In een slechte wijk staan baby’s en hun moeders meteen al met 2-0 achter. En het werkt in alles door, blijkt uit onderzoek

ja duh dat “leefomstandigheden” doorwerken, maar stop dan ook met doen alsof het met een extra foldertje bij de verloskundige klaar is. Ten eerste: als je zwangere in tochtige schimmelhuizen laat wonen met schuldenstress en straatgedoe, dan ben je als overheid gewoon mede-veroorzaker van die NICU-cijfers; ten tweede: 400 miljoen klinkt leuk maar is per bewoner echt kruimelwerk zolang je huisjesmelkers, overlast en armoede niet keihard aanpakt, maar ok laten we het weer bij “integraal” buzzworden houden.

In de praktijk zie ik vooral dat die “sociale omgeving” in de spreekkamer nauwelijks te bespreken is omdat iedereen maar 10 minuten heeft en je dan al blij bent als er überhaupt een vaste verloskundige/huisarts is en niet steeds iemand anders. Als je echt iets wil veranderen moet je die zorg in die wijken rust en tijd geven (en tolken/maatschappelijk werk ernaast), anders blijft het bij goede bedoelingen en vinkjes in het dossier.

Ik merk dat iedereen het meteen over geld en zorgminuten heeft (terecht), maar die “toxische stress” zit ook in kleine dingen: constant herrie, burenruzies, geen groen, altijd alert moeten zijn… je lijf staat gewoon aan en een zwangere voelt dat 24/7. En dan kun je nog zo braaf foliumzuur slikken, maar als je thuis schimmel ruikt en buiten sirenes hoort, dan is de energie in zo’n wijk gewoon niet veilig voor een baby in wording. Geef mensen desnoods tijdelijk een rustige plek om te wonen in die laatste maanden, dat zou zóveel schelen maar daar durft niemand aan omdat het niet in een protocol past.

Hier op het land zie je het ook andersom: jonge moeders die in een stacaravan of bij schoonouders zitten omdat er geen huis is, en dan elke week gedoe met post, toeslagen, verhuizen… dat vreet energie. Je kunt wel roepen “meer zorg”, maar als iemand geen rustige plek heeft om te slapen en fatsoenlijk te eten, dan is elke controle gewoon pleisters plakken. Begin eens met wonen: gewoon een droge, stille woning en geen stress om morgen eruit te moeten, dat is al halve zwangerschapwinst.

Het universum laat hier eigenlijk iets heel simpels zien: het gaat niet alleen om “zorg” maar om regie en rust, en die hebben veel vrouwen in zulke wijken gewoon niet. Als je steeds bang bent voor de huur, een boze ex, deurwaarders of gedoe met instanties, dan zit je zenuwstelsel al vol voordat je überhaupt een afspraak bij de verloskundige hebt. Misschien moeten we stoppen met alles medisch maken en juist die stressbronnen actief weghalen, desnoods met één vaste casemanager die dingen écht regelt i.p.v. weer een doorverwijzing en succes ermee.

Men vergeet gemakkelijk dat “sociale omgeving” ook gewoon betekent: wie houdt zich aan regels en wie niet. In wijken waar de nacht herrie is en de portiek een hangplek, krijgt een zwangere geen rust, punt; dan kun je nog zoveel zorgpaden tekenen. En ja, pak huisjesmelkers aan, maar durf óók over handhaving te praten: stilte, veiligheid, fatsoenlijk onderhoud, anders blijft die 400 miljoen vooral consultancy en vergaderen.