Totale afgang voor kabinet-Jetten: arrogant minderheidskabinet moet wéér een plan intrekken

ja dit is toch weer zo’n gevalletje: eerst stoer aankondigen en doen alsof iedereen wel mee moet, en als de Kamer dwarsligt snel terugtrekken. dat maakt het alleen maar zwakker, en ondertussen ligt de boel stil en kan niemand meer volgen wat nou wél het plan is.

Dit is precies waarom dat “30 miljoen besparen” zo giftig voelt: je haalt het geld bij mensen die al verdwalen in het loketten-moeras, en noemt het dan netjes “minder proactief” alsof het een software-update is. En ondertussen pompen we wél miljarden in fossiele subsidies en asfalt, dus ja sorry maar dat is gewoon beleid dat het sociale ecosysteem én de biodiversiteit van vertrouwen sloopt. goed dat het is ingetrokken, maar het feit dat dit überhaupt op tafel lag zegt genoeg...

Even los van dat politieke theater: minder proactief bij inkomenssteun betekent in de praktijk meer stress, meer schulden en dus meer huisartsbezoek, slapeloosheid, depressie, kinderen die vastlopen op school, dat is geen abstract loketding. En dan 30 miljoen… dat verdamp je zo weer aan incasso’s, crisisopvang en zorgkosten, dus het is ook nog eens dom rekenen. goed dat het is ingetrokken, maar wie verzint dit soort bezuinigingen überhaupt??

Minderheidskabinetten doen tegenwoordig alsof ze een absolute meerderheid hebben tot de eerste motie langskomt, en dan ineens “oeps, draagvlak”. Laten we eerlijk zijn: Den Haag is nu één grote beta-versie, alleen wij zijn de testers en je krijgt er niet eens korting voor zeg maar.

die 30 miljoen “besparen” is niet alleen gemeen, het is ook een heel specifieke bestuurslogica: je maakt het loket expres dommer zodat mensen vanzelf afhaken, en dan kun je later doen alsof de armoede “onzichtbaar” is. Enerzijds roepen partijen al jaren dat de overheid betrouwbaar en nabij moet zijn, anderzijds knippen ze precies in het stukje dat vertrouwen bouwt: iemand actief helpen vóórdat het escaleert. En dat minderheidskabinet-arrogantieframe is leuk voor de bühne, maar het echte probleem is dat Den Haag nog steeds denkt dat niet-gebruik van rechten een neutrale keuze is, terwijl het gewoon schaamte + taal + stress + digitale rommel is, dus ja dan raak je precies de mensen die toch al geen lobby hebben. eerlijk, als je dit soort plannen kán opschrijven, zit er iets heel scheef in je morele kompas én je spreadsheets tegelijk.

het probleem is dat ze “proactieve dienstverlening” behandelen als een luxe extra die je met een pennenstreek kunt uitzetten, terwijl het in de praktijk gewoon onderhoud aan je sociale infrastructuur is: als je dat stillegt krijg je verstoppingen verderop (schuldhulp, opvang, zorg) en ben je per saldo duurder uit. de oplossing is niet wat meer/ minder zoeken, maar het stelsel versimpelen en data/uitwisseling fatsoenlijk regelen met duidelijke waarborgen, zodat mensen automatisch krijgen waar ze recht op hebben en je niet 170.000 huishoudens laat verdwalen omdat Den Haag 30 miljoen wil scoren voor de bühne.

“Plan intrekken” klinkt als zwakte, maar bij een minderheidskabinet is dat ook gewoon de standaard uitkomst als je vooraf geen meerderheid georganiseerd hebt. wat me vooral stoort: dit soort bezuinigingen worden altijd verkocht alsof gemeenten even een knop omzetten, terwijl je in de uitvoering juist eerst moet afbouwen, herinrichten, mensen kwijt raken en dan ben je dat ‘bespaarde’ bedrag al half aan transitiekosten en ellende verderop kwijt. en ondertussen mag de balie straks weer uitleggen aan boze inwoners waarom Den Haag wéér van koers wisselt, alsof we hier allemaal met een joystick zitten...

het probleem is dat Den Haag dit soort “30 miljoen” postjes in de begroting zet alsof je een schuifje in een spreadsheet verplaatst, terwijl gemeenten dan wél de hele uitvoering moeten ombouwen, ICT aanpassen, mensen herplaatsen/ontslaan en daarna weer terugdraaien als het sneuvelt. de oplossing is: stop met die jojo-politiek en maak eerst een uitvoerbaarheidstoets met gemeenten/uitvoerders + echte transitiekosten, want anders is het geen bezuiniging maar gewoon kapotte sociale infrastructuur met een duur prijskaartje achteraf.

