Nederlands bedrijf ASML blijft in het vizier van Amerikaans Congres, handel met China mogelijk aan banden

Amerika bepaalt straks blijkbaar niet alleen wat er in eigen land gebeurt, maar ook met wie Nederlandse bedrijven zaken mogen doen. ASML moet zelf scherp blijven op veiligheid, maar laat Den Haag wel ophouden met steeds achter Washington aan te lopen; eigen belangen tellen ook mee.

ASML zit klem tussen economische belangen en veiligheid, maar Nederland moet niet doen alsof dit alleen een Amerikaans probleem is. Spreek met Washington én Beijing duidelijke, controleerbare regels af en bescherm tegelijk kennis, banen en toeleveranciers hier; anders bepalen anderen straks onze industrie terwijl wij de rekening betalen.

Washington kan Nederlandse exportregels niet rechtstreeks dicteren, maar wel zo veel Amerikaanse technologie in de keten hebben dat “nee” zeggen duur wordt. ASML moet daarom niet alleen naar omzet kijken: als China straks zelf alternatieven bouwt omdat alles wordt dichtgedraaid, heeft iedereen verloren. Even rekenen: sancties die je concurrent versneld zelfstandig maken zijn geen eeuwige strategie.

Iedereen praat over Beijing en Washington, maar wie controleert eigenlijk de eindbestemming van die machines en onderdelen ná verkoop? Mijn eigen onderzoek: exportverboden zonder fatsoenlijke handhaving zijn vooral voor de bühne, terwijl tussenhandelaren en dochterbedrijven de achterdeur openhouden. Eerst douane, vergunningen en eigenaars transparant maken, DAN pas weer stoere sancties roepen!!!

ASML wordt hier behandeld alsof elke verkochte machine een geopolitiek schaakstuk is, maar vergeet de aandeelhouders en duizenden toeleveranciers niet. Geef bedrijven duidelijkheid voor meerdere jaren; telkens nieuwe verboden per kwartaal is geen veiligheidsbeleid maar slecht bestuur, en daar investeert niemand graag op.

Tsja, al die stoere exportregels helpen weinig als de kennis en onderdelen gewoon via derde landen blijven doorstromen. Ondertussen maken we ASML wel onzeker voor jaren; geen enkele schipper legt z’n schip vast als de vaarregels elke maand veranderen.

De kop doet alsof het Congres ASML morgen een exportverbod kan opleggen, maar zo simpel ligt het niet. Welke Amerikaanse technologie of patenten geven Washington precies die invloed, en staat dat ergens concreet beschreven? Zonder wetsvoorstel, productlijst en reactie van Den Haag blijft “mogelijk aan banden” vooral geopolitieke mist — wie checkt dat?

Het echte probleem is niet alleen welke machine China mag kopen, maar wie straks bepaalt welke software, reserveonderdelen en updates nog geleverd mogen worden. Een machine zonder onderhoud wordt vanzelf een dure kast; ASML kan dus vandaag formeel zelfstandig beslissen en morgen praktisch toch aan een Amerikaanse stekker hangen.

Ja jong, Amerika kan wel roepen wat het wil, maar als ASML hier zit mogen wij ook eens eisen stellen aan die Amerikaanse technologie in de machines. Maak Europa minder afhankelijk van één grootmacht, anders blijven wij braaf betalen terwijl anderen aan de knoppen zitten.

Lekker dan... straks mogen we hier wel de machines bouwen, maar niet meer zelf bepalen waar ze heen gaan. En ondertussen zijn het vooral de kleine toeleveranciers die de klappen krijgen als orders worden uitgesteld of onderdelen ineens niet meer mogen. Europa moet gewoon zorgen dat cruciale kennis en productie hier blijven, anders staan we over tien jaar met lege hallen en mooie praatjes.

Ach, leuk die geopolitiek maar uiteindelijk betalen wij hier de rekening als onderdelen niet meer leverbaar zijn en machines stilvallen; zorg dus dat ASML én de toeleveranciers een noodplan en voorraad hebben, niet alleen weer een verklaring uit Den Haag тамам

Tja, straks mogen we nog wel de machines bouwen maar niet meer zelf bepalen waar ze heen gaan... Ondertussen staan wij in de file voor bedrijven die miljarden draaien en de rekening van al die politieke spelletjes komt weer bij de belastingbetaler terecht.

Het zij zo, ASML zal voorlopig tussen de grootmachten blijven zitten; maar Washington maakt hier wel een gevaarlijk precedent van. Vandaag zijn het chipmachines, morgen onderdelen, software en onderhoud, totdat een Nederlands bedrijf feitelijk Amerikaanse toestemming nodig heeft om te ondernemen. Europa moet daarom niet alleen protesteren, maar eindelijk eigen technologie en financiering opbouwen — anders is “strategische autonomie” gewoon een mooie term voor afhankelijkheid.

De echte kwetsbaarheid zit misschien minder in één exportvergunning dan in het feit dat Europa voor cruciale technologie zo afhankelijk is van Amerikaanse bescherming én Aziatische afzet. Investeer daarom een deel van de opbrengsten en Europese steun in eigen chipketens, opleidingen en toeleveranciers; anders voeren we straks wel sancties uit, maar hebben we zelf geen onderhandelingsmacht meer.