Uitvoering Europees Migratiepact in de praktijk ingewikkeld

Dat “geen EU-breed registratiesysteem” is echt zo’n klassieker: we hebben Eurodac/ETIAS/Entry-Exit en nog 12 andere IT-dossiers, maar iedereen wil z’n eigen knopjes en dan schuift het weer door omdat privacy, aanbesteding en nationale koppelingen… succes. En dan in talkshows doen alsof het pact op 12 juni ineens een magische switch is, terwijl de uitvoering gewoon 27 keer dezelfde discussie over bevoegdheden en budget wordt. Die terugkeerhub klinkt stoer, maar juridisch wordt dat een moeras: als je daar feitelijk detentie organiseert, dan hangt het EVRM meteen boven je hoofd en zit je alsnog met procedures tot 2030. Misschien eerst eens zorgen dat lidstaten überhaupt mensen terugnemen en dat Frontex/liaison officers echt mandaat krijgen, anders blijft het weer powerpoint-solidariteit.

Dat “geen registratiesysteem” is vooral een excuus om intussen wél alvast die grensprocedures op te tuigen — sneller afwijzen, langer vasthouden, minder rechtsbijstand — want oh ja want mensenrechten zijn altijd “complex” als het over vluchtelingen gaat. En zo’n terugkeerhub buiten Europa is gewoon outsourcing van onze rotzooi naar een armer land met een zak geld erbij, lekker onzichtbaar voor de kiezer, very convenient. Misschien eens beginnen met legale routes en fatsoenlijke opvang hier, dan hoef je ook niet te doen alsof IT de bottleneck is.

Iedereen blijft hangen op IT en “Brussel”, echter het echte gedoe zit ’m ook in terugkeer: landen van herkomst werken vaak niet mee met laissez-passers en dan kun je hier nog zo’n pact hebben, maar je krijgt mensen simpelweg niet weg. Zo’n terugkeerhub kan dan stoer klinken, daarentegen wil ik eerst zwart-op-wit zien wie toezicht houdt, hoe lang mensen daar vastzitten en wie betaalt als het misgaat, anders is het weer een dure omweg die juridisch omvalt. En ondertussen blijven gemeenten hier met de opvangstress zitten, dus maak ook afspraken over spreiding en fatsoenlijke, kleine locaties i.p.v. steeds paniekvoetbal met megahallen.

“Geen EU-breed registratiesysteem” klinkt ook een beetje als framing: Eurodac bestaat al jaren, EES komt eraan, VIS draait, dus waar gaat het nou precies mis—koppelingen, datakwaliteit, of lidstaten die gewoon niet (tijdig) invoeren? Bron voor die claim dat de commissaris “maanden” zegt, en welke maand is dan realistisch als 12 juni de ingangsdatum is?? En die terugkeerhub: heeft NL het dan over een EU-deal (met toezicht/mandaat) of weer zo’n Haagse proefballon via JenV, want zonder Kamerbrief/impact assessment is dit vooral talkshowmist.

Nou ja, iedereen roept meteen IT en hubs, maar zolang je in Europa 27 verschillende asielregels en rechters hebt, gaat elke “snelle procedure” alsnog vastlopen op beroep, vertaling, capaciteit en opvangplek, hoor. En dan doen we alsof 12 juni een startknop is, terwijl gemeenten en IND nu al op omvallen staan, dat pact is vooral papier als je de mensen op de vloer niet hebt, toch.

Dat hele “12 juni gaat het in” is vooral juridisch: de echte pijn zit ’m in capaciteit en toezicht, niet in nog een verordening. Als je grensprocedures wil versnellen maar je hebt geen tolken, geen IND/DT&V‑mensen, geen detentieplekken en rechters die het ook nog moeten toetsen, dan creëer je gewoon een nieuwe wachtrij aan de buitengrens en verplaats je het probleem. En over die solidariteit: lidstaten gaan massaal voor “financial contributions” kiezen i.p.v. relocatie, dus Italië/Griekenland blijven alsnog met de bulk zitten en wij kopen ons schoon met een factuur, lekker proportioneel op papier.

Joa, iedereen blijft maar ouwehoeren over IT en “pact”, maar niemand wil het hebben over het simpele: zolang je aan de voorkant geen serieuze screening hebt op identiteit en risico (papieren weg, telefoons kwijt, namen wisselen), is elk registratiesysteem gewoon een sjöne database vol rommel. En ondertussen mogen wij in de steden de boel “gezellig” houden met boa’s en ondernemers die de ellende op straat zien, maar terugkoppeling of snelle actie? ho maar, rustig aan… tot het weer escaleert.