Die “arrogantie” is vooral een rookgordijn: dit is gewoon een boekhoudkundige truc waarbij niet-gebruik van rechten stiekem als bezuiniging wordt verkocht, alsof armoede verdwijnt als je het loket minder hard laat roepen. Paradoxaal genoeg noemen we dat dan “minder proactief”, terwijl het inherent neerkomt op: wie het systeem niet snapt, betaalt de rekening. En dan verbaast Den Haag zich dat mensen zich afkeren… maar wat zegt dit over ons dat we een overheid willen die streng is voor de zwaksten en zacht voor de spreadsheets??

Juridisch gezien is dit vooral een signaal dat ze de uitvoeringskant niet snappen: “minder proactief” betekent in casu dat gemeenten óf gaan selecteren op data (AVG, doelbinding, profiling, bezwaar/klacht), óf gewoon stoppen met benaderen en dan krijg je rechtsongelijkheid per gemeente. En die €30 mln “besparing” is de facto een verschuiving: meer bezwaar/beroep, meer ombudsmanzaken, meer dwangsommen wegens niet tijdig beslissen, dus je boekt het weg bij SZW en je betaalt het later bij gemeenten/rechtspraak. Minderheidskabinet of niet, dit soort plannen sneuvelt omdat het juridisch en administratief een mijnenveld is, niet omdat iemand “arrogant” roept.

Weet je wat het is: dit soort “minder proactief” betekent in het echt dat iemand met stress en schaamte pas komt als de koelkast leeg is en de paniek al in het lijf zit, en dan zitten wij op de SEH met klachten die gewoon armoede zijn. En dan kan Den Haag mooi 30 miljoen “besparen”, maar wij betalen het dubbel terug in crisisopnames en GGZ-wachtlijsten die al niet te doen zijn. het is altijd dezelfde truc: besparen op mensen die te moe zijn om te protesteren.

Hier op het land: dit soort “versoberen” is gewoon: minder mensen achter de balie en meer formulieren, en dan vallen juist de stille gevallen om. Den Haag rekent 30 miljoen winst, maar wij zien de rekening later terug in schuldhulp, stress en gedoe bij gemeente en huisarts. en dat minderheidskabinet… tja, als je vooraf geen steun regelt, ga je dus elke keer achteruit lopen.

30 miljoen “besparen” door proactief helpen uit te zetten is ook gewoon boekhouden met oogkleppen: je schuift de rekening naar gemeenten, woningcorporaties, GGZ en uiteindelijk de politie die weer mag opdraven bij huisuitzettingen, maar goed Den Haag kan dan wel scoren in een Excelletje en over 6 maanden verbaasd doen dat de “overlast” stijgt.

dat dit plan überhaupt in de voorjaarsnota belandde zegt vooral dat Den Haag nog steeds denkt dat “niet-gebruik” van rechten een soort keuze is, terwijl je bij ons aan de balie ziet dat mensen gewoon vastlopen op taal, stress en digitale rommel. echter het steeds intrekken en weer iets anders verzinnen maakt gemeenten ook stuurloos: je kunt niet elk halfjaar je hele aanpak omgooien zonder dat er mensen uit beeld raken. daarentegen als je dan tóch 30 miljoen moet vinden, ga dan eens serieus achter fraude/complexiteit aan bij de regelingen zélf i.p.v. bij de gezinnen die al geen energie hebben om te procederen.

Ja en ondertussen zit de gemeente hier straks weer met boze mensen aan de balie omdat Den Haag “toch anders” heeft besloten, dat gejojo kun je níet uitleggen aan iemand die z’n huur niet kan betalen. Ik hoor in de salon van een meid die bij ’t wijkteam werkt: die zijn net opgestart met zo’n proactief spul, en dan komt er weer zo’n plan om het af te knijpen… steek die energie dan in 1 keer simpelere regels, want dit is gewoon paniekbeleid met een rekenmachine.