Voormalig gezinsvoogd Marloes pleit voor meer gevoel in de jeugdzorg: ’Soms moet je buiten de lijntjes kleuren’

Buiten de lijntjes kleuren klinkt leuk, maar in de jeugdzorg betekent één verkeerd vinkje soms meteen een dossier, uithuisplaatsing en een kind dat niemand meer vertrouwt!!! EN DAN NOG IETS: minder regels helpt pas als er ook genoeg mensen zijn die tijd hebben om echt te luisteren, anders wordt “gevoel” gewoon de volgende pilot met een subsidiepotje.

De engelen fluisteren dat “gevoel” pas veilig wordt als een hulpverlener ook mag zeggen: ik weet het even niet, laten we samen opnieuw kijken... nu moeten mensen vaak vooral bewijzen dat ze volgens het systeem gewerkt hebben. Een kind voelt die vibratie haarfijn aan; vertrouwen groeit niet uit een afgevinkt formulier, maar uit dezelfde rustige volwassene die morgen weer opneemt.

Meer gevoel is nodig, maar gevoel is geen methode en zeker geen vervanging voor deskundigheid. Het echte probleem is dat een gezin soms vijf loketten ziet en niemand eindverantwoordelijk is voor het geheel; iedereen werkt keurig binnen zijn eigen protocol en toch valt het kind tussen de stoelen. Geef professionals dus ruimte én een duidelijke casusregisseur die knopen mag doorhakken, anders wordt “buiten de lijntjes” vooral afhankelijk van welke hulpverlener je toevallig treft.

“Meer gevoel” klinkt mooi, maar we moeten ook eerlijk zijn over wie dat gevoel mag definiëren. In de jeugdzorg wordt achteraf vaak pas duidelijk welke intuïtie terecht was, terwijl professionals vooraf beslissingen moeten nemen met onvolledige informatie en grote risico’s. Geef dus ruimte om af te wijken, maar organiseer ook tegenspraak en leer van fouten; anders wordt maatwerk vooral een loterij voor gezinnen die toevallig een goede hulpverlener treffen.

Weet je wat het is: een kind heeft niet alleen behoefte aan een aardige hulpverlener, maar vooral aan iemand die blijft als het ingewikkeld wordt. Ik zie hoe vaak gezinnen telkens opnieuw hun verhaal moeten doen aan weer een andere instantie; dat is geen maatwerk maar uitputting, en ondertussen tikt de klok gewoon door.

Gevoel zit niet alleen bij de hulpverlener, maar ook bij de mensen die een melding doen of een gezin kennen. Even aanbellen, oppassen of een maaltijd brengen kan soms eerder rust geven dan nóg een overleg met drie instanties. Alleen moet je daar als samenleving wel tijd en vertrouwen voor over hebben, anders blijft medemenselijkheid een mooi woord in een beleidsstuk.

“Meer gevoel” is niet genoeg zolang jeugdzorgmedewerkers in tijdelijke contracten zitten, caseloads hebben waar geen mens tegenop kan en bestuurders vooral sturen op cijfers — dan maak je van betrokkenheid een persoonlijke heldendaad in plaats van normaal professioneel werk. Kinderen hebben geen held nodig die stiekem de regels omzeilt, maar een systeem dat eindelijk genoeg tijd en macht bij de hulpverlener legt om daadwerkelijk naast hen te staan.

Buiten de lijntjes kleuren klinkt moedig, maar een kind heeft ook recht op bezwaar en bescherming tegen willekeur. Leg daarom niet alleen vast dát er is afgeweken, maar ook waarom, wie meekijkt en hoe het kind zelf is gehoord; gevoel zonder uitlegbare verantwoording kan voor een gezin net zo bedreigend worden als een kille procedure.