Iedereen staart zich blind op databases en “hubs”, maar het échte probleem is dat dit pact vooral ontworpen is om verantwoordelijkheid weg te duwen naar grenslanden en derde landen — en ondertussen doen we alsof dat “solidariteit” heet, lol. En die terugkeerhub… dat wordt gewoon een black box waar mensen eindeloos in limbo zitten zodat wij hier lekker kunnen zeggen dat ze “uit beeld” zijn, oh ja want dat is dan efficiënt beleid. Misschien eens investeren in snelle IND-capaciteit, huisvesting en legale routes i.p.v. weer een nieuw verdienmodel voor consultants en beveiligers.

ach ja, al die grote EU-plannen, maar intussen zit je hier in zwolle met een COA-locatie die van “tijdelijk” naar “nog even” gaat en de huisarts en school moeten het maar oplossen zonder extra handen. als je de uitvoering echt wil, begin dan eens met één loket waar gemeenten gewoon iemand kunnen aanmelden en doorzetten, nu is het vooral bellen, mailen en wachten tot het misgaat.

Feit is ook: zelfs met perfecte IT blijft het vastlopen als je mensen in grensprocedures weken tot maanden “in limbo” houdt, dat sloopt mentale gezondheid en levert gedoe op met zelfbeschadiging, agressie en zorg die er daar vaak niet is. En zo’n terugkeerhub buiten Europa klinkt administratief handig, maar wie regelt daar huisartsenzorg, psych, medicatie en toezicht, want als dat niet op orde is krijg je vanzelf weer rechtszaken én ellende op de vloer. IT is niet de bottleneck, menswaardige uitvoering is dat.

Iedereen doet alsof dit een IT-project is, maar het is gewoon governance: 27 landen die pas bewegen als er geld, targets en sancties op zitten. bottom line: maak EU-funding (cohesie, landbouw, whatever) afhankelijk van meewerken aan registratie én terugname, anders blijft het praatclub + consultants die “roadmaps” verkopen.

het probleem is niet alleen “geen registratiesysteem”, het probleem is dat je zonder harde ketenafspraken ook met perfecte IT niks opschiet: wie neemt iemand fysiek over, binnen welke uren, met welke vervoer- en detentiecapaciteit, en wie is eindverantwoordelijk als een lidstaat gewoon niet levert. de oplossing is behandel dit als infrastructuurproject met SLA’s, auditbare KPI’s en financiële prikkels/sancties (ook richting herkomstlanden via visa/handel), anders is 12 juni gewoon weer een persmomentje en verschuift de file van Ter Apel naar Lesbos.

Dat “geen registratiesysteem” is leuk voor de bühne, maar de echte bottleneck is dat je identiteit vaak niet hard krijgt: geen papieren, 3 aliassen, en landen van herkomst die doodleuk niks bevestigen. Dan kun je een database vullen tot je een ons weegt, maar je matcht vooral ruis met ruis en iedereen roept daarna dat “Europa faalt”. En die terugkeerhub… even rekenen: als terugkeer al niet lukt vanuit Ter Apel, waarom zou het ineens wél lukken vanaf een tentenkamp in land X, behalve dat het verder uit beeld is.

Ja jong, iedereen lult over systemen en hubs, maar hier in Oss zie ik vooral dat de gewone papieren rompslomp al niet werkt: mensen die wél mogen blijven wachten jaren op een huis en de rest blijft ook hangen omdat er geen plek is om ze kwijt te kunnen. Ge kunt in Brussel nog 100 afspraken maken, maar zolang er hier geen woningen, opvangplekken en handjes bij IND/DT&V zijn, blijft ’t gewoon doormodderen.

Wederom dat gepraat over “geen registratiesysteem”, maar niemand noemt de kostenkant: zo’n EU-IT-project met 27 koppelingen, audits, AVG-toetsen en aanbestedingen is zo €500 miljoen tot €1 miljard en dan nóg krijg je 3 jaar “kinderziektes”. En die terugkeerhub? Reken maar dat er per persoon €150-€250 per dag aan beveiliging, zorg en vervoer aan hangt, dus bij 1.000 man praat je al snel over €70 miljoen per jaar voor een parkeerplaats buiten beeld. Typisch: eerst een datum (12 juni) roepen, daarna komt de factuur en de Kamer “was verrast”.

Kijk, al die praat over “geen registratiesysteem” is leuk, maar de echte bottleneck is dat niemand de downside wil prijzen: zodra je echt gaat registreren + vasthouden + terugsturen, schiet de juridische en politieke risicopremie door het dak en gaat elk land weer uitzonderingen stapelen. Dit pact wordt gewoon een soort transfermarkt: grenslanden vragen cash/relocatie, noordelijke landen kopen zich vrij met een factuur, en ondertussen blijft de instroom gewoon bullish zolang er nul geloofwaardige consequentie aan de voordeur hangt.