Alleen met de oude pensioenwet kunnen fondsen veilig in aandelen beleggen

Vanuit het buitenland gezien is dat hele nieuwe pensioenstelsel gewoon weer typisch NL: alles “persoonlijk” maken zodat het risico netjes bij de deelnemer ligt en DNB straks kan zeggen dat ze het proces zo mooi gemanaged hebben. Ouderen in obligaties duwen terwijl inflatie je pensioen opeet en dan verbaasd kijken bij -1,6%… ja hallo, dat is geen beleggen, dat is langzaam leeg laten lopen. blij dat ik hier niet meer afhankelijk ben van die Haagse knutseldoos waar elke 4 jaar de spelregels veranderen.

Die -1,6% bij PMT in één kwartaal is vooral ruis, daar kun je geen wet op “bewijzen”. even rekenen: inflatie compenseer je niet per kwartaal maar over jaren, en in de oude wet kon je óók gewoon jaren lang niet indexeren omdat DNB met de rekenrente zwaaide. Het sprookje hier is dat je én veel aandelenrendement én nul schommelingen voor gepensioneerden krijgt; dat heet gratis geld en dat bestaat alleen in columns.

het rare is: we doen net alsof “oude wet” of “nieuwe wet” het verschil maakt, maar het echte gif is dat de regels steeds schuiven terwijl je al ingelegd hebt. pensioen is vertrouwen en dat win je niet met weer een nieuw rekenmodel of een kwartaalcijfer, laat je ja ja en nee nee zijn, anders blijft het dweilen met de kraan open.

die “oude wet terug” framing is echt zo’n nostalgie-trip — alsof het probleem niet gewoon is dat we pensioen hebben laten gijzelen door DNB-fetisj voor ‘zekerheid’ én door werkgevers die al 20 jaar premie willen drukken. het echte casino is dat risico’s naar individuen gaan terwijl aandeelhouders wél gegarandeerd hun dividend pakken, oh ja want dat heet dan “markt” en “verantwoordelijkheid”... maak pensioen weer collectief met harde solidariteitsregels en stop met doen alsof obligaties moreel superieur zijn terwijl inflatie je gewoon bestolen heeft.

het probleem is dat mensen “veilig” verwarren met “geen koersschommelingen”, terwijl het echte risico voor pensioenen gewoon inflatie + langleven is en dat los je niet op door ouderen in staatsleningen te parkeren. de oplossing is: stop met dat boekhoudkundige micromanagement per leeftijdscohort en regel één collectieve risicobuffer met duidelijke spelregels (wanneer wel/niet uitkeren/indexeren) en laat fondsen binnen harde bandbreedtes gewoon breed beleggen, dan heb je stabiliteit én rendement zonder dat elke kwartaalruis meteen paniekbeleid wordt.

Men vergeet gemakkelijk dat “oude wet” vooral één grote belofte was die je kon volhouden zolang je de rekening doorschoof: niet indexeren, rekenrente-trucjes, en hopen dat de volgende generatie het wel trekt. Dat je met aandelen op lange termijn inflatie kunt bijbenen klopt, maar doen alsof je dat tegelijk “veilig” kunt maken voor gepensioneerden zonder dat iemand pijn voelt, is gewoon financiële alchemie. Waar ik me wél aan erger: DNB en politiek hebben jarenlang zekerheid gepreekt en nu heet het ineens “persoonlijk” en “lifecycles”; prima, maar zeg dan eerlijk dat pensioen geen recht meer is maar een beleggingsproduct met kosten en risico’s. En die transitie-industrie eromheen… daar wordt niemand oud van, behalve de consultants.

Ja goed, ik word vooral moe van dat niemand gewoon in normale taal zegt wat dit voor je maandbedrag betekent. -1,6% hier, inflatie daar, maar als je bijna met pensioen bent wil je gewoon weten: kan ik straks de huur en boodschappen nog betalen of niet, en wie is er aanspreekbaar als het weer “anders uitpakt”??

Die -1,6% wordt nu verkocht als “bewijs” dat de nieuwe wet faalt, maar onder de oude wet kon je ook gewoon jarenlang koopkracht verliezen zonder dat je het op je dashboard zag, want dan heette het niet-indexeren en klaar. het echte probleem is juridisch: je kan niet én harde uitkeringsbeloftes doen én vol in aandelen zitten zonder iemand (werkgever, deelnemers, of de staat) expliciet als achtervang te hebben, en die wil niemand tekenen… maar ok, dan blijven we doen alsof een “buffer” gratis bestaat en niet gewoon iemands risico/claim is.

Energie liegt niet: al dat getouwtrek over “oude” of “nieuwe” wet is voor mij vooral symptoombestrijding, want het echte probleem is dat we pensioen blijven framen als een spreadsheet terwijl het in de basis veiligheid/vertrouwen is in je lijf. Als je mensen van 70 elke kwartaal-update geeft met plusjes en minnetjes, dan zet je hun zenuwstelsel in stress (zeker nu met inflatie) en dan maakt het amper nog uit of je in obligaties of aandelen zit, je creëert disbalans en angst als standaardstand. En die fixatie op “veilig” is ook zo westers: veilig is niet nul schommeling, veilig is een systeem dat tegen een stootje kan én eerlijk communiceert, met collectieve buffers en rust i.p.v. steeds nieuwe modellen en consultants die het verhaal weer anders framen. Geef mensen weer een gevoel van bedding, dan gaan ze ook niet bij -1,6% meteen in paniek alsof het einde der tijden is… want dat is ook gewoon energie die je als fonds zelf oproept met die continue meetdrang.

die hele discussie “oude wet vs nieuwe wet” mist iets: de meeste mensen die ik zie hebben geen aanvullend pensioen om over te twisten, die leven straks van AOW en een paar tientjes omdat ze flex, zzp of kapot gewerkt zijn en steeds uitvallen. ondertussen gaat er wél bakken geld naar transitie/advies/IT en mogen deelnemers het risico voelen, maar als je je huur nu al niet kan betalen heb je echt niks aan een mooi verhaal over aandelenrendement in 2045. maak eerst eens normaal werk en normale opbouw weer de standaard, dan pas kun je ruzie maken over buffers en lifecycle-portefeuilles.

die hele “oude wet vs nieuwe wet” discussie mist de macht-vraag: wie beslist er eigenlijk wáár ons pensioengeld heen gaat — want ondertussen zitten fondsen nog steeds fossiel, wapen- en huurkastelen te spekken terwijl deelnemers de volatiliteit mogen slikken. als je echt koopkracht wil beschermen, maak die beleggingskeuzes democratischer en zet harde grenzen op private equity/consultancy-lekken, niet terug naar een nostalgisch rekenmodelletje, oh ja want dat lost ongelijkheid vast op 🙄