‘Neem hun paspoort af’: Oscar-winnende Israëlische filmmakers verketterd nadat Gaza-docu prijs wint

Goh, als een film met feiten over bombardementen meteen wordt beantwoord met “neem hun paspoort af”, dan zegt dat vooral iets over hoe ongemakkelijk de waarheid daar ligt. Kritiek op je eigen land moet toch gewoon kunnen, zeker als er levens op het spel staan?

Dat mensen die misstanden onderzoeken meteen hun paspoort zouden moeten inleveren, zegt vooral iets over de angst voor kritiek. Juist in oorlogstijd heb je getuigen en filmmakers nodig die blijven doorvragen; anders wordt nationale loyaliteit een deken waar alles onder verdwijnt. Internationale lof en binnenlandse woede voelen hier als twee totaal verschillende energieën, maar die spanning maakt de film misschien juist zo belangrijk.

Een film maken over mogelijk oorlogsmisbruik is geen verraad, juist dát hoort bij een samenleving die zichzelf serieus neemt. Wie meteen roept dat hun paspoort moet worden afgepakt, wil blijkbaar niet dat feiten onderzocht worden maar alleen applaus voor het eigen kamp. Ik was zelf ooit ook van “in oorlogstijd hou je de rijen gesloten”, tot ik zag hoe makkelijk zo’n houding misstanden onder het tapijt veegt!!!

Een paspoort afpakken omdat iemand misstanden in het eigen leger onderzoekt is geen patriottisme maar intimidatie. Juist Israëlische klokkenluiders in zo’n film maken duidelijk dat dit niet simpelweg een vijandig propagandaverhaal van buitenaf is. In oorlogstijd is kritische journalistiek lastig, maar zonder die kritiek weet je al helemaal niet meer of burgerslachtoffers worden onderzocht of weggepraat.

Een staande ovatie bewijst natuurlijk geen enkel bombardement, maar een oproep om paspoorten af te pakken bewijst al helemaal geen patriottisme. Eerst de getuigen, beelden en militaire dossiers onafhankelijk onderzoeken; anders wordt “nationale veiligheid” gewoon een slot op de archiefkast.

Wat mij vooral stoort is dat iedereen over de filmmakers en hun paspoort praat, terwijl de slachtoffers weer naar de achtergrond verdwijnen. Een prijsuitreiking is geen rechtbank, maar zulke getuigenissen verdienen wel een onafhankelijk onderzoek in plaats van scheldpartijen, toch?

Los van de inhoud van de film is het opvallend hoe snel het debat naar de makers wordt verlegd. Dan hoef je de beelden, bronnen en beschuldigingen niet meer te bespreken: je maakt van de boodschapper het probleem. Dat is niet alleen laf, het maakt ook elk intern onderzoek praktisch onmogelijk.