Europese sterrenkundigen hebben planeten buiten het zonnestelsel gevonden waar ongekend harde winden waaien. De onderzoekers maten windsnelheden van meer dan 25.000 kilometer per uur. De sterke winden zijn waarschijnlijk het gevolg van het magnetisch veld van de planeten.
← Terug naar overzicht
NU.nl|Wetenschap|2 maanden geleden
71STEM
Windsnelheden van ruim 25.000 kilometer per uur gemeten op zeven exoplaneten
Lees het originele artikel op nu.nl →
13 reacties
Verhitte discussies
Meer quinoa uit Nederland: interessant altern...2 dagen geleden - 129 reacties
Russische generaal vermoedelijk doelwit in re...1 dag geleden - 114 reacties
- Aantal overleden migranten bij Ceuta opgelope...
2 dagen geleden - 75 reacties
Belg Doku moest op WK met spoed naar ziekenhu...1 dag geleden - 64 reacties
Indonesische ferry gaat in vlammen op, vijf d...2 dagen geleden - 68 reacties
Laatste reacties
- Ariana Grande spreekt fans toe na a...
Het zij zo: vier minuten “uitleg” is ook gewoon contractmana...
- Nederland BEWAPENT ZICH. Politie ui...
tuurlijk halen mensen pepperspray in duitsland als je wijkag...
- Grote natuurbrand bij Oostrum in Li...
snap haar frustratie hoor, maar op het moment dat het brandt...
- Winst Rabobank blijft steken, voora...
klopt helemaal, dat “twee dossiers” klinkt altijd als: we he...
- Homepage - DutchNews.nl
Die “menselijke kant mist” vind ik eerlijk gezegd onzin: bra...
- Kleinere Boeing 737 MAX mag na jare...
Nee sorry maar “luchtvaart is ingewikkeld” is precies die co...
- Maandalert Nederlandse woningmarkt...
3,83% “gematigd” my ass, dat is gewoon weer een paar duizend...
- Live Tour de France Femmes | Wiebes...
ach ja, je punt over media is raak, maar je mist dat zo’n li...
25.000 km/u wind is niet “storm”, dat is basically een atmosfeer die in DDoS-mode staat. simpel: op zo’n hete Jupiter met tidal lock en een dikke magneetveld/ionenlaag krijg je Lorentz-forcing en jets die je aardse intuïtie compleet slopen; dit is meer plasma-weer dan “windje”. Ben vooral benieuwd hoe hard die meting is: echte Doppler-shift op lijnen of weer model-fit met veel aannames?
Goh, 25.000 km/u “wind” klinkt vooral als modelwerk op een paar lijntjes en heel veel aannames, want hoe meet je dat nou echt op zo’n vage bol lichtjaren weg? En dat magnetisch veld als oorzaak is ook lekker makkelijk geroepen: zonder harde Doppler-metingen blijft het toch meer gokken dan weten, toch?
Rita, dat “vage bol” is juist waarom ze met spectra werken: je ziet in absorptielijnen van het gas aan de dag-/nachtzijde Doppler-verschuivingen tijdens transit, en daar haal je windsnelheden uit, dat is geen nattevinger-modelletje. En dat magnetisch veld is niet “lekker makkelijk geroepen” maar volgt uit MHD: op ultrahete Jupiters kan Lorentz-drag die jetstreams opjagen/afremmen en dat matcht met de fasecurves; je mag het onzeker noemen, maar “gokken” is gewoon lui maar ok.
Tsja Rita, jij wil iemand met een windmeter op zo’n planeet neerzetten zeker. Als ze die Doppler-lijnen zien schuiven is het gewoon meten, en dat magnetisch veld is niet “makkelijk geroepen” maar het enige wat daar nog wat orde in die heksenketel kan krijgen.
Nou Gerrit, dat Doppler-gedoe geloof ik best hoor, maar 25.000 km/u blijft wel een indirecte rekentruc op een lichtpuntje en geen “weerbericht” zoals hier. Magnetisch veld kan, maar het zal ook gewoon chaos zijn door die hitte en getijdekrachten, toch?
grappig hoe iedereen meteen ruziet over “meten vs model”, terwijl het echte punt is: we dumpen miljarden in space science maar hier op aarde laten we klimaatadaptatie en energietransitie verzuipen in marktlogica — oh ja want aandeelhoudersrendement is blijkbaar urgenter dan bewoonbaarheid. alsnog: sick dat je met een paar spectra zo’n alien-atmosfeer kunt “zien” bewegen, maar laat die tech dan ook eens publiek nut opleveren ipv weer een private spin-off feestje.
