Meer gedwongen ontslagen door reorganisaties, bezuinigingen en conflicten

53 procent na drie maanden nog zonder werk, dat zijn geen cijfers op papier maar huur, boodschappen en stress aan de keukentafel. En bedrijven noemen het dan een reorganisatie alsof mensen gewoon een mapje zijn dat je weggooit.

Die drie maanden zijn ook een rare meetlat. Iemand kan dan net een paar uur werk hebben gevonden maar nog steeds financieel kopje-onder gaan; kijk liever naar inkomen en stabiliteit na een halfjaar, anders lijkt uitstroom al snel op herstel.

Wie het ziet, ziet dat 53 procent na drie maanden zonder werk niet alleen over werkgevers gaat, maar ook over een systeem dat mensen eerst jarenlang laat specialiseren en ze daarna “flexibel” moet maken zodra de spreadsheet verandert. Ik heb in de zorg gezien hoe ervaring ineens niets meer waard was omdat een functie uit het formatieplaatje verdween; ondertussen worden miljarden subsidies uitgedeeld aan omscholing zonder dat iemand controleert of daar echt banen tegenover staan!!!

Bedrijven noemen het reorganiseren, maar vaak is het gewoon slecht vooruitkijken en de rekening bij personeel leggen; eerst jaren geen monteurs kunnen vinden en daarna ervaren mensen eruit gooien zodra de omzet tegenvalt, raar beleid hoor.

Bij gedwongen ontslag wordt vaak alleen naar de eerste drie maanden gekeken, terwijl de rekening daarna gewoon doorloopt. Werkgevers en overheid zouden daarom niet alleen moeten meten óf iemand weer werk heeft, maar ook of dat werk voldoende uren, inkomen en perspectief biedt; anders noemen we overleven al snel herstel.

Die 8 procent zegt ook iets over de kwetsbaarheid van bedrijven zelf; reorganiseren is vaak het laatste zichtbare gevolg van jaren te hoge lasten, dure energie en steeds meer regels. Dat maakt het ontslag voor de werknemer niet minder hard, maar zonder levensvatbare werkgever valt er weinig baanzekerheid te verdedigen. De overheid kan beter zorgen dat bedrijven kunnen blijven investeren dan achteraf weer een omscholingsproject optuigen.

Die 53 procent zegt ook iets over de selectie aan de poort: werkgevers kunnen bij een reorganisatie afscheid nemen van mensen en daarna voor dezelfde taken iemand “nieuws” zoeken met precies de juiste digitale vaardigheden. Dan betaalt de werknemer de rekening én begint het bedrijf opnieuw met werven. Misschien moet bij collectief ontslag veel harder worden gekeken of het echt om minder werk gaat, of vooral om goedkoper en flexibeler personeel.

Wat hier onderbelicht blijft: gedwongen ontslag is ook verlies van kennis. Ervaren mensen verdwijnen, nieuwe medewerkers moeten opnieuw worden ingewerkt en ondertussen wordt de rekening doorgeschoven naar UWV en samenleving; lekker efficiënt allemaal... Dat tast uiteindelijk ook het ecosysteem van een sector aan, zeker waar biodiversiteit aan vakkennis en mensenwerk afhankelijk is.

Misschien moeten bedrijven bij een reorganisatie ook gewoon een fatsoenlijk overdrachtsplan maken. Kennis en vakmensen verdwijnen nu in één klap, terwijl de rest daarna weer dure externen mag inhuren; dat is geen efficiëntie maar kortetermijnboekhouding.