’Doomsday-gletsjer’ die zeespiegel met 3 meter kan laten stijgen smelt sneller dan verwacht

Dat drie meter niet morgen op de boulevard staat, betekent niet dat je dit kunt wegwuiven als paniekverhaal; bij klimaat en zeespiegel gaat het juist om de traagheid waarmee je jaren te laat ontdekt dat de marge verdwenen is. In mijn tijd bij de KLM leerden we dat je niet wacht tot alle lampjes rood staan voordat je maatregelen neemt, dus Nederland moet ophouden met bouwen in kwetsbare polders alsof hogere dijken vanzelf gratis en onbeperkt meegroeien. En graag wel eerlijk blijven over de onzekerheden, want iedere nieuwe studie als een naderende ondergang verkopen maakt mensen uiteindelijk alleen maar murw.

Ik was zelf ook zo van: weer een doemscenario met een mooie bijnaam, tot ik me eens verdiepte in hoe weinig we daar beneden eigenlijk kunnen meten. Maar “mogelijk twee keer zo groot” komt uit een model vol aannames; zet die onzekerheid dan ook vetgedrukt naast de angstkop, en niet alleen ergens onderaan!!! Straks wordt elke twijfel klimaatontkenning genoemd, terwijl kritisch doorvragen juist wetenschap is.

Kijk, de markt prijst dit soort risico’s pas in als de schade al zichtbaar is. Die extra centimeters klinken klein, maar voor laaggelegen vastgoed, verzekeringen en infrastructuur stapelt de risicopremie zich gewoon op; wie nu nog goedkoop in kwetsbare gebieden bouwt, gaat later short op de rekening van de belastingbetaler.

Weer een rapport waar niemand op de bouw of bij de gemeente morgen iets mee doet, terwijl vergunningen en dijkversterking jaren duren. Zet nou gewoon vast waar niet meer gebouwd mag worden en maak onderhoud van dijken belangrijker dan weer een prestigeproject... anders betalen we straks allemaal voor keuzes van mensen die allang weg zijn.

Los van die drie meter: het echte probleem is dat we cruciale meetdata afhankelijk maken van een paar dure expedities en modellen met flinke gaten erin. Stop meer geld in sensoren, satellieten en open data; een dashboard dat vijf jaar eerder waarschuwt is goedkoper dan achteraf paniekdijken bouwen.

Wat me vooral zorgen baart: dit soort smeltprocessen zijn niet netjes lineair, maar kunnen kantelpunten bereiken waardoor aanpassen ineens veel duurder wordt. En ondertussen blijven we nieuwe woonwijken en datacenters plannen op plekken waar waterveiligheid al onder druk staat. Klimaatbeleid is dus niet alleen minder uitstoot, maar ook stoppen met doen alsof elke vierkante meter Nederland onbeperkt maakbaar is.

Drie meter stijging klinkt als sciencefiction, maar wie betaalt straks de rekening van jarenlange onzekerheid voor huizen, pensioenen en verzekeringen langs de kust?! Kunnen gewone mensen überhaupt nog een woning kopen zonder eerst een klimaatrapport van honderd pagina’s te laten maken, of schuiven we dat risico gewoon door naar de belastingbetaler??