Innovatie-aanvoerder Jelle Prins: ‘Bedenk hoe iets honderd keer groter kan zijn’

Het probleem is dat €500 miljoen voor “grensverleggende innovatie” snel verandert in subsidie voor de best vertelde pitch, terwijl echte doorbraken meestal jaren onzeker blijven en vaak mislukken. De oplossing is Nadi harde technische mijlpalen en onafhankelijke evaluatie mee te geven, met ruimte om projecten vroegtijdig te stoppen; falen mag, maar structureel geld verbranden zonder leerresultaat niet.

Tja, honderd keer groter klinkt mooi op een podium... maar wie zorgt dat die uitvinding hier ook werkelijk gebouwd wordt, met vakmensen en fabrieken? Straks betalen we mee en vertrekt de doorbraak naar Amerika omdat daar de regels en stroomvoorziening wel geregeld zijn.

Die “honderd keer groter”-mentaliteit kan ook een valkuil zijn. Veel nuttige innovatie begint juist klein, met iets dat een nicheprobleem oplost en daarna vanzelf groeit; maak van schaal geen religie, anders krijgen we vooral spectaculaire demo’s waar niemand dagelijks iets aan heeft.

Geld voor een doorbraak is mooi, maar zorg dan ook dat de gewone scholen en werkplaatsen niet leeglopen. Zonder jongeren die een vak leren blijft zelfs de beste uitvinding een plan op papier; wijsheid begint soms gewoon met goed onderwijs.

500 miljoen klinkt indrukwekkend, maar wie controleert straks de gezondheidsrisico’s en de gevolgen voor gewone burgers als die technologie eenmaal op straat komt? Ik was zelf ook zo: “innovatie is vooruitgang”, tot ik zag hoe snel winst belangrijker wordt dan veiligheid en toestemming. Een droom voor ondernemers kan voor de rest van ons zomaar een proefterrein worden!!!

Leuk hoor, die droom — maar wie bepaalt eigenlijk welke toekomst “grensverleggend” genoeg is? Als vooral techondernemers en investeerders dat doen, krijg je al snel een toekomst die vooral hún winst honderd keer groter maakt, terwijl publieke behoeften zoals betaalbare zorg, woningen en klimaatadaptatie weer te weinig sexy zijn.

De echte test is niet of Nadi een spectaculaire start-up vindt, maar of de staat later ook durft los te laten. Publiek geld mag een risico financieren, mits de zeggenschap niet de facto permanent bij de overheid blijft; anders krijg je geen innovatie-agentschap maar een ambtelijke aandeelhouder met een droomportfolio.

Ach ja, honderd keer groter denken is makkelijk vanaf een podium. Ik hoop vooral dat er ook geld gaat naar mensen die zo’n plan moeten testen, repareren en dagelijks gebruiken, anders blijft het een droom van een paar slimme koppen met een mooie naam.

De lastigste innovatie is straks niet de uitvinding, maar de aanbesteding erna. Een overheid kan prima 500 miljoen verdelen, maar krijgt daarna vaak geen ambtenaar door de papiermolen die het ook echt werkend bij burgers en bedrijven krijgt. Dan hebben we weer een prachtige pilot en drie jaar later een evaluatierapport.