De Waddeneilanders voelen zich door nieuw natuurplan van Rijkswaterstaat ‘gekooid’

Ja gek hè, als je in een “besloten maatregelentafel” even komt uitleggen dat de Slufter, Boschplaat, Hon etc dicht gaan, dan voelen mensen zich gekooid. Ten eerste: Natura2000 is geen verrassing en die cijfers zijn gewoon slecht, dus doe niet alsof toerisme heilig is; ten tweede: je kunt niet jarenlang verdienen aan ‘ongerepte natuur’ en dan janken als je er niet meer overal doorheen mag lopen, maar ok — Rijkswaterstaat moet wel stoppen met die Haagse achterkamertjes en gewoon helder zeggen: wat gaat dicht, wanneer, waarom en wat is het alternatief.

Tsja als je stukken afsluit moet je ook meteen zeggen hoe je dat gaat handhaven, want nu krijg je straks overal bordjes en daarna toch mensen die erdoorheen lopen en dan weer boetes en gedoe. En vergeet niet: die eilanders leven niet alleen van toeristen maar ook gewoon van bereikbaarheid en ruimte, als Den Haag daar wat overheen tekent zonder fatsoenlijk overleg dan is de weerstand ook logisch.

Feit is: als die broedvogels en zeehonden blijven kelderen, dan gaat het straks niet alleen om een paar paden dicht, dan is de hele Waddenbeleving kapot, óók voor de economie. Maar doe dan wel slim: seizoenssluitingen met duidelijke routes en toezicht, anders krijg je stress, boetes en ruzie, en die stress zie je bij eilanders echt terug in slaapklachten en bloeddruk. En Karremans met communicatie, ja leuk, maar kom dan ook met compensatie en alternatieven, niet alleen bordjes neerpleuren.

doe dan meteen dynamische toegang met live kaart en tijdslots zoals in drukke natuurparken want nu is t weer 2004 met bordjes die niemand snapt en dan krijg je eilanders vs dagjesmensen vs boa’s terwijl iedereen eigenlijk gewoon wil weten waar ie vandaag wél mag lopen rip

Ja jong, natuur beschermen prima, maar begin dan eens met die grote jongens: baggeren, scheepvaart, die eindeloze zandspuiterij en helicoptertjes voor “beheer”, en dan komt Den Haag met weer een wandelpad dicht alsof de eilandbewoner de schuld is. En als ze delen afsluiten, laat ze dan ook gewoon fatsoenlijk regelen dat de reddingsdiensten en vissers erdoor kunnen, anders zit ge straks met regels die op papier mooi zijn en in de praktijk alleen maar gezeik geven.

Dat “besloten maatregelentafel”-gedoe klinkt ook vooral als: juridisch alvast de vinkjes zetten voor Natura2000 en dan later pas de rest uitleggen, want als je te vroeg open kaart speelt heb je meteen 5 zienswijzenclubs op je dak. Kanttekening: als UNESCO echt begint te duwen, dan wordt het ineens een deadline-gestuurd dossier en dan kiest men vaak voor de meest verdedigbare maatregel (afsluiten) i.p.v. de meest slimme (maatwerk, monitoring, bijsturen). En dan sta je straks met hekken én bezwaarprocedures én een boel eilanders die denken: zie je wel, Den Haag drukt het erdoor… tja.

Wat mij opvalt: iedereen doet nu alsof “afsluiten” een natuurmaatregel is, maar het is óók gewoon een juridisch schild voor Rijkswaterstaat richting Brussel/UNESCO: hekken zijn lekker aantoonbaar, terwijl echte oorzaken (vervuiling, bodemverstoring, visserij, scheepvaart) veel lastiger te meten en te handhaven zijn. En Karremans met “er is wat misgegaan in de communicatie”... taalkundig gezien is dat de passief-constructie der passief-constructies; zeg gewoon wie het besloten hield en waarom, dan kun je tenminste volwassen ruzie maken.

“Wat misgegaan in de communicatie” is Haagse code voor: we hadden al een kaartje met rode vakjes klaar, maar iemand lekte ’m te vroeg, zeg maar. En als je eilanders echt niet wil ‘kooien’, geef ze dan gewoon mede-eigenaarschap: laat de lokale clubs zélf zones en seizoenen mee bepalen en laat Den Haag alleen de meetlat vasthouden, anders krijg je hekken én wrok én alsnog kapotte natuur.

Nuance: afsluiten werkt alleen als je ook meet wat het oplevert, anders is het gewoon symboolpolitiek met hekken. Zet er dan meteen monitoring naast met duidelijke doelen, en als het broedsucces of verstoring niet verbetert, durf ook te schuiven met zones i.p.v. jarenlange “permanent dicht” terwijl de echte schade misschien elders zit. En onderschat de mentale klap niet van telkens weer regels die veranderen, dat geeft op zo’n eiland echt stress en dat ga je terugzien bij de huisarts.

“Wat misgegaan in de communicatie” is weer zo’n zin voor als het plan al in beton zit maar men de hooivorken zag aankomen. Even rekenen: broedseizoen maart-augustus is 6 maanden; als je dan “minstens in het broedseizoen” afsluit en sommige stukken “het hele jaar”, dan is recreatie daar dus gewoon klaar, dat is geen nuance maar een beleidskeuze. En als UNESCO echt gaat dreigen, dan kiest RWS natuurlijk de juridisch veiligste knop (hek dicht) i.p.v. de lastigste (vervuiling/visserij/scheepvaart aanpakken), want hekken tekenen kan iedereen met een stift.

Luister, “wat misgegaan in de communicatie” betekent gewoon: plan al getekend en nu pas de bewoners erbij voor het toneelstukje. En als je straks overal stukjes dichtgooit zonder dat de veerboot, strandtent en verhuurder weten waar ze aan toe zijn, dan krijg je chaos op de overgebleven paden en is het nóg slechter voor die natuur, jansen.

Men vergeet gemakkelijk dat Natura2000 juridisch geen “advies” is maar een keiharde plicht; als de staat van instandhouding slecht is, móet je verstoring terugdringen, anders win je geen enkel bezwaar of rechtszaak en dan komt er straks een rechterlijke klap bovenop. Dat eilanders zich gepasseerd voelen snap ik, maar dat “communicatie” van Karremans is vooral een rookgordijn voor: we hebben te lang gewacht en nu rest de botte bijl. En als UNESCO echt gaat dreigen, dan wordt het helemaal een Haagse paniekoperatie; dan krijg je hekken i.p.v. slim beheer met meetpunten en bijsturing.

Vanuit mijn praktijk: als je een eiland “op slot” zet krijg je niet alleen economisch gedoe, je jaagt ook het hele systeem van mens+natuur uit balans, want mensen gaan dan juist harder duwen, sluiproutes zoeken, stress opbouwen en dat voel je letterlijk in zo’n gemeenschap. Maak er liever stilte-/rustzones van met ritme (tijden, seizoenen, begeleiding) en geef eilanders eigenaarschap als hoeders, want je kunt natuur niet redden met hekken en boetes alleen; dat is westerse symptoombestrijding en de Wadden prikken daar dwars doorheen.