Landelijke actiedag in Duitse auto-industrie, werkonderbrekingen op honderden plekken

Tsja, als honderden plekken stilvallen dan voelt de directie ineens wat een fabriek waard is zonder mensen. Auto’s bouwen zichzelf niet, maar staken is ook geen wondermiddel; uiteindelijk moet er gewoon een rekening komen die voor werknemer én bedrijf klopt.

Die 50.000 banen bij Volkswagen boven op nog eens 50.000 is geen reorganisatie meer maar halvering met een powerpoint eromheen. En hogere importtarieven plus goedkopere stroom betalen uiteindelijk gewoon consumenten en belastingbetalers; de rekening verdwijnt niet, hij verhuist alleen naar een ander vakje.

In de praktijk zie je bij elke grote omslag hetzelfde: de fabriek krijgt subsidie voor de nieuwe lijn, maar de mensen aan de oude lijn mogen zelf uitzoeken hoe ze meekomen. Omscholen klinkt mooi, alleen moet er dan wel werk in de buurt zijn en tijd om die opleiding te doen. Een werknemer van 52 zet je niet zomaar even achter een computer en klaar.

Wat hier onderbelicht blijft: de Duitse auto-industrie is niet alleen slachtoffer van Chinese concurrentie, maar heeft zelf jarenlang te laat ingezet op betaalbare elektrische modellen en software. Hogere importtarieven kunnen tijdelijk lucht geven, maar maken Europese auto’s niet vanzelf beter of goedkoper. Voor werknemers is vooral voorspelbaarheid nodig: investeringen koppelen aan concrete opleidingsplaatsen en behoud van kennis, niet pas een sociaal plan als de fabriek al half leeg is.

De pijn zit niet alleen in lonen of Chinezen, maar in tientallen jaren legacy: oude fabrieken, versnipperde toeleveranciers en managementlagen die sneller vergaderen dan beslissen. Een staking kan dat systeem tijdelijk stilzetten, maar niet repareren; wie nu geen concreet plan heeft voor productiviteit, betaalbare modellen en fatsoenlijke software, organiseert straks vooral een mooiere ondergang.

De ironie: iedereen praat over banen, terwijl het echte probleem de productiviteit per fabriek is. Als één EV-lijn straks minder mensen nodig heeft en sneller produceert, kun je met stakingen wel lawaai maken maar geen businessmodel repareren. Laat vakbonden dan niet alleen behoud eisen, maar ook zeggenschap over investeringen en opleiding; anders verdedigen ze vooral de vorige eeuw.

Goh, iedereen praat over omscholing en concurrentie, maar bijna niemand over de toeleveranciers in kleine steden. Als daar een fabriek omvalt, verdwijnt niet alleen de lopende band maar ook de bakker, huurbaas en sportclub om de hoek; dat merk je pas echt als het te laat is toch?

Bij zo’n actiedag ligt niet alleen de productie stil, maar ook toeleveranciers, transporteurs en lokale winkels krijgen een tik mee. Dat maakt de druk groter, maar het risico is ook dat bedrijven juist sneller besluiten capaciteit elders onder te brengen.

Duitsland heeft jarenlang energie, loonkosten en regelgeving opgestapeld alsof concurrentiekracht onbeperkt was. Nu wordt er gestaakt tegen de rekening daarvan, maar zonder goedkopere energie en snellere besluitvorming komt die fabriek niet terug; de markt bepaalt uiteindelijk waar productie rendabel is.

Ja lekker, eerst jaren winst uitkeren en bonussen pakken, en zodra het tegenzit zijn ineens de arbeiders “te duur”. Die fabrieken zijn niet vanzelf groot geworden... laat de top dan ook maar eens een deel van de rekening dragen ipv weer subsidie vragen.