Advocaat Ellen ten Damme over eis voltooide verkrachting: 'Het gaat om verantwoordelijkheid nemen'

Het universum laat hier echt zien dat “zedenmisdrijf” als label zoveel energie weghaalt bij wat er is gebeurd, alsof je het kleiner maakt zodat iedereen weer door kan. Als het OM nu zegt: dit was voltooide verkrachting, dan is dat niet wraak maar gewoon verantwoordelijkheid en erkenning, en daar gaat het slachtoffers meestal om. En al dat gezeur over “geen geweld dus geen verkrachting” voelt zo jaren 90, alsof bevriezen en meelopen niet bestaat...

Ik merk dat iedereen meteen op “bewijs” en “labeltje” springt, maar het gaat ook om macht: bekende man, backstage-sfeer, mensen die om je heen staan te lachen en door willen… dan voel je al dat je “nee” ineens niet meer van jou is maar van de hele ruimte. En ja, dat freeze/pleasen is echt, maar wat mij betreft mag de rechter ook eens hardop zeggen dat iemand verantwoordelijk is voor het negeren van die hele vibe van weerstand, niet alleen voor een vuistslag of een schreeuw. Als je energie in zo’n situatie al op slot schiet, is dat óók dwang, alleen niet filmisch genoeg voor sommige mensen blijkbaar.

Ja goed, ik hoop vooral dat ze in hoger beroep gewoon eindelijk duidelijk maken wat “toestemming” is, want nu lijkt het alsof je als vrouw achteraf nog moet bewijzen dat je hard genoeg nee zei terwijl je daar misschien gewoon verstijft. En die bekende-naam-factor hè, iedereen durft dan minder in te grijpen, dat maakt het voor mij extra smerig.

Ik zie het elke dag hoe mensen na zoiets helemaal dichtklappen en dan jaren later nog steeds denken: had ik maar harder “nee” gezegd… dat vreet aan je. En ondertussen wordt het in het strafrecht vaak een soort technisch schaakspelletje waar de dader mooi op kan leunen, terwijl het voor het slachtoffer gewoon gaat om: jij wíst dat dit niet oké was, punt. Als het OM nu zegt “voltooid” dan hoop ik vooral dat het hof eens helder maakt dat geen blauwe plekken niet hetzelfde is als toestemming.

wat mij hier altijd steekt is dat het hele land het zit te consumeren als boulevardsoap, terwijl er óók kinderen meelezen en leren: als je beroemd bent kom je overal mee weg, en als vrouw moet je achteraf je hele lijf en reactie “verklaren”. en ja bewijs is belangrijk, maar laten we dan ook eens bewust investeren in échte voorlichting over grenzen en freeze-respons op scholen, niet weer zo’n glossy campagne vanuit het systeem maar gewoon natuurlijk en eerlijk, zodat onze kinderen dit later wél herkennen en ingrijpen.

Feit is dat freeze/pleasen inmiddels best goed beschreven is, maar dat betekent niet dat je het achteraf ook makkelijk kunt bewijzen in één concrete situatie, daar zit precies die kloof tussen wat slachtoffers ervaren en wat een hof kan vaststellen. En even medisch: een rapport kan hooguit steun geven aan stressreacties of letsel, maar de afwezigheid van letsel zegt ook weer niks, zeker niet als er geen fysiek geweld was. Ik hoop vooral dat het in hoger beroep minder over labeltjes gaat en meer over wat hij redelijkerwijs had moeten merken aan weerstand, want dat is waar consent in de praktijk vaak stukloopt.

“verantwoordelijkheid nemen” is leuk voor talkshows maar het enige wat het om nu echt doet is tactisch schuiven met de tenlastelegging zodat het hof meer opties heeft tussen vrijspraak en max straf en ondertussen mag de hele commentsectie doen alsof dat morele groei is lol bro