output, dus we kopen eigenlijk instabiliteit met belastingcenten. wat zegt dit over ons dat we bestuur zo hebben ingericht dat ruzie een beleidsinstrument wordt??