Kabinet-Jetten sluit zich wél aan bij kritiek op Europees Hof in asielzaken, die Schoof te ver ging

Wat moet je, eerst is het Hof heilig en nu ineens “bemoeizuchtig” omdat het politiek handig uitkomt. Als je vindt dat regels niet werken, fix je wetten en opvang hier fatsoenlijk, niet stoer doen met brieven terwijl de uitvoerders en gemeenten weer met de ellende blijven zitten.

Dus nu gaan we “kritiek” leveren op het EHRM omdat uitzetten ff niet lekker vlot — oh ja want mensenrechten zijn pas heilig als ze jouw politieke agenda helpen. Straks klagen dezelfde types weer dat rechters “activistisch” zijn terwijl ze zelf het verdrag willen verbouwen tot deportatie-tool, puur voor show richting achterban en om falend opvang- en woningbeleid te maskeren. En altijd dat “soevereiniteit!!” geroep, maar multinationals en miljardairs die wél overal boven de wet lijken te staan hoor je ze nooit over — funny that.

Weer zo’n stoere brief richting Straatsburg, maar ondertussen blijft de rekening hier liggen: elke “niet uitzetten”-uitspraak betekent gewoon jaren opvang, procedures, beveiliging en advocatenkosten, reken grofweg €40.000-€60.000 per persoon per jaar en niemand zet dat eens naast elkaar. En Mirjam/Sophie kunnen wel roepen “fix je wetten”, maar het punt is juist dat je wetten kunt fixen tot je een ons weegt als rechters artikel 8 blijven oprekken alsof het elastiek is. Typisch Nederlands: wel moreel hoog zitten, maar geen idee wat het kost en wie het uitvoert.

Nou ja, zo’n brief naar Straatsburg is leuk voor de bühne, maar zolang we hier bij IND, DT&V en die hele rechterlijke molen alles laten vastlopen op capaciteit en eindeloze hoger beroepen, kun je het Hof de schuld geven tot je blauw ziet, het gaat pas lopen als je procedures korter maakt en ook echt dóórpakt met terugkeer, hoor, toch.

het probleem is dat iedereen doet alsof Straatsburg de “knop uitzetten” is, maar in de praktijk loopt terugkeer stuk op onze eigen infrastructuur: geen papieren, landen die niet meewerken, te weinig detentie/escorte-capaciteit en elke ketenpartner die z’n eigen doorlooptijd heeft. de oplossing is: stop met die stoere brieven en bouw een werkende terugkeerketen met echte afspraken met herkomstlanden (visum/handel koppelen), meer capaciteit bij DT&V/KMar en snelle, voorspelbare procedures, dan heb je ook draagvlak en hoef je het EVRM niet als zondebok te gebruiken.

Ja jong, iedereen doet nou alsof zo’n brief “tegen Straatsburg” het wondermiddel is, maar intussen komt hier in Oss de AZC-discussie weer op tafel en dan is het ineens muisstil vanuit Den Haag als de buurt boos wordt. Als ge echt wat wilt, zorg dan dat ge ook eerlijk zegt: dit betekent óf sneller terugsturen óf meer opvangplekken hier, maar nie elke keer stoer naar buiten en de gemeenten de klappen laten vangen.

Die “brief aan Straatsburg” is vooral binnenlandse PR: het EHRM verandert z’n lijn niet omdat Robbie een boze alinea typt. Even rekenen: zolang NL zelf in wetten en beleid vage open normen laat staan (gezinsleven, kwetsbaarheid, “onevenredig”), blijf je rechters uitnodigen om het op te rekken en dan win je precies nul met stoerdoenerij. Wil je minder blokkades, schrijf dan strakkere regels en accepteer dat je soms ook gewoon wél moet uitzetten óf wél moet opvangen, kiezen is eng hè.

