Gemeenten worstelen met afvaldumpers: 'Het is dweilen met de kraan open'

Vanuit mijn praktijk: dat dumpen naast de container is niet alleen “asociaal”, het is ook een energie van schaarste en afschuiven die je in wijken letterlijk voelt hangen, en dan wordt zo’n plek een soort negatieve magneet waar iedereen z’n troep bij dumpt omdat het toch al rommelig is. je kan wel meer BOA’s en sensoren neerzetten, maar zolang het systeem mensen afrekent op elke zak (en de milieustraat op tijden open is waarop je net werkt) blijf je symptoombestrijding doen; maak het weer simpel, laagdrempelig en menselijk en die hele stroom kantelt echt sneller dan je denkt.

Wat mij opvalt: je kunt praten over “asociaal gedrag” tot je een ons weegt, maar het begint vaak met iets heel simpels: containers die vol zitten en een ophaalschema dat niet meegroeit met de wijk. En taalkundig: het is “dweilen met de kraan open”, niet “de kraan ópén” met zo’n dramatische klemtoon; de kraan staat gewoon open omdat de gemeente het logistiek niet op orde heeft.

Ik zeg het al jaren: dit is precies wat je krijgt als je alles “slim” en “datagedreven” maakt maar ondertussen de basis kapotbezuinigt en mensen afrekent per zak met pasjes, apps en rare openingstijden van de milieustraat. Ik was zelf ook zo dat ik dacht: asociaal volk, klaar… tot je ziet dat je eerst een halve administratie moet doen om een oude kast kwijt te kunnen en de container wéér vol zit, dan gaan mensen dus dumpen en mag de gemeente weer sensoren kopen bij een vriendje van de overheid!! En dan maar verbaasd doen dat het dweilen is… ja joh, omdat je de kraan zelf open laat staan.

Hmm wat ik hier in Apeldoorn vooral zie: mensen zetten het er neer “even snel” en dan waait het open of gaan meeuwen/katten erin en ligt het binnen een uur door de hele straat, en dan lijkt het alsof iedereen dumpt. En ja, als je dan ook nog grofvuil moet aanvragen met een wachttijd van weken, dan zet men het gewoon alvast buiten… klaar.

Wat mij opvalt: iedereen heeft het over zakken en grofvuil, maar die bergen karton zijn vaak gewoon webwinkeldozen die je door zo’n te kleine gleuf moet proppen; als één iemand het er “netjes naast” zet, is het binnen een dag een mini-stortplaats. Zet dan bij die containers gewoon een simpele kartonpers of een aparte kooi die wél wat kan hebben, en laat winkels desnoods een paar keer per jaar gratis retour-karton inzamelen in de wijk; nu schuiven producenten en bezorgers de rommel door naar de gemeente en mag de buurt de ellende ruiken. En RTL schrijft “afvaldumpers” alsof het een aparte diersoort is, maar het is vooral een systeem dat mensen uitnodigt om de makkelijkste (lees: domste) route te nemen.

hier in Deventer zie je ook dat het “kleine” dumpwerk vaak begint met één kapotte container of een klep die vastzit, en dan is het binnen een avond een verzamelplek voor halve inboedels. Echter we maken het de nette bewoners ook te lastig: grofvuil op afspraak met wachttijd, milieustraat die je zonder auto amper haalt, en dan verbaasd zijn dat iemand die oude stoel “even” neerzet. Daarentegen: als je het echt wil stoppen moet je óók durven beboeten waar het kan, maar dan wel met een fatsoenlijke, snelle route om je spullen kwijt te kunnen, anders straf je vooral de wijk en niet de dumper.

wat veel mensen niet weten: als zo’n plek eenmaal “stinkt” (lekkend restafval, vliegen, ratten) krijg je een soort feedbackloop, mensen lopen er met een boog omheen en gooien het dan maar naast de container zodat ze die klep niet hoeven aanraken. Overigens is dat ook gewoon een gezondheidsding in de wijk, niet alleen “rommel”: zet desnoods bij die hotspots standaard handgel/een voetpedaal-klep en haal GFT/rest vaker weg, want nu maak je van één dumper een hele straat die denkt: bah, ik ga hier niet met m’n handen aan zitten.

