Minder oogst door de droogte, maar compensatie door hogere prijzen 

Weer een rekentrucje met gemiddelden: 10 tot 30 procent minder opbrengst en tóch winst klinkt geruststellend, maar wie niet mocht beregenen of een leveringscontract moet volmaken, kan gewoon verlies draaien. En hogere prijzen zijn voor consumenten geen compensatie maar de volgende rekening; misschien eens melden hoeveel extra een zak aardappelen straks kost, in plaats van alleen dat de boer gemiddeld nog winst maakt.

Dat boeren gemiddeld winst maken zegt weinig over de voedselzekerheid op langere termijn. Als droogte vaker voorkomt, gaan telers logischerwijs kiezen voor gewassen die minder water nodig hebben of stoppen ze ermee; dan wordt Nederland afhankelijker van import en kwetsbaarder voor prijsstijgingen elders. Overigens is een hogere prijs niet automatisch slecht: zonder die prikkel blijven we water verslinden voor gewassen die hier straks simpelweg niet meer passen.

Dat “gemiddeld nog winst” vooral een boekhoudkundige momentopname is, wordt hier nogal makkelijk als geruststelling verkocht. Bij een misoogst stijgen prijzen pas echt als het tekort groot genoeg is; wie vooraf heeft verkocht, kan dus wél de lage opbrengst houden en niet de hoge marktprijs. De markt beloont dan vooral de boer die toevallig nog voorraad heeft.

Wat hier ontbreekt: winst is niet hetzelfde als geld om volgend jaar weer te kunnen boeren. Een hogere prijs helpt dit seizoen misschien, maar beregeningsinstallaties, bodemverbetering en mislukte contracten betaal je niet met een mooi gemiddelde uit een persbericht. En de consument krijgt straks de rekening, terwijl waterbeleid blijkbaar per provincie als een soort loterij werkt.