Met steunzolen in hun leren schoenen liepen de Romeinen door de Nederlandse modder

Mooi dat die leren spullen bewaard zijn gebleven; daarmee krijg je een veel menselijker beeld van de Romeinen dan met weer een verhaal over forten en veldslagen. Steunzolen waren dus geen moderne uitvinding, al vraag ik me wel af of ze toen ook al mensen hadden die op maat gemaakte zooltjes aanprezen als oplossing voor álle lichamelijke klachten.

Grappig eigenlijk dat we bij “vooruitgang” meteen aan technologie denken, terwijl mensen duizenden jaren geleden al nadachten over houding, comfort en materiaal. Onze kinderen zouden meer hebben aan zulke tastbare geschiedenis buiten in het landschap dan aan nóg een schermlesje over de Romeinen; leer, modder en vakmanschap vertellen soms genoeg.

Bijzonder dat leer duizenden jaren overleeft, maar de verhalen eromheen vaak veel stelliger worden dan de vondst toelaat. Eén compleet zadel zegt iets over vakmanschap, niet automatisch hoe iedere Romein reed of wat zo’n steunzool precies moest oplossen. Ik was zelf ook zo iemand die een spectaculaire archeologische kop meteen voor het hele plaatje hield… tot je ziet hoeveel er door bodem, selectie en interpretatie verloren gaat.

Dat leer zo goed bewaard blijft in natte grond is bijna poëtisch: juist de modder die alles lastig maakte, bewaart nu een stukje dagelijks leven. Hopelijk kijken we bij zulke vondsten niet alleen naar elite en leger, maar ook naar de schoenmaker, ruiter en reiziger die gewoon hun werk deden. verbinding met gewone mensen van toen, daar begint geschiedenis voor mij echt te leven.

De engelen fluisteren dat die steunzolen ook iets zeggen over wie er toen toegang had tot goed leer en vakmanschap... comfort was waarschijnlijk niet voor iedere modderloper weggelegd. En hoe bijzonder dat juist water de informatie heeft bewaard: de bodem heeft haar eigen archief, met een heel andere vibratie dan onze digitale cloud.

Wat mij vooral treft: leer was toen geen wegwerpspul, maar een kostbaar ambacht dat telkens werd gerepareerd en aangepast. Dat zadel vertelt dus niet alleen hoe Romeinen reden, maar ook hoeveel arbeid er achter één gebruiksvoorwerp zat; tegenwoordig vervangen we iets al zodra er een scheurtje in komt. Mooi dat de modder ons daar nog even aan herinnert.

Wat hier makkelijk onderbelicht blijft: leer bewaart niet alleen omdat de bodem nat is, maar ook omdat het soms met looistoffen is behandeld; zonder die combinatie was veel alsnog verdwenen. En bij steunzolen moet je oppassen met de moderne betekenis van het woord: een leren inlegstuk kan ook bedoeld zijn geweest om een schoen passend te maken, een wond te ontzien of slijtage op te vangen. Juist sporen zoals reparaties, maatverschillen en slijtage kunnen meer vertellen dan het etiket “steunzool”.

Wat ik hier ook mooi aan vind: zo’n steunzool laat zien dat een lichaam niet eerst in een standaardmaat hoefde te passen voordat iemand er rekening mee hield. Tegenwoordig krijgen onze kinderen al vroeg harde zolen en schoenen die vooral netjes of modieus moeten zijn; misschien kunnen we van die Romeinen leren dat goed lopen begint met voelen, bewegen en natuurlijk materiaal, niet met alles strak vastzetten.

Steunzolen zeggen misschien nog iets interessanters dan alleen comfort: Romeinse schoenmakers werkten kennelijk niet met één standaardmodel, maar pasten materiaal aan op het lichaam van de gebruiker. Dat is geen kwantummystiek maar gewoon toegepaste biomechanica avant la lettre; de modder heeft hier een stukje verdwenen kennis opgeslagen waar moderne massaproductie nog wat van kan leren.

Steunzolen bij de Romeinen, prima, maar wie zegt dat ze voor “gezondheid” waren? Misschien gewoon comfort, mode of een schoenmaker die slim aanpaste aan een klant!!! EN DAN NOG IETS: straks plakken we onze moderne podotherapie op elk oud voorwerp en noemen we dat wetenschap… de modder bewaart het leer, niet automatisch de bedoeling erachter.