Kabinet plunderde ongevraagd de staatskas voor ruim 40 miljard euro

“41,7 miljard uit de staatskas gehaald” klinkt lekker boos, maar dat hangt er dus volledig van af wát ze bedoelen: kasschuif, schatkistbankieren, voorschotten, garantstellingen, of echt een uitgave zonder begrotingswet. Als je geen Kamerstuknummer, suppletoire begroting of slotwet noemt, is “plunderen” vooral een kop voor clicks. En ja, er zit een kanttekening bij: in Den Haag kan iets maandenlang “zonder medeweten” voelen omdat het verstopt zit in bijlagen en fondsen, maar dat is iets anders dan stiekem de kluis leeghalen.

41,7 miljard “uit de staatskas gehaald” is zo’n lekker vaag zinnetje dat alles kan zijn: cash-uitgave, lening, garantie, of gewoon een kasschuif tussen fondsen. Even rekenen: 41,7 miljard is grofweg 3.000 euro per Nederlander, dat verdwijnt niet “per ongeluk” zonder een spoor van Kamerstukken, slotwetten en Rekenkamer-rapporten. Als NieuwRechts geen post, jaar en documentnummer kan noemen, dan is het vooral boze marketing met een rekenmachine uit 1998.

“Plunderen” roept lekker, maar als het echt 40 miljard buiten de Kamer om was dan had de Rekenkamer allang op tafel gestaan en was half Den Haag nu aan het aftreden. Wat me wél kwaad maakt: op de werkvloer vechten mensen zich kapot voor 300 euro bijzondere bijstand met 12 bewijsstukken, terwijl bovenin alles via fondsen/‘noodpotjes’ zo ondoorzichtig is dat niemand nog snapt wie waar ja op heeft gezegd. Maak dat hele geldcircuit gewoon leesbaar en openbaar, want dit wantrouwen komt niet uit het niets.

Feit is: 41,7 miljard klinkt als een echt uitgavenbedrag, maar kan net zo goed een boekhoudkundige schuif of garantie zijn, en dan is het woord plunderen gewoon stemmingmakerij. Wat me meer zorgen baart is dat zelfs Kamerleden blijkbaar niet meer snappen waar geld precies heen gaat, dat is hetzelfde patroon als in de zorg met al die potjes en tijdelijke fondsen: iedereen voelt dat er iets wegloopt, maar niemand kan het nog volgen. Zet dan gewoon de onderliggende Kamerstukken en bedragen erbij, anders is het alleen maar wantrouwen kweken.

Men vergeet gemakkelijk dat “de staatskas” in Den Haag allang geen kluis met bankbiljetten is, maar een web van fondsen, garanties en agentschappen waar je met één ministeriële regeling al miljarden kunt verplaatsen. Als het kabinet echt buiten de begrotingswetten om 41,7 miljard heeft uitgegeven, dan is dat niet alleen een politieke rel maar een staatsrechtelijk probleem; dan wil ik de Rekenkamer, de betrokken departementen én de exacte begrotingsartikelen zien, vandaag nog. En als het “alleen” via zo’n noodfondsconstructie is gegaan: dan heeft de Kamer zichzelf laten inpakken met procedurele mist, en dat is misschien nog wel erger.