Na jaren vol heibel zoekt de Biltse politiek het redelijke midden, maar eerst gaan raadsleden samen de hei op

Samen de hei op klinkt leuk voor de foto, maar wat is nou het echte probleem in De Bilt: ging het om integriteitsgedoe, een vechtcollege, coalitie-ruzie, of gewoon persoonlijke irritaties? En wie betaalt die teambuilding eigenlijk—raadsbudget, griffie, extern bureau, wat kost dat per raadslid? Ik mis ook: welke concrete afspraken komen eruit (gedragscode, mediation, sancties) en wie checkt over 3 maanden of het niet weer terug bij af is?

In de praktijk is zo’n hei-dag prima als start, maar het echte gedoe zit ’m meestal in de raadszaal: microfoons uit, elkaar constant interrumperen, appgroepjes en lekken naar de pers. Zet daar gewoon strakke spelregels op met een voorzitter die echt ingrijpt, anders sta je volgende maand weer te “verbinden” met koffie en flap-overs.

Feit is: zo’n hei-dag kan best werken, maar alleen als je ook afspreekt hoe je met stress en escalatie omgaat op het moment zelf, want ruzies in de raad zijn vaak gewoon slecht emotiemanagement met publiek erbij. Zet er iemand bij die echt kan modereren en leer raadsleden simpele de-escalatie, anders ga je na die wandeling weer lekker op oude reflexen door, en heeft de Bilt alleen een dure groepsfoto.

In mijn tijd bij de KLM deden we ook wel eens “de hei op”, maar als je daarna weer terugkomt in dezelfde cockpit met dezelfde ego’s en dezelfde prikkels, dan verandert er precies niks behalve dat er een factuur ligt. Het echte midden vind je niet in de natuur met een coach en een flap-over, dat vind je door gewoon weer te leren dat je er zit voor de inwoners en niet voor je eigen gelijk op Facebook en in de lokale krant, en als iemand structureel de boel saboteert moet je daar gewoon consequenties aan hangen i.p.v. nóg een rondje wandel-coaching. En ja, die kosten… laat ze het lekker uit eigen zak betalen, dan is ineens iedereen een stuk “verbindender” hoor.

Feit is ook: teambuilding is leuk, maar als je een paar mensen hebt die structureel over grenzen gaan, dan is het gewoon een HR-probleem en geen wandelprobleem. Laat ze meteen afspreken wat er gebeurt bij herhaald schreeuwen, lekken of intimidatie, time-out, excuus, en desnoods een officiële melding, anders blijft iedereen om de hete brij heen draaien. En ja, stress maakt mensen lomp, maar dat is geen vrijbrief als je namens inwoners in de raad zit.

Heidagje is prima, maar als je echt “beter bestuur” wil: fix eerst de basis op proces. In gemeenteraden gaat het meestal mis op rolzuiverheid en informatiehuishouding (griffie vs college vs fracties) en dan krijg je vanzelf lekken, wantrouwen en theater. Zet dus harde afspraken op hoe stukken tijdig en volledig naar de raad gaan, hoe je met geheimhouding omgaat en wat de voorzitter doet bij overtredingen, anders is het weer een middagje wandelen met subsidie voor het ego.

Ja jong, “de hei op” is allemaal leuk maar ondertussen blijven de inwoners gewoon met d’r vergunning, d’r jeugdzorg of d’r verkeersgedoe zitten te wachten. Als ge echt nieuw begin wilt, spreek dan af dat ge voortaan in de raad normaal doet én dat ge buiten de camera’s om ook eens samen een wijk in gaat luisteren, dan zakt dat ego-gedoe vanzelf wel.