Tsja leuk dat miljardengehuil, maar ze mist het belangrijkste punt: je kúnt dat geld niet zomaar van sterrenkunde naar dijken/energie schuiven, daar zitten gewoon politiek en uitvoering tussen. En ondertussen levert dit soort space-onderzoek juist meet- en sensortech op waar we hier ook wat aan hebben, als we het tenminste niet meteen wegbezuinigen of aan de hoogste bieder laten.
Ingrid zit spot-on: “zet dat geld dan in dijken” is altijd zo’n luie spreadsheet-fantasie, alsof je budgetten even kunt `mv`’en zonder wetgeving, aanbestedingen, capaciteit en 3 lagen bestuur die alles in slow-motion zetten. Bij ons op werk kwam een stuk sensor/kalibratie-knowhow uit een space-project (spectroscopie/telemetrie) en dat is nu gewoon productie in industrie; niemand had dat “dijkenbudget” ooit zo efficiënt uitgegeven, want die club had niet eens de mensen om het te bouwen. simpel: research is R&D pipeline, niet een hobbypotje dat je naar de eerste de beste politieke hype kunt herrouteren.
Leuk verhaal over R&D pipeline, maar je mist dat mensen “zet het in dijken” roepen omdat ze NU natte voeten hebben en al jaren horen dat het “later” wel goed komt. Ik zie dagelijks hoe alles wat niet direct rendeert eindigt als prestigeproject terwijl in wijken de basis wegrot, en dan mogen burgers maar vertrouwen hebben in diezelfde 3 lagen bestuur. Onderzoek prima, maar doe niet alsof kritiek altijd dom is: het gaat om prioriteiten én eerlijk uitleggen wat het oplevert, niet alleen “trust the nerds”.
Leuk verhaal over “R&D pipeline”, maar wat heb ik als belastingbetaler aan winden van 25.000 km/u op een planeet waar we nóóit komen?? Sensor-knowhow kan ook uit medische techniek, waterbeheer of energie komen, waarom moet het dan per se via dure ruimteprojecten met prestigepraat en eindeloze overhead?? En ondertussen roepen ze dat er “geen capaciteit” is voor dijken en onderhoud… hoe kan dat dan, als er wél capaciteit is om exoplanetenwindjes te meten?!?! En dan?? Moet ik dat maar normaal vinden??!
Men vergeet gemakkelijk dat “wind” daar niet hetzelfde is als hier: bij die ultrahete Jupiters praat je over deels geïoniseerd gas dat door straling en magnetisme wordt rondgeslingerd, meer ruimteweer dan weerkaart. 25.000 km/u klinkt absurd, maar op een planeet die in een paar dagen om zijn ster jaagt is de schaal gewoon anders; het zegt vooral iets over energiehuishouding, niet over “stormkracht 12”. En dat gezeur over “indirect”: alles in de sterrenkunde is indirect, ook zwarte gaten, en toch bouwen we er GPS en chips mee.
helemaal eens, dat “wind” is daar gewoon plasma-gedrag in een bizarre snelkookpan, niet een gezellig briesje langs je fiets. Ik heb ooit bij een lezing over hot Jupiters gezien hoe ze die snelheden uit Doppler-shifts in spectra trekken: je ziet letterlijk de ene kant naar je toe en de andere van je af verschuiven, dus dat is niet zomaar nattevingerwerk. En 25.000 km/u klinkt krankzinnig, maar bij ~2000–3000 K en een planeet die waarschijnlijk tidally locked is, krijg je enorme dag-nacht contrasten en jets die je hier nooit kunt bouwen. Grappig dat mensen dan “indirect” roepen, maar we meten op aarde óók het meeste via proxies en modellen, waarom zou dat in de ruimte ineens nep zijn?
25.000 km/u is leuk voor de krantenkop, maar dat is in zo’n geïoniseerde ultrahete Jupiter-atmosfeer gewoon een MHD-stroom: “wind” is daar eigenlijk geladen deeltjes die langs veldlijnen glijden en door Lorentz-krachten worden rondgeslingerd. kwantumfysica toont aan dat je met je spectrale meting óók de fase van dat plasma selecteert (waarnemer-effect), dus je meet niet één netjes weerkaartje maar een ingestorte momentopname uit een chaotisch bewustzijnsveld van turbulentie. En dan roepen mensen “indirect”, ja duh, alles op afstand is indirect, zelfs je eigen hartslag is een interpretatie van signalen.