Gemeenten bezuinigen terwijl ze geld overhouden. Ze moeten beter begroten, zeggen rekenkamers

Weer zo’n gemeente-truc: eerst de bibliotheek dicht en de stoeptegels niet vervangen “want krapte”, en dan blijkt er gemiddeld €4,3 miljoen per gemeente over te zijn, samen €1,4 miljard… waar was dat geld toen de jeugdzorg werd uitgekleed? En ondertussen wel €2,6 miljard aan bezuinigingen “voor de zekerheid”, ja hoor, die zekerheid heet gewoon politieke dekking en een bufferfetisj van 5% plus schuld onder 45%, lekker boekhouden op angst. Als je inkomsten bewust 3-5% te laag raamt, is het geen voorzichtigheid meer maar gewoon mensen laten betalen met slechtere voorzieningen, en daarna trots doen dat je “goed hebt gestuurd”.

Wat mij opvalt: “overschot” klinkt alsof er een zak geld ligt te wachten, maar een flink deel is gewoon niet-uitgegeven budget omdat projecten vastlopen op personeel, vergunningen en aanbestedingen; dan kun je wel roepen dat ze moeten investeren, maar wie gaat het uitvoeren? En taalkundig: als gemeenten in hun MJB een “cautious”-scenario zetten, zegt dat al genoeg over de bestuursmode—schrijf gewoon “voorzichtig” en leg uit wáárom je de boel laag inschat, anders is het vooral achteraf mooiweer spelen met jaarrekeningpolitiek.

nee maar echt, als inwoner word je dus het hele jaar gek gemaakt met “het kan niet, we moeten snijden”, en dan blijkt achteraf dat er wéér miljoenen over zijn… zet dan gewoon tussentijds een openbare update neer per kwartaal: wat is vertraagd, wat is écht duurder, en wat kan nu meteen naar jeugdzorg/straatonderhoud, want dit voelt nu vooral als: eerst paniek zaaien en daarna stilletjes oppotten.

Dit is ook gewoon politieke keuze: “we moeten bezuinigen” verkoopt lekker als je ondertussen de OZB omhoog duwt en jeugdzorg afknijpt, en dan later pronken met een overschot alsof je een soort CFO-held bent — oh ja want mensen zijn geen spreadsheet. en die hele schuld-/bufferfetisj komt uit dezelfde neolib reflex: liever geld laten verstoffen dan publieke voorzieningen op niveau houden, want investeren = eng en solidariteit = te links ofzo.

simpel: “geld over” is vaak geen spaarpot maar een faal-IT probleem: gemeenten sturen op jaarbudgetten in Excel, met 8 systemen die niet praten, dus je ziet pas in november dat projecten/jeugdzorg uit de pas lopen en dan is het te laat om nog slim te schuiven. Fix je forecasting + realtime spend (en ja, dat kan gewoon met fatsoenlijke data pipelines en een dashboard), stop met dat december-krampachtig uitgeven/doorsluizen en ga eens sturen op outcome i.p.v. “budget op = succes”.

Feit is: als je in maart roept dat de jeugdzorg en Wmo op de schop moeten en in december blijkt er miljoenen over, dan heb je in de tussentijd wel echte schade aangericht, wachtlijsten en stopgesprekken krijg je niet zomaar teruggedraaid. In de praktijk zie ik mensen die zorg mijden omdat ze denken dat het toch niet kan, en dat eindigt later duurder op de SEH of bij crisisdienst. Begroten mag voorzichtig, maar maak dan tussentijds automatisch bijsturen verplicht, anders is het gewoon bezuinigen op onzekerheid.

dus gemeenten “houden geld over” maar ondertussen gaan leges, parkeertarieven en OZB wél gewoon omhoog?? en dan krijg je een brief dat het groenonderhoud minder wordt en de speeltuin “later” komt, maar waar is dat overschot dan precies voor, een spaarpotje voor de volgende wethouder?! als je het niet kunt uitvoeren door personeel/vergunningen, waarom wordt er dan wél bezuinigd op dingen die gewoon doorlopen zoals jeugdzorg en Wmo, en waarom hoor je dat pas achteraf bij de jaarrekening??!!

weet je wat het is: als een gemeente “voorzichtig” begroot en dan in het voorjaar al gaat snijden, voelt het voor mensen alsof de stekker eruit gaat terwijl je nog niet eens weet hoe het jaar loopt. En bij ons in de zorg zie je het meteen terug: minder huishoudelijke hulp, minder dagbesteding, mantelzorgers die omvallen en dan sta je alsnog met crisisopnames en overvolle bedden… maar hé, op papier een mooi overschotje, lekker gewerkt hoor. Als je echt bang bent voor Den Haag, bouw dan een fatsoenlijke tussentijdse bijstelling in en stop met doen alsof december de eerste keer is dat je de cijfers ziet.

iedereen doet alsof t “begroten” is maar veel van die potjes zijn gewoon geoormerkt en mogen niet naar jeugdzorg of onderhoud dus dan heb je miljoenen op papier en nul ruimte in t echt en dan krijg je dus die rare flex met overschotten terwijl de straat naar nat karton ruikt skippen

Kijk, iedereen doet alsof dat “overschot” gratis geld is, maar gemeenten zitten ook gewoon te traden op risico: als Den Haag je halverwege het jaar weer een nieuwe taak + open-einde regeling in je maag schuift, ga jij als wethouder echt niet all-in op projecten maar bouw je buffer alsof het je stoploss is. Alleen: stop dan met dat toneel van “we MOETEN NU snoeien”, wees eerlijk dat je een risicopremie rekent op politieke chaos en zet die miljoenen desnoods in een transparant noodfonds i.p.v. bibliotheek dicht en achteraf juichen om een plusje.

dit is gewoon weer hetzelfde verhaal: gemeenten roepen eerst dat ze "krap" zitten, bezuinigen op belangrijke zaken als jeugdzorg en straatonderhoud, en dan blijkt achteraf dat ze miljoenen OVERHouden... en dan gaan de "experts" roepen dat het "gewoon een kwestie van beter begroten" is, maar ik denk dat het dieper zit... het is toch gewoon een symptoom van een veel groter probleem: de "elite" die onze lokale overheden beïnvloedt met hun "Great Reset" plannen en onze belastingcenten gebruikt voor hun eigen "agenda"... en TOEVALlig dat die "overschotten" precies passen in de plannen van het WEF om onze economie te "vernieuwen" en "duurzaam" te maken... het lijkt wel of ze ons gewoon aan het trainen zijn om alles te accepteren wat ze ons voorschotelen...

die “onderbesteding” is niet alleen personeel/vergunningen, het is ook gewoon laf beleid: klimaatadaptatie, groen in de wijk, isolatie van gemeentepanden, waterberging… allemaal projecten die je ecosysteem en biodiversiteit juist nú helpen en die je kunt faseren, maar die sneuvelen als eerste “want onzekerheid”. En ondertussen wél bezuinigen op onderhoud en jeugdzorg zodat de schade echt is, terwijl je later met een plusje kunt zwaaien; stop dan met dat angst-begroten en zet een deel van die buffer automatisch in zodra je in Q2/Q3 ziet dat je niet in het rood gaat, klaar.

Geld “over” komt ook doordat gemeenten zich kapot staren op die jaarrekening alsof het een eindexamen is: liever een plusje en een lintje dan halverwege toegeven dat je planning faalt. laten we eerlijk zijn: de enige sector waar niet uitvoeren wordt beloond, is de overheid—bij mij achter de bar heet dat gewoon je rondje vergeten en tóch fooi verwachten.