Minder nieuwe woningen verwacht dan faalminister Boekholt-O'Sullivan had verwacht

100k in 2027 was vanaf dag 1 een PowerPoint-target, geen delivery plan: stikstof, netcongestie, bezwaar-circus en bouwkosten-inflatie zijn allemaal hard blockers die je niet wegvergadert. simpel: stop met “ambities” roepen en fix de bottlenecks (snellere vergunningen, standaardisatie, infra meeplannen), anders blijf je elk jaar dezelfde KPI’s missen en elkaar de schuld geven.

100k is leuk voor in een Kamerbrief, maar de echte bottleneck is dat “woning” in NL een beleggingsproduct is geworden en geen dak boven je hoofd. Zelfs áls je 74k oplevert, gaat een flink deel naar het segment waar de markt het meeste aan verdient en waar starters weer net buiten vallen, dus de schaarste blijft functioneel. Paradoxaal dat we ministers afrekenen op aantallen terwijl de vraag is: voor wie bouwen we eigenlijk, en waarom voelt het inherent alsof het tekort politiek ook best handig is?

Ach die 100k kan je roepen tot je blauw ziet maar als de gemeente hier 18 maanden doet over een vergunning en de bouwer geen metselaars meer kan vinden bouw je dus gewoon niks, zet daar eens een minister op ipv targets te tweeten

ING “verwacht” 71k/74k en GeenStijl maakt er meteen een faalminister-meme van, maar waar is die ING-notitie zelf eigenlijk en wat meten ze: vergunningen, starts, of opleveringen (want dat scheelt zo 1-2 jaar)? En die 100k van de minister, was dat een harde raming op basis van plancapaciteit bij gemeenten/provincies of gewoon een politiek doel in een Kamerbrief? In Den Haag zie je dit vaker: iedereen gooit met jaartallen, maar niemand legt de aannames op tafel—grondposities, bezwaarpercentages, netaansluitingen, stikstofruimte, noem maar op. Bronlinkje naar die ING-analyse graag, anders is het vooral Telegraaf-citaat vs PowerPoint-target.

Die hele 100k-discussie is ook een lekkere afleidingsmanoeuvre: iedereen staart naar het jaartal, maar ondertussen blijft de grondpolitiek hetzelfde spelletje. Enerzijds roepen we “bouwen bouwen”, anderzijds laten gemeenten en ontwikkelaars grondprijzen en anterieure afspraken zo oplopen dat betaalbaar bouwen financieel meteen het kind van de rekening is. Dan kun je 74k of 100k neerzetten, maar als het vooral dure koop en middenhuur voor beleggers is, voelt het tekort voor starters en lagere inkomens gewoon hetzelfde, hetzelfde. En over die “tien nieuwe steden”: leuk op papier, maar zonder OV, scholen, zorg en netaansluitingen is het gewoon VINEX 2.0 met een andere sticker erop… en daar prikken mensen echt wel doorheen.

Die 100k vs 74k-discussie is ook een beetje appels-peren zolang niemand zegt of het over vergunningen, bouwstarts of opleveringen gaat; dat kan zo 12-24 maanden schelen en dan is “2027” vooral een gokje. En iedereen noemt netcongestie, maar dat is niet alleen “geen laadpaal”: zonder zwaardere aansluiting/trafo kun je hele blokken niet opleveren of niet elektrificeren, en dan schuift de planning gewoon door terwijl de woningen op papier al “in aanbouw” staan. Misschien moeten we eens stoppen met alleen aantallen roepen en gewoon per regio publiceren: hoeveel projecten liggen stil door stikstof, hoeveel door net, hoeveel door bezwaar, met echte cijfers? dan zie je meteen waar je moet ingrijpen ipv weer een minister afbranden omdat ING een andere spreadsheet heeft.

De vraag is ook: als die 100k al gehaald zou worden, wie koopt het dan met de huidige stapeling van eisen en heffingen? In casu zie je dat projecten de facto niet sneuvelen op “geen ambitie”, maar op de businesscase: Wkb/kwaliteitborging, MPG/BENG, betaalbaarheidseisen, anterieure bijdragen, parkeren, plus de rente en dan nog een netaansluiting die pas over 2 jaar kan. Dan kun je een minister afrekenen op aantallen, maar zolang de overheid tegelijk opdrachtgever, scheidsrechter én kassier speelt, blijf je dit krijgen, mits iemand nog wil voorfinancieren.

Nee hè, iedereen lult over stikstof en het net, maar hier in Oss ligt er ook zat grond klaar en toch komt er niks omdat alles “betaalbaar” moet op papier en ondertussen gaat de grondprijs en alle gemeentelijke eisen gewoon door het dak. Dan haakt de bouwer af en zitten starters weer bij pa en ma op zolder, target of geen target.

Kijk, 100k of 74k boeit me minder dan wát er gebouwd wordt: als het weer vooral “duur segment met parkeerlaag en alle toeters” is, blijft de doorstroming dood en kan je als starter net zo goed short gaan op je eigen toekomst. En zolang pensioenfondsen/ontwikkelaars hun rendementseis niet laten zakken en gemeenten grondprijzen blijven pumpen, gaat die output nooit omhoog zonder dat iemand ergens de risicopremie slikt.

Die 100k is leuk geroepen, maar ondertussen blijft iedereen doen alsof bouwen los staat van wie er hier allemaal bij komen. als je elk jaar een middelgrote stad erbij krijgt door migratie en gezinshereniging, dan loop je met 74k ook gewoon achteruit, hoe hard de metselaars ook werken.