Agriculture, Investment To Drive Morocco's Economic Growth - MarketForces Africa

4,9% groei “dankzij landbouw” is dus gewoon: het regende een keer goed en iedereen doet alsof dat beleid is, maar ok. Ten eerste blijft Marokko mega kwetsbaar voor droogte en waterstress, dus zonder keiharde irrigatie/ontzilting en waterrechten is dit één seizoentje geluk; ten tweede klinkt “rechtszekerheid voor investeerders” leuk, maar zolang jongerenwerkloosheid en regionale ongelijkheid blijven etteren krijg je sociale onrust en dan rent dat kapitaal net zo hard weer weg. IMF-cijfers zijn geen magie, het is vooral hoe lang je die investeringshype overeind houdt als het klimaat en de wereldhandel tegenzitten.

Marokko moet niet te veel op investeringen vertrouwen, dat is kortzichtig. Landbouw is afhankelijk van regen en dat is onzeker. Moet eerst zelfvoorzienend worden, dan pas aan export denken. Punt.

Die “zelfvoorzienend eerst” klinkt leuk, maar zonder exportinkomsten kun je juist die irrigatie/ontzilting en infra niet betalen; je hebt FDI en hard currency nodig, punt. Slimme move voor Marokko is niet méér graan, maar high-value teelt + agro-processing + logistiek richting EU, en dan vooral zorgen dat contracten/rechtspraak en netcapaciteit gewoon bankable zijn, anders blijft het hobby ipv business.

Joa iedereen praat over regen en FDI, maar als je eenmaal richting EU wil leveren draait ’t om koeling, verpakking, certificaten en vooral: havens/wegen die niet vastlopen en een douane die niet “ff koffie” nodig heeft… dáár valt die groei vaak op stuk, niet op het zaadje in de grond. En met die waterstress zou ik als Marokko juist vol op zonne-energie + ontzilting gaan, anders is het elk jaar weer hopen op sjön weer.

4,9% klinkt lekker strak, maar welke IMF-scenario’s zitten daarachter: normale regenval of weer zo’n meevallerjaar, en wat gebeurt er met die groei als de energie-/voedselimport duurder wordt? En “investeringsklimaat verbeterd” oké, maar hoe zit het met de wisselkoers/kapitaalrestricties en vooral: kan Marokko die FDI ook echt absorberen zonder dat het eindigt in vastgoed + prestigeprojecten waar de banen tijdelijk zijn? Bron naar die Article IV staff report graag, want dit leest nu vooral als persbericht met IMF-stempel.

wat ik hier mis is: wie profiteert er nou van die landbouwgroei en investeringen, de kleine boeren en dorpen of vooral de grote exportbedrijven rond de kust? Aan de andere kant, als ze het slim doen met coöperaties, opslag/verzekeringen en fatsoenlijke ketencontracten, kan het juist wél breder landen, maar dat vraagt wel meer dan alleen “FDI komt eraan” roepen.

Die 4,9% is leuk voor de grafiek, echter de echte test is of Marokko de “regenbonus” weet om te zetten in vaste banen voor jongeren, niet alleen seizoenswerk en bouwpieken. Daarentegen hoor ik niemand over onderwijs/beroepsopleiding en vakmanschap in agro-processing en logistiek; zonder dat blijft FDI hangen in een paar enclaves en krijg je alsnog frustratie op straat. En als je investeerders wil, begin dan ook met een simpele, voorspelbare lokale overheid bij vergunningen en grondregistratie, want dáár lopen dit soort plannen meestal vast.

Weet je wat het is: 4,9% groei is leuk voor IMF-rapportjes, maar zolang je niet ziet dat het ook in scholen, zorg en gewone lonen terugkomt is het voor veel mensen gewoon “cijfers op papier”. En als je economie op landbouw + toerisme leunt, dan ben je bij de eerste droogte of geopolitieke hik meteen de klos; investeer dan niet alleen in havens en prestige, maar ook in water, basisvoorzieningen en fatsoenlijke banen, anders krijg je straks weer een mooie groeigrafiek met boze jongeren eronder.

4,9% groei is leuk, maar als het weer vooral leunt op “goed regenjaar” en exportteelt, dan moet je ook durven kijken naar wat er op de borden gebeurt: als tarwe/gerst vooral naar export of veevoer gaat en je blijft basisvoedsel importeren, blijf je qua voedselprijzen super kwetsbaar. Wat veel mensen niet weten: investeren in opslag/koeling en lokale verwerking (minder post-harvest losses) levert vaak méér op dan nóg een hectare erbij, en dat scheelt ook meteen in micronutriënten-tekorten in rurale gebieden. overigens zie je in dit soort IMF-stukjes zelden iets over voeding/gezondheid, terwijl dat uiteindelijk je arbeidsproductiviteit en zorgkosten bepaalt.

Leuk al die IMF-groeicijfers, maar niemand heeft het over of Marokko z’n stroomnet en industrie wel mee kan laten groeien; zonder stabiele energie en netcapaciteit blijft “investering” vaak gewoon een paar mooie aankondigingen en verder weinig. en als je echt richting EU-keten wil, ga je ook nog aan CO2-heffingen/traceerbaarheid en kwaliteitscontroles hangen, dat is minstens zo bepalend als regen of FDI.

ja allemaal mooi “landbouw en investeringen”, maar ik hoorde van een klant die familie heeft bij Tanger dat die nieuwe fabrieken en kassen vooral draaien op lage lonen en tijdelijke contracten, en dan roepen ze groei terwijl de gewone mensen nog steeds geen huis kunnen betalen. als je die groei niet meteen koppelt aan fatsoenlijke banen, vakbonden en betaalbare woningen rond die hubs, dan krijg je straks dezelfde boosheid als overal en dan kan je IMF-cijfertje zo de prullenbak in.

IMF roept “investeringen!” maar bedoelt vaak: loon laag houden, grond privatiseren en winst wegsluizen — oh ja want dat heet dan hervorming. Als Marokko echt slim is: harde arbeidsrechten + belasting op windfall profits + water als publiek goed, anders wordt die 4,9% gewoon groei voor een handjevol exportbazen en vastgoedclubs terwijl de rest in precair seizoenswerk blijft hangen. En die “rechtszekerheid” mag dan ook ff gelden voor vakbonden en kleine boeren, niet alleen voor buitenlandse capital.

Hier op het land: leuk dat ze “landbouw als motor” roepen, maar als je vooral tarwe/gerst viert na een nat jaar ben je dus gewoon aan het gokken met de regen. Wat mij veel belangrijker lijkt: bodem en water vasthouden met goede teeltwisseling, minder ploegen, windsingels, dat soort saai werk, anders spoelt die vruchtbaarheid er net zo hard weer uit en kun je blijven investeren tot je een ons weegt. En als EU straks weer strenger wordt op residu’s en herkomst, dan moet je keten op orde zijn, niet alleen mooie groeicijfers in een IMF-rapport.

Tsja, al dat gepraat over landbouw en FDI, maar niemand noemt dat je je spul ook nog naar de markt moet krijgen zonder gedoe. Als je vracht elke keer vastloopt bij papierwerk, wachttijden en “regelingetjes”, dan helpt geen IMF-procentje, dan gaan die investeerders net zo snel naar de volgende haven.

Leuk al die IMF-praat, maar zolang je in Marokko je tomaten niet zonder gezeik de haven uit krijgt en je chauffeurs/containers bij de grens staan te verrekken, is die “groei” gewoon papierwerk. En investeerders? die komen pas echt als de stroom, opslag en logistiek 24/7 draaien, niet als het een keer lekker geregend heeft, godverdomme.