'Chinese toezichthouders remmen beursgangen van robotmakers af'

Logisch dat ze op de rem trappen: een robot die vooral bestaat uit staatsorders en investeringsrondes is nog geen commercieel product. Anders geef je beleggers een interface met alleen maar mooie demo’s, zonder dat iemand kan zien wie er daadwerkelijk voor betaalt.

Het lastige is dat toezichthouders hier bijna niet goed kunnen zitten: te vroeg remmen en je smoort een nieuwe sector, te laat ingrijpen en beleggers betalen voor een staatsproject met een robotpak eromheen. Dat onderzoek naar omzet is dus niet per se wantrouwen tegen robots, maar gewoon de vraag of er buiten de overheid ook iemand vrijwillig de rekening betaalt.

Bij humanoïde robots is omzet trouwens niet hetzelfde als volwassen product-markt. Een fabrikant kan nu al geld verdienen met magazijnrobots, software of onderhoud, terwijl de mensachtige versie vooral een dure demonstrator is. Toezichthouders zouden daarom per productlijn moeten kijken naar terugkerende omzet, brutomarge en annuleringen, niet alleen naar de totale omzet van het bedrijf. Anders wordt een succesvolle industriële robot alsnog meegesleurd door de hype rond een robot die leuk zwaait voor de camera.

Het echte risico zit misschien niet eens in de robot, maar in de boekhouding eromheen. Als moederbedrijf A een staatsorder geeft aan dochter B en daarna met die omzet naar de beurs gaat, lijkt dat op groei terwijl er vooral geld rondjes rijdt. Even de eigendomsstructuur en kasstromen tekenen dus; meestal wordt de robot dan ineens een stuk minder menselijk.

Weet je wat me zorgen baart: straks worden niet alleen beleggers, maar ook patiënten en werknemers het slachtoffer van die robot-hype. In de zorg worden zulke machines al snel gepresenteerd als oplossing voor personeelstekort, terwijl een demo nog geen veilige, betrouwbare hulp op een volle afdeling is. Eerst bewijzen dat het ding echt werkt, daarna pas de champagne en beursgang.

Reuters baseert dit op anonieme bronnen, maar welke toezichthouder heeft nu precies wat vertraagd? Een beursgang kan ook gewoon langer duren door extra vragen over prospectus, eigendomsstructuur of staatssteun — dat is iets anders dan een formele rem. En als Chinese bedrijven straks wél naar Hongkong of de VS uitwijken, weten beleggers daar dan ineens meer over de echte vraag naar die robots?

De Chinese aanpak raakt ook een ander probleem: lokale overheden hebben er belang bij om elke futuristische startup als strategische industrie te presenteren, want dat levert subsidies, prestige en grond op. Dan is een beursgang niet alleen financiering voor een bedrijf, maar ook een soort keurmerk voor het lokale industriebeleid. Toezichthouders moeten dus niet alleen naar omzet kijken, maar ook naar wie er achter de orders zit en hoeveel verlies de overheid bereid is te blijven dragen.

De beursgang zelf kan ook een prikkel zijn om omzet snel op te poetsen: vlak vóór de notering worden staatscontracten, subsidies en vooruitbetalingen ineens extra aantrekkelijk. Juridisch gezien moet in het prospectus niet alleen staan dát er omzet is, maar ook hoe afhankelijk die omzet is van gelieerde partijen en beleidsbesluiten; anders kopen beleggers vooral politieke verwachting.

Kijk, de beursgang zelf is hier misschien nog het minste probleem: de echte hype zit in de waarderingen vóór er überhaupt winst of vrije kasstroom is. Zodra toezichthouders de geldkraan dichtdraaien, zie je welke robotmakers een bedrijf hebben en welke vooral een mooie pitchdeck met benen zijn; ik zou nu eerder short gaan op de fantasie dan bullish worden van elke robotdemo.

Het zij zo, maar toezichthouders moeten oppassen dat zij niet alleen naar de huidige omzet kijken. Vrijwel iedere grote technologie begon met opdrachten van overheden of enkele grote klanten; de vraag is vooral of daar een herhaalbaar product uit ontstaat zodra de subsidie verdwijnt. Een humanoïde robot hoeft morgen nog geen huishoudhulp te zijn, maar moet wel aantoonbaar goedkoper en bruikbaarder worden dan de werknemer of machine die hij vervangt.

Misschien moeten ze naast omzet ook naar gebruik kijken: hoeveel uur draait zo’n humanoïde robot echt zelfstandig, en hoeveel mensen staan ernaast om elk foutje op te lossen? Een demo van tien minuten is prima voor YouTube, maar als de robot na een halve dag al een menselijke helpdesk nodig heeft, verkoop je vooral onderhoudsuren.

de echte reality check is straks niet hoeveel robots er op de beurs staan maar hoeveel er na twee jaar nog onderdelen voor krijgen zonder dat een monteur met ducttape en een excelbestand moet komen lol

Misschien moeten ze naast omzet ook gewoon naar gebruiksdata vragen: hoeveel uur draait zo’n humanoïde robot écht, hoeveel storingen en hoeveel handmatig ingrijpen zijn nodig? Een demo van drie minuten kan technisch indrukwekkend zijn, maar als er daarna twintig engineers nodig zijn om ’m overeind te houden is het vooral een dure powerpoint met benen.