In mijn tijd bij de KLM zag je al dat “Europa” prima is zolang het over slots en veiligheid gaat, maar zodra rechters in Straatsburg op de stoel van je binnenlandse bestuur gaan zitten wordt het een soort parallel parlement waar niemand op kan stemmen en waar je wél aan vastzit. En iedereen hier blijft maar doen alsof het alleen om asiel gaat, maar diezelfde rekbare mensenrechtenlogica wordt straks ook weer gebruikt bij criminelen, uitzettingen, detentie, noem maar op, dus ja zo’n brief is misschien PR, maar eindelijk zegt een kabinet hardop: dit is niet meer in balans. Als je als land niet eens meer een veroordeelde terrorist of notoire overlastpleger weg krijgt omdat “gezinsleven” zwaarder weegt dan veiligheid, dan is er iets goed mis met het systeem, punt.

Grappig hoe Den Haag nu ineens stoer doet tegen Straatsburg terwijl ze zélf al jaren wetten schrijven als een horoscoop (“kan”, “tenzij”, “bijzondere omstandigheden”) en dan verbaasd zijn dat rechters het lezen als literatuur, maar goed stuur nog een boze brief, dat werkt ook altijd top bij m’n huisbaas.

Het zij zo: Straatsburg is geen orakel, maar ook geen pinautomaat waar je even een “hardere lijn” uit trekt met een boze brief. Men vergeet gemakkelijk dat het EVRM ooit óók bedoeld was om staten tegen zichzelf te beschermen; als je nu aan het Hof gaat morrelen omdat uitzettingen lastig zijn, moet je wel eerlijk zeggen welk rechtsstatelijk vangnet je dan dunner maakt. En ondertussen blijft de olifant in de kamer: zolang herkomstlanden niet terugnemen en wij elke zaak tot op de millimeter juridiseren, kun je nog tien kabinetten wisselen maar verandert er op straat precies niks.

klopt dat zo’n brief vooral symbool is, maar ik mis in dit hele verhaal altijd hoe het op de werkvloer uitpakt: als iemand tóch niet uitgezet mag worden dan moet je hem wel ergens onderbrengen, inschrijven, zorg regelen, kinderen naar school etc. en dat gebeurt dus allemaal bij gemeenten en instanties die al vol zitten. roep dan niet alleen “Straatsburg is lastig”, maar leg ook meteen uit waar die mensen dan heen moeten en wie dat betaalt, anders is het weer alleen Haagse spierballentaal.

die brief is leuk voor de camera, maar bottom line: zolang NL niet durft te kiezen tussen “strak terugkeerbeleid” óf “structureel meer opvang/huizen”, blijft Straatsburg de handige bliksemafleider. En die hele aanzuigende werking komt ook gewoon door onze voorspelbaarheid: jaren procederen + voorzieningen = businesscase voor smokkelaars, de markt bepaalt.

ach ja, iedereen doet alsof het alleen “asiel” is, maar ondertussen lopen hier in de wijk mensen met zware trauma’s ook maanden op een intake te wachten en dan komt er wél weer geld/bedden/veiligheid voor procedures en bewaking, dat schuurt gewoon. en dat Hof kun je wel de schuld geven, maar als je zelf steeds rommelige dossiers maakt en je opvang zo chaotisch houdt, dan krijg je dit gedoe elke keer terug.

Die “brief aan Straatsburg” is ook gewoon een signaal naar binnen: kijk kiezers, wij vechten terug. Maar sociologisch gezien is het vooral een klassiek legitimiteitsding: enerzijds willen mensen dat de staat grenzen en veiligheid *zichtbaar* kan handhaven, anderzijds hebben we juist na WOII instituties gebouwd die zeggen “de meerderheid mag niet alles” en dat schuurt nu keihard met het gevoel dat de boel volloopt. En let op: vandaag is het asiel/terrorist, morgen gebruikt een volgend kabinet dezelfde aanval op het Hof om bv. demonstratierecht of persvrijheid “te herijken” als dat politiek uitkomt… dan is de rek ineens niet meer zo grappig. Misschien eerst eens eerlijk zijn: als je minder bescherming wil, zeg dan welke rechten je bereid bent te versmallen, in plaats van doen alsof het alleen om “die paar lastige gevallen” gaat.