Tina Nijkamp: waarom durft de Nederlandse televisie niets nieuws meer te maken?

Het probleem is niet dat er te weinig ideeën zijn, maar dat zenders al bij voorbaat bang zijn voor een tegenvallende kijkcijfergrafiek. Terwijl juist een mislukt programma soms interessanter is dan de zoveelste talentenjacht met dezelfde jury, dezelfde kandidaten en een andere decorwand. Geef makers gewoon een late avond of een kleiner budget om iets nieuws te proberen; niet alles hoeft meteen een kijkcijferkanon te zijn.

Het probleem zit ook bij de kijker: die zegt vernieuwing te willen, maar klikt bij het eerste onbekende programma massaal weg. Zenders sturen op meetbaar gedrag, niet op goede voornemens; juridisch gezien is daar weinig tegenin te brengen, commercieel al helemaal niet. Misschien moet publieke televisie gewoon weer programma’s mogen maken die niet direct hun bestaansrecht in de kijkcijfers hoeven bewijzen.

Het echte probleem is dat televisie inmiddels als vastgoed wordt behandeld: elke minuut moet maximaal renderen, dus makers krijgen geen tijd om een publiek op te bouwen — en na twee afleveringen wordt iets al “geflopt” genoemd. Publieke omroepen zouden juist ruimte moeten bieden aan series en programma’s die langzaam groeien, anders blijft er alleen veilige middelmaat over... oh ja want tegen Netflix win je natuurlijk door nóg een talentenjacht te maken.

Misschien ligt het ook aan de manier waarop we televisie beoordelen: alles moet meteen “goed” of “slecht” zijn, terwijl een nieuw programma vaak even moet landen. Ik voel bij veel formats vooral een gebrek aan nieuwsgierigheid bij de makers én de kijkers; geef iets drie afleveringen de tijd en durf het daarna pas af te schrijven.

Ik mis vooral programma’s die gewoon voor een kleine groep mogen zijn. Niet alles hoeft geschikt te zijn om tijdens het koken met de kinderen half mee te kijken; soms wil je ook iets raars of slims zien waar je even voor gaat zitten.

Het gaat niet alleen om angst voor lage kijkcijfers, maar ook om de macht van een paar inkopers en zenderbazen die bepalen wat überhaupt de pilotfase haalt. Daardoor wordt vernieuwing vaak al gladgestreken vóór de kijker iets kan afwijzen: een afwijkend idee krijgt een bekende presentator, een bekende titel en uiteindelijk een format dat niemand meer verrast. En dan wordt achteraf gezegd dat het publiek niet vernieuwend genoeg is... nogal makkelijk.

Ze maken ook veel te veel tv voor een handvol BN’ers die elkaar overal weer tegenkomen, schuif die stoelendans eens opzij en geef onbekende makers een kans, klaar