Kabinet wil dat luchtvaartmaatschappijen zelf boetes gaan opleggen bij wangedrag passagiers

In mijn tijd bij de KLM was het al gedoe met dronkenlappen en helden die dachten dat een cabine een kroeg is, alleen toen duurde het eindeloos voordat er überhaupt iets gebeurde en tegen de tijd dat je geland was, was de “spijt” alweer ingestudeerd. Laat maatschappijen prima boetes uitdelen, maar dan wel keihard en meteen: naam op de no-fly list, kosten voor omleiding/vertraging erbij, en niet weer zo’n halfzachte regeling waar de grootste schreeuwer na een sorry’tje en een zielig verhaal wegkomt. En als je bang bent dat het willekeur wordt: hang overal camera’s, leg het vast, klaar, want de nette passagier betaalt nu al jaren voor dat asociale gedrag met vertragingen en personeel dat er klaar mee is.

Leuk plan tot je bedenkt dat je dan private “boetebevoegdheid” in een aluminium buis hangt zonder fatsoenlijke rechtsbescherming: wie beslist, op basis van welk bewijs, en waar kan je in hemelsnaam bezwaar maken als je net in Faro staat? Dit wordt anders een verdienmodelletje (“u was agressief” = 750 euro) en de prikkel om escalatie te voorkomen verdwijnt, want boete = cash. Als je dit al wil, doe het dan EU-breed met harde minimumnormen en proportionaliteit, anders krijg je 27 varianten en shoppen de notoire lastpakken gewoon via de goedkoopste route.

klopt dat het wangedrag aanpakken moet, maar laat ze dan gewoon via het ticket/boeking werken: boete pas achteraf met een fatsoenlijke bezwaarprocedure, niet ter plekke in het gangpad met een pinautomaat. anders krijg je ruzie over “bewijs” en loopt het alleen maar sneller uit de hand terwijl de rest van het vliegtuig er ook nog bij zit.

Dit is precies waarom je niet alleen naar “boetes” moet staren: dat wangedrag komt ook uit een cabine-ecosysteem dat steeds krapper en stressvoller is gemaakt door prijsvechten, te weinig crew en iedereen opgefokt door vertragingen en gedoe bij gates. Prima dat er een stok komt, maar als maatschappijen ondertussen blijven proppen en elke buffer uit de operatie knijpen, creëer je de volgende ruzie gewoon weer… en ja, alcohol aan boord mag ook wel eens minder “gratis gezellig” zijn.

Prima, maar dan wel simpel: boete pas na landing via je boeking/ID en direct te innen (creditcard/waarborg), anders wordt het in de lucht een discussieclub met een crew die ook nog moet de-escaleren. en maak het financieel echt pijnlijk: extra kosten voor vertraging/omleiding doorbelasten, want bottom line, de rest van de passagiers betaalt nu de rekening.

Tuurlijk joh, geef de maatschappij boetebevoegdheid en je krijgt straks “dynamic pricing” voor irritant gedrag: 50 euro voor hardop facetimen, 200 voor slippers uit, 750 voor “ik heb rechten!!”, maar goed wie checkt dan even die piloot die na 4 uur vertraging ook bijna gaat bijten.

het probleem is dat je “boetes in de lucht” gaat regelen terwijl de echte bottleneck op de grond zit: identificatie, bewijs en vooral inning bij mensen die na landing gewoon weglopen of buiten NL/EU wonen, dan is je afschrikking dus nul. de oplossing is koppel het aan de ticket-infrastructuur: boete pas na landing, automatisch via betaalmiddel/waarborg en bij niet betalen meteen blokkade op inchecken/boarding bij álle deelnemende maatschappijen (IATA/EU-breed), dan heb je draagvlak én geen discussies in het gangpad.

Men vergeet gemakkelijk dat “boetes” in Nederland juridisch geen speelgoed zijn: een luchtvaartmaatschappij kan best iemand een rekening sturen, maar een echte sanctie met dwang en registratie vraagt wet, toezicht en een onafhankelijke bezwaarroute. Anders krijg je willekeur op basis van een purser-rapportje, en dat is vragen om rechtszaken en slechte pers. Pak het simpeler aan: maak het standaard dat de gezagvoerder bij ernstig gedoe meteen proces-verbaal laat opmaken en dat de marechaussee bij aankomst klaarstaat; dát is gezag, geen pinautomaat in het gangpad.

Feit is ook: veel gedoe in de cabine is gewoon alcohol, pillen of paniek, en daar los je niet alles mee op met een boete, soms moet iemand medisch beoordeeld worden en niet meteen als dader worden weggezet. Geef crew vooral meer bevoegdheid om te stoppen met schenken en sneller te kunnen landen/overdragen, maar maak wel een duidelijke uitzondering voor mensen die aantoonbaar in een acute psychose/delier zitten, anders ga je straks boetes uitdelen aan iemand die letterlijk niet meer weet waar ie is.

Dat “maatschappijen laten beboeten” klinkt lekker simpel, maar juridisch zit je meteen met mandaat: je mag als private partij niet zomaar een bestuursrechtelijk boeteregime gaan spelen, dus dan wordt het óf contractueel (voorwaarden) óf een soort schikking, en dan is de rechtsbescherming weer een rommeltje. En als je het contractueel doet: succes met bewijs, ID-check en inning bij overstappers/derdelanders, want voor je het weet ben je vooral dossiers aan het bouwen voor de rechter terwijl de echte lastpak allang thuis op de bank zit. ik voorspel: veel papier, weinig afschrikking, tenzij ze het echt strak en internationaal regelen (en ja, dat duurt dus weer).

Ja jong, als de luchtvaart zélf boetes gaat uitdelen dan wil ik ook dat ze zelf eens beboet worden als ze ons weer 6 uur laten wachten zonder fatsoenlijk eten, info of compensatie. Anders is ’t alleen maar “klant is fout” en de maatschappij kan alles flikken, en da voelt gewoon scheef.