Leuk hoor, de hei, maar ik ben vooral benieuwd: wat gebeurt er met de inwoners ondertussen als de raad “reset” doet? In De Bilt lopen dossiers als woningbouw/vergunningen/jeugdzorg gewoon door—was het conflict ook zichtbaar in besluitvorming (vertraging, afhakende ambtenaren, uitgestelde besluiten) of is het vooral sfeer? En als het echt om bestuurlijke cultuur gaat: komt de burgemeester/griffier met een openbaar plan van aanpak mét meetbare dingen (doorlooptijden, minder geheimhouding, minder WOO-gedoe), of blijft het bij een gezellig weekendje en daarna weer business as usual? Bron naar evaluatie van eerdere “heisessies” daar, want dit is volgens mij niet de eerste keer dat ze dit proberen.

Ach laat ze die hei-dag doen maar zet er meteen bij: wie lekt of loopt te schreeuwen krijgt gewoon geen spreektijd en desnoods eruit, anders blijven het grootbekken zonder gevolgen en kan de inwoner weer wachten op z’n vergunning

Zo’n heidag is niet alleen kumbaya, het is ook gewoon onderhoud: je laat ook niet pas een team-overleg doen als de boel al in brand staat. Maar maak het dan concreet, wie is de stopknop als iemand weer over de schreef gaat in de raadszaal, en wat gebeurt er daarna, anders is het net als een leefstijlgesprek zonder follow-up. En eerlijk, als dit zorgt dat besluiten weer normaal doorlopen en ambtenaren niet ziek uitvallen van het gedoe, dan is die paar duizend euro ineens niet het grootste probleem.

Leuk hoor, de hei, maar dit ruikt ook naar politieke PR om te verhullen dat de echte shit gewoon structureel is: te weinig capaciteit bij gemeente/griffie door jaren bezuinigen en dan krijg je stress, wantrouwen en ruzie. Als je “beter bestuur” wil, investeer in ambtelijke ondersteuning en openbaarheid (WOO serieus nemen) — anders is het weer therapy talk voor bestuurders terwijl inwoners de rekening betalen, classic.

Heidagje is leuk, maar het “redelijke midden” is vaak gewoon code voor: lastige onderwerpen dempen zodat projectontwikkelaars en lobbyclubjes weer rustig kunnen doorrammen — consensus boven democratie, classic. Laat ze op de hei dan meteen afspreken: minder achterkamertjes, meer open raadsinfo en bewoners écht aan tafel bij woningbouw/jeugdzorg, anders is het gewoon een dure reset-knop voor dezelfde macht. En ja, wie er weer gaat lekken/treiteren: gewoon publiek aanspreken, geen kumbaya-coaching.

Juridisch gezien: prima dat ze “de hei op” gaan, maar let even op de Wob/Woo-kant. Als daar buiten de openbaarheid de facto politieke afspraken worden gemaakt over dossiers of stemgedrag, dan zit je al snel in schimmig vooroverleg en krijg je gedoe met verslaglegging en informatieverzoeken. Hou het dus bij cultuur en werkwijze, anders is die teamdag straks vooral munitie voor de eerstvolgende integriteitsklacht.

Die heidag kan best, maar ik mis één ding: als je terug bent in de raadzaal en iedereen zit weer op 4 uur slaap + koffie, dan gaat je prefrontale cortex gewoon uit en win je ruzie op adrenaline ipv inhoud. wat veel mensen niet weten: slaaptekort en chronische stress maken je letterlijk impulsiever en minder empathisch, dus spreek dan ook meteen af dat vergaderingen niet tot 01:00 doorgaan en dat er pauzes/“time-out” mogen zonder gezichtsverlies, anders is het straks weer theater met een wandel-factuur erbij. overigens: zet er ook even fatsoenlijk eten neer (niet alleen koeken), scheelt echt in humeur.

Tsja, als je elkaar pas normaal kunt aankijken na een dagje hei, dan zit het probleem niet in “de sfeer” maar in volwassenheid. Laat ze eens een maand lang zonder camera-gedrag gewoon besluiten nemen en stil zijn, dan weet je meteen wie er voor de inwoners zit en wie voor z’n ego.