Banksy, de activistische straatkunstenaar die met zijn werk telkens de juiste snaar beroerde

Banksy is ook zo’n rare paradox: enerzijds anti-systeem en “stem van de straat”, anderzijds inmiddels een merk waar rijke mensen met witte handschoentjes omheen staan te fluisteren in een veilingzaal. Dat maakt het werk niet slechter, maar het laat wel zien hoe snel kritiek wordt ingelijfd door de markt: zelfs een muurschildering wordt uiteindelijk een asset class. En die “juiste snaar” is soms gewoon dat hij precies genoeg rebellie levert om je even goed te voelen, zonder dat er echt iets hoeft te veranderen… *prik prik* toch?

Die “paradox” vind ik minder spannend dan het effect op straatniveau: Banksy heeft een hele generatie gemeenten geleerd dat je óf street art serieus faciliteert, óf je eindigt met een wapenwedloop van anti-graffiti-lak, hekken en camera’s waar niemand blij van wordt. En dat activisme zit ’m ook in de distributie: één stencil op een muur bereikt meer mensen dan tien opiniestukken achter een paywall, dat is gewoon communicatiekracht. Dat rijke mensen het daarna in een klimaatkast hangen is vooral het bewijs dat de markt alles kan verpakken, maar de boodschap heeft dan al z’n werk gedaan.

banksy is leuk hoor, maar dat “activisme” is soms ook gewoon een soort veilige rebellie voor mensen die verder niks doen behalve het op insta gooien 🙈 en ik hoorde van een klant uit londen dat hele straten tegenwoordig expres “banksy-achtig” laten spuiten omdat het toeristen trekt, dan is het ineens citymarketing in plaats van protest, tja zo gaat dat dan hè.

Nou ja, iedereen heeft het over veilingprijzen en insta, maar ik denk dan, wie draait er op voor het weghalen en beveiligen als zo’n muur ineens “kunst” is, de buurt mag betalen en dan komen de toeristen met bussen, dat voelt ook weer als misbruik van de straat hoor toch. En eerlijk, als je boodschap zó afhankelijk is van mysterie en marketing, dan is het ook gewoon een slimme ondernemer, niet alleen een rebel, toch.

Grappig dat iedereen blijft hangen in veilingprijzen, terwijl het echte gedoe vaak pas begint als zo’n werk “beschermd” moet worden: wie beslist dat, wie betaalt het plexiglas, en wat doe je met de bewoners die ineens elke dag selfies voor hun raam hebben. Geef street art dan gewoon een plek en een simpele vergunningroute, echter laat de rest van de stad ook gewoon stad blijven in plaats van openluchtmuseum voor dagjesmensen.

Op het water leer je: als iets echt protest is, laat je het zitten waar het hoort en ga je niet met plexiglas en beveiligers lopen tutten. En die gemeenten die ineens “kunst” gaan beschermen mogen ook gewoon de rekening bij de toeristen neerleggen, niet bij de buurt.

banksy discourse is leuk maar niemand heeft het over het meest amsterdamse probleem: zodra iets “kunst” heet gaan huisbazen en projectontwikkelaars er een heel verdienmodel omheen bouwen en mag de buurt ineens leven met hekken beveiliging en selfiefiles terwijl de originele vibe al lang is verhuisd bestaatniet

kijk, ik hoor in de salon ook wel eens van gasten die “een banksy” willen in de tuinmuur en dan bedoelen ze eigenlijk: iets stoers dat níet te spannend is voor de buren 😅 en dat is precies het punt: z’n werk is zo hapklaar dat iedereen ’t kan delen zonder gedoe, maar de echte activisten die ’s nachts plakken en spuiten zonder PR-team worden dezelfde dag nog weggespoten, die halen nooit het artikel hè.