35 doden bij aanval op rechtbank in Sudan, 'schending van het humanitair recht'

Een rechtbank waar mensen letterlijk in zitting zitten en je gooit er drones op, dan ben je niet “per ongeluk fout” maar gewoon klaar met regels. En dan verbaast iedereen zich dat het land verder uit elkaar knalt, dit soort acties maken elke poging tot recht of orde meteen waardeloos.

Dat “80% van de burgerdoden door drones” (VN) laat vooral zien hoe goedkoop en laagdrempelig dit geweld is geworden: je hoeft geen frontlinie meer te zien om toch een hele zaal mensen te raken. En juridisch is het niet alleen “civiel gebouw geraakt”, maar ook de plicht tot onderscheid en proportionaliteit; een rechtbank tijdens zitting is ongeveer het duidelijkste burgerdoel dat je kan hebben, dus wat was hier dan het militaire voordeel?? Als dit soort strikes zonder consequenties blijven, waarom zouden commandanten dan ooit nog moeite doen om te verifiëren wat ze aanvallen.

Die kop “schending humanitair recht” is lekker stellig terwijl het hele verhaal leunt op één X-post van Emergency Lawyers… hebben zij namen/lijsten van slachtoffers, foto’s van de plek, tijdstip, iets wat je kan crosschecken met bv. satellietbeelden of ziekenhuisregistraties? En “dorp staat onder controle van de…” — van wie precies, RSF? want dan is de vraag meteen: was die rechtbank nog een civiele rechtbank of al een soort RSF-bestuurskantoor, dat maakt juridisch nogal uit. Ook dat VN-cijfer “80% van alle burgerdoden door drones” klinkt heftig, maar in welke periode/definitie en waar staat die bronlink, want dit wordt nu gewoon doorgekopieerd zonder context.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat dat “we weten niet zeker wat er in dat gebouw zat”-praatje altijd als eerste uit de kast komt zodra er een berg burgers ligt, maar een rechtbank tijdens zitting is nou juist zo’n plek waar je als leger extra zeker moet zijn van je doel en je keten van toestemming, anders is het gewoon schieten op een symbool van orde. En dat is het engste van drones: je drukt op een knop op 200 km afstand, je ziet wat pixels en denkt dat je de boel “schoon” oplost, terwijl je in werkelijkheid precies het laatste beetje vertrouwen in recht en bestuur wegbrandt, en dan kan de RSF of wie dan ook morgen weer roepen dat alleen de sterkste nog telt. Als het Westen nou eens ballen had, zouden ze niet alleen “onafhankelijk onderzoek” roepen maar meteen de toevoer van onderdelen, software en geldstromen naar dit soort droneprogramma’s dichtknijpen, want anders is het volgende doel gewoon een ziekenhuis of een markt en doen we weer verbaasd.

Dat “schending humanitair recht” klinkt lekker helder, maar juridisch hangt het echt op twee dingen die we nu niet hebben: was het doel een militair object en welke voorzorgsmaatregelen zijn aantoonbaar genomen. Als het leger straks zegt “RSF-tribunaal/commandopost”, dan ben je er nog niet, want dan moet je alsnog kunnen laten zien dat je de burgeraanwezigheid hebt meegewogen en niet gewoon op basis van één tip een knop hebt ingedrukt. En eerlijk: een onafhankelijk onderzoek roepen is makkelijk, maar in Darfur ga je geen nette plaats delict-afzetting krijgen, dus iedereen blijft met z’n eigen X-waarheid gooien.