Iedereen focust op “asociaal” vs “systeem”, maar het juridische gat is dat handhaving vaak gewoon niet rond te krijgen is: een bank naast de container is irritant, maar zonder heterdaad of keiharde herleidbaarheid ga je in bezwaar/beroep keihard onderuit en dan sta je als gemeente weer voor gek met je boetebeleid, maar ok. Ten tweede: waarom ligt de rekening nog steeds bij gemeenten en bewoners terwijl producenten vrolijk karton, piepschuim en verpakkingsmeuk blijven dumpen in de keten; maak die EPR-regels echt tanden geven en verplicht winkels/bezorgers tot wijk-retourstromen, dan haal je een groot deel van die “bijplaatsing” weg zonder 60 fte achter vuilniszakken aan te sturen.

Bij ons is het ook vaak geen “dumper” maar gewoon iemand die bij de container staat en ontdekt dat je er niks mee kan: klep vast, pasje weigert, karton past niet, en dan krijg je dus die keuze-UX van “neem je zooi weer mee 800 meter terug of zet je ’t ernaast”. Als je wil dat mensen het juiste doen, moet de default werken: storingen direct fixen, volle-meldingen serieus nemen en bij elke hotspot gewoon een tijdelijke extra bak neerpleuren i.p.v. wekenlang doen alsof een sticker “niet bijplaatsen” gedrag verandert.

hier in Haarlem zetten mensen gewoon huisraad naast de container met zo’n briefje “gratis mee te nemen” alsof de stoep Marktplaats is?? en als het na 2 dagen natgeregend uit elkaar valt is het ineens “afvaldumping” en mag de buurt in de stank zitten, HOE IS DAT NORMAAL?!? En dan gaat de gemeente weer schoonmaakploegen sturen op zaterdagochtend terwijl je gewoon ziet wie het doet, waarom is er wel tijd voor een parkeerboete maar nooit voor dit??!! En dan?? Moet ik dat maar goed vinden??!!

Wat niemand noemt: die ondergrondse containers zijn vaak letterlijk onleesbaar in het donker en de “hier karton / daar rest” stickers zijn na 3 maanden half weg, dus bezoekers/nieuwe buren gokken maar wat en dan zit de boel meteen verstopt. Zet er fatsoenlijke verlichting en mega-duidelijke kleurcodering op (en een QR die meteen een storing meldt), want nu is het echt: foutje maken = hele plek verandert in een mini-vuilstort.

Joa hier in Mestreech zie ik ’t vaak na ’t weekend: kroegen/afhaal en vooral klusbusjes die “ff snel” een berg karton en piepschuim bij de buurtcontainer pleuren, en de gewone bewoner mag dan door die zooi waden… maak het voor bedrijven verplicht met een afvalpas + flinke boete als je betrapt wordt, want dit is niet alleen ‘asociaal volk’, dit is gewoon goedkope bedrijfsvoering op kosten van de wijk, sjön hè.

Wederom allemaal “slimme lantaarnpalen” en afvalcoaches, maar niemand durft te zeggen dat je met DIFTAR en pasjes gewoon een prikkel hebt gebouwd om te dumpen: €6,20 per huishouden extra én dan nog 60 fte in Rotterdam om rommel op te rapen, reken maar uit wat dat per jaar kost. maak grofvuil 1x per maand wijkbreed gratis en klaar, nu betalen nette mensen dubbel en de dumper lacht zich rot.

Iedereen wijst naar “asociaal” of naar volle containers, maar niemand noemt die halve verhuismarkt: mensen kopen via Marktplaats, laten het bezorgen, en als het tegenvalt flikkeren ze het ’s avonds bij de container zodat ze geen milieustraat/afspraak/cirkel van formulieren hoeven. Ten eerste: maak verkopers/bezorgdiensten mede-aansprakelijk met een verplichte terugname-optie (ook voor meubels), ten tweede: stop met dat symbolische boete-gedoe en pak het financieel bij de bron aan, maar ok.