Marokko gaat naar de stembus, maar gen Z blijft thuis. ‘Het is een betrokken generatie, maar ze voelen zich niet vertegenwoordigd’

Je kunt jongeren moeilijk verwijten dat ze niet stemmen als het systeem vooraf al zegt hoeveel er werkelijk te kiezen valt. Als de koning de grote lijnen bepaalt en partijen vooral mogen uitvoeren, wordt een stembiljet al snel een soort klantenkaart voor de beste beheerder van dezelfde winkel. Dan is thuisblijven niet per se apathie, maar een politieke boodschap: jullie vragen om verandering, wij bieden een andere folder. En ja, dat blijft paradoxaal genoeg precies de macht in stand waar ze genoeg van hebben.

Dat registratie vooraf nodig is, lijkt een detail maar is in de praktijk een flinke drempel, zeker voor jongeren die toch al weinig vertrouwen hebben. De gevestigde partijen profiteren vervolgens van die administratieve uitval en kunnen zeggen dat de jeugd niet geïnteresseerd is. En een miljoen banen beloven terwijl de koning de koers bepaalt? Dan moet je vooral ook uitleggen wie daar straks politiek op kan worden afgerekend.

Een miljoen banen beloven klinkt indrukwekkend, maar zonder uitleg over financiering, sectoren en tijdpad is het vooral een slogan. Bij ongeveer 12 procent jongeren onder 25 en een economie die veel laagbetaald of informeel werk kent, gaat het niet alleen om aantallen: ook loon, arbeidsrechten en toegang tot huisvesting tellen mee. En als jongeren voor een WK-stadion wél miljarden zien verdwijnen, maar voor ziekenhuis en school steeds “later” horen, is het niet gek dat een verkiezingsfolder weinig vertrouwen wekt.

Jongeren haken niet alleen af door politiek wantrouwen, maar ook omdat stemmen voor veel mensen een dagtaak met formulieren en registratie is. Maak deelname simpel en laat daarna maar zien wat er echt met die stem gebeurt, want mooie banenpraat zonder controle is net een NASA-lancering: veel aftellen, weinig bewijs dat het ding ooit van de grond komt.

Wat mij opvalt is dat iedereen over jongeren praat alsof ze een doelgroep in een verkiezingsfolder zijn, terwijl ze vooral heel concreet willen weten wie straks verantwoordelijk is voor een ziekenhuis zonder medicijnen of een baan die niet alleen op papier bestaat. In mijn tijd bij de KLM kon je een probleem niet oplossen met een belofte voor over tien jaar; je wees iemand aan, gaf die persoon middelen en rekende hem af op het resultaat. Dat ontbreekt hier volledig, en dan is het niet vreemd dat een stadion voor 2030 meer vertrouwen krijgt dan een stembiljet.