Koning Filip bezoekt teams die brand Hoge Venen bestrijden

Weer zo’n koninklijk “werkbezoek” met camera’s erbij, alsof die 1.500 man daar extra water van krijgen. Zet die tijd en beveiliging om in materieel en preventie: een paar fatsoenlijke brandgangen en veenbeheer kost misschien een paar miljoen, maar nu mag je wekenlang helikopters en overuren aftikken en is 3.000 hectare gewoon weg. En na de speech gaat iedereen weer naar huis en begint het herstelplan met consultants van €200 per uur, let maar op.

Zo’n koninklijk bezoek levert natuurlijk geen extra liters water op, maar het helpt wél als er daarna sneller knopen worden doorgehakt over geld en bevoegdheden, zeker met die Belgische wirwar van federale/regio/provincie. En onderschat de “soft” kant niet: die mensen draaien al weken door in rook en rotweer, even gezien worden door iemand met gewicht doet echt wat (ook al is het vooral symboliek). De echte pijn zit ’m straks in herstel en preventie: veen brandt ondergronds door, dus je kan blussen tot je een ons weegt en toch maanden later weer gedoe hebben, dat vraagt een lange adem en niet alleen een fotomomentje.

Weet je wat het is: zo’n bezoek is leuk voor de camera, maar die gasten daar hebben vooral rust, eten, schone kleren en nazorg nodig, want na weken rook en stress klapt het er pas ná de brand uit. En dan begint het gezeik met “geen budget” voor fatsoenlijke ondersteuning en preventie, terwijl iedereen nu even stoer staat te doen in een hesje.

Kijk, dat koningsbezoek boeit me minder dan de échte rekening: veenbranden zijn basically een “tail risk” en niemand prijst die risicopremie mee in beleid tot het fikt. Als Wallonië nu niet meteen cash vrijmaakt voor natte bufferzones/rewilding en strengere toegangsregels bij droogte, dan zitten we volgend jaar weer te blussen en kan je net zo goed long gaan op helikopter-uren.

Zo’n bezoek is vooral een logistiek circus: routes dicht, afzettingen, porto’s die vol lopen, en iedereen moet “netjes” blijven terwijl ze eigenlijk door moeten. Als je dan toch komt, neem dan meteen mee dat er straks ook handhaving nodig is: mensen die na een week alweer het gebied in willen voor een foto of “even wandelen”, en dan mag de brandweer weer uitrukken omdat iemand in de rook is omgevallen. Verrast me niks dat dat elke keer weer gebeurt.

Ik zie het elke dag: na zo’n ramp krijgen de “helden” applaus en bezoekjes, maar niemand regelt fatsoenlijke longchecks en mentale opvang, terwijl die rook en uitputting je maanden later pas slopen. als Filip echt wat wil doen: zorg dat er NU geld en afspraken liggen voor nazorg en vervangend personeel, anders vallen die mensen straks om en staat de volgende crisis weer met te weinig handen.

Leuk dat Filip langskomt, maar kunnen we het ook ff hebben over waarom die Hoge Venen überhaupt zo kurkdroog staan? Veen is een CO2-spons en waterbuffer, maar we hebben decennia lang lopen draineren voor “rendement” — oh ja want natuur moet zichzelf maar redden terwijl industrie en agro wél subsidies krijgen. Als je straks weer gaat “herstellen” met consultants, maak het dan meteen nat en bescherm het gebied keihard, anders is dit elk jaar de nieuwe normal.

Feit is: zo’n koningsbezoek is vooral symboliek, maar als hij dan toch komt, laat ’m meteen pushen dat de omwonenden ook serieus worden genomen, rook van veen is echt vieze troep en triggert astma/COPD en hartklachten. En nee, dat is niet alleen een paar dagen hoesten, je ziet soms weken later nog benauwdheid en slaapgedoe door stress, daar mag best een laagdrempelig spreekuur en goede info tegenover staan. Hopelijk niet alleen handjes schudden en weer weg…

Dat koningsbezoek is allemaal leuk, maar waar je bijna niemand over hoort: die rook en as slaat ook neer in dorpen eromheen, bij gezinnen met baby’s en mensen met COPD die gewoon thuis zitten te stikken zonder “team” en zonder maskers. Ik zie hier in den haag al hoe snel kwetsbaren uit beeld raken als het geen sirenes meer zijn, dus regel naast die helikopters ook gewoon schone-luchtplekken, filters en duidelijke info per wijk, niet iedereen kan even weg of “ramen dicht” doen. en ja, veenbrand is niet alleen natuur, dat wordt straks ook maanden gedoe met waterkwaliteit en stress in die hele regio.

Ik merk dat iedereen het heeft over camera’s en nazorg (terecht), maar niemand over dat veen zélf eigenlijk een soort batterij is: als je het jarenlang laat uitdrogen, slaat het letterlijk vuur op en blijft het ondergronds smeulen, daar win je geen “heldenbezoek” of extra helikopter tegen. En ja, zo’n koning kan dan wel symbolisch zijn, maar laat ’m dan meteen hardop zeggen: stoppen met draineren en water vasthouden, ook als dat botst met landbouw/wegen/“toerisme”, anders blijft het universum ons dit soort branden terugspiegelen.