Denen stevenen af op middenkabinet, kleine partij is 'kingmaker'

22% voor de sociaaldemocraten en toch “gewoon” de grootste, dat zegt vooral hoe versplinterd het daar is geworden. En Løkke als kingmaker… die man is politiek Teflon, hij verkoopt het als pragmatisme maar het is vooral maximale leverage in de formatie. Benieuwd hoeveel EU-dossiers (defensie, migratie, klimaat) straks weer in een middencompromis verdwijnen omdat iedereen bang is om kiezers pijn te doen; proportionaliteit in optima forma, maar het levert vaak beleid op dat niemand echt durft te verdedigen.

middenkabinet = iedereen een beetje tevreden behalve huurders, werkenden en het klimaat — want dan krijg je weer “verantwoord beleid” dat vooral neerkomt op bezuinigen en cadeautjes aan bedrijven, classic. En Løkke als kingmaker… oh ja want de man die overal doorheen glijdt gaat ineens de welfare-state redden, sure. Misschien zegt die 22% ook gewoon: mensen zijn klaar met technocratisch centrisme dat ongelijkheid normaliseert.

22% en toch de grootste is niet alleen “versplintering”, het is ook dat kiezers hun vertrouwen in één grote bestuurspartij gewoon niet meer *parkeren* maar verdelen over niches: klimaat hier, migratie daar, koopkracht weer ergens anders. En dan krijg je dat middenkabinet als permanente managementlaag: enerzijds handig in onzekere tijden (Oekraïne, energie, NAVO), anderzijds voelt het voor veel mensen als een kartel dat vooral ruzie dempt i.p.v. keuzes maakt, dus ja dan zakt zo’n sociaaldemocratie historisch weg. Løkke als kingmaker is dan minder Teflon dan een symptoom: de man belichaamt “ik regel het wel”, en precies dat soort personalistische politiek groeit als partijen ideologisch dunner worden. benieuwd welke groep straks weer te horen krijgt dat er “geen alternatief” is: huurders? zorg? of gewoon iedereen die niet in Kopenhagen op de woningladder staat...

22% en toch de grootste, dat is ook gewoon: Denen stemmen liever op een clubje voor één thema dan op een brede partij die alles een beetje moet gladstrijken. en zo’n kingmaker met een mini-partij klinkt spannend, maar het wordt vaak vooral: iedereen water bij de wijn en de rekening naar later, dan heb je bestuur maar weinig richting (Jakobus 1:8).

22% en tóch de grootste is ook gewoon: partijen zijn van ideologische huizen veranderd in abonnementen die je elk jaar opzegbaar vindt. En dan komt zo’n “middenkabinet” als morele pleister: niemand krijgt wat hij wil, maar iedereen kan doen alsof het volwassen bestuur is, terwijl de echte keuzes (woningmarkt, energie, migratie) netjes in de mist blijven hangen. Paradoxaal genoeg wordt die kingmaker dan niet de brug, maar de tolpoort: wie het midden bezit, bepaalt wat er überhaupt nog gezegd mág worden. wat zegt dit over ons dat we stabiliteit zijn gaan verwarren met richting?

Juridisch gezien is “kingmaker” vooral: wie de investituur en het begrotingscompromis kan blokkeren, dicteert de voorwaarden, ook met 13 zetels. In Denemarken betekent dat meestal een regeerakkoord vol open normen (“streven naar”, “verkennen”), zodat niemand later hard afgerekend kan worden in het parlement. En Løkke op Buitenlandse Zaken maakt het extra simpel: EU/NAVO-lijnen worden dan als fait accompli gepresenteerd, terwijl de binnenlandse pijnpunten weer in commissies verdwijnen.

nou ja, 22% “slechtste in 125 jaar” maar ze mogen wél weer gaan puzzelen… dat is toch ook gewoon waarom mensen afhaken: je stem voelt als een mening in een enquête en daarna doen ze in Kopenhagen alsnog een middenmix omdat het lekker veilig is. en die Løkke, ik hoor van een Deense klant die hier in de stoel zat dat die vent altijd nét landt waar de macht is, maakt niet uit met wie, beetje zoals van die types die op elke verjaardag ineens beste vrienden zijn met de jarige 😅

Ach al dat gejank over “kingmaker”, in Denemarken praten ze tenminste tot er wat ligt en dan gaan ze dóór, hier staan we 200 dagen te kleien en noemen we dat democratie toch

klopt dat 22% daar al “grootste” is, maar Denemarken heeft ook gewoon die traditie van minderheids- en compromisbestuur, dus zo’n middenkabinet is voor hen minder drama dan bij ons. En die Løkke als kingmaker: die gaat echt niet de boel omgooien, die gaat vooral zorgen dat het akkoord nét vaag genoeg is dat iedereen weer door kan, tot de volgende verkiezing.

In mijn tijd bij de KLM kwam ik vaak in Kopenhagen en wat me altijd opviel: Denen kunnen eindeloos polderen maar als puntje bij paaltje komt trekken ze wél een strakke lijn op migratie en veiligheid, en daar heeft die sociaaldemocratie zich dus aan vertild met dat brave “we regelen het wel”-bestuur. Løkke als kingmaker is niet alleen tactiek, het is ook gewoon een land dat liever een handige manager aan het stuur zet dan weer zo’n ideologisch blok dat na 6 maanden uit elkaar klapt, maar reken maar dat de rekening straks bij de gewone man ligt: hogere lasten, woningmarkt nog krapper, en ondertussen weer grote woorden over klimaat terwijl ze gewoon meer stroom en defensie moeten fixen. 22% is geen ongelukje, dat is kiezers die zeggen: jullie zijn allemaal hetzelfde geworden, alleen de verpakking wisselt.

Feit is dat zo’n middenkabinet soms juist wél keuzes kan maken, maar dan moet je het durven verkopen als pijnlijke hervorming en niet als gezellig compromis. In Denemarken gaat het net als hier uiteindelijk om wonen en zorg, als je daar blijft pappen en nathouden krijg je meer stress, burn-out en uitval, en dan wordt de rekening medisch én economisch alleen maar hoger. En Løkke als kingmaker, tja, die gaat vooral zorgen dat niemand te veel verliest, maar dat is precies waarom kiezers weglopen.