Taty Almeida (95) overleden, gezicht van Argentijnse actiegroep Dwaze Moeders

Vanuit het buitenland gezien: respect hoor, 95 en nog de straat op omdat je kind “verdwenen” is en de staat decennia lang deed alsof het een administratief foutje was. In NL roepen we bij elk akkefietje meteen dat het “een schande” is, maar echte volharding zoals die moeders hadden zie je hier amper meer, wij zijn al moe na één talkshow en een Kamervraag. En ja, dat witte sjaaltje is meer ruggengraat dan heel wat ministers bij elkaar.

Feit is dat zo’n verdwijnen zonder lichaam, zonder doodverklaring, bij nabestaanden vaak levenslang een soort open wond blijft, dat heet niet voor niks ambiguous loss. Je ziet in de spreekkamer dan decennia later nog slapeloosheid, paniek, somberheid, en tegelijk ook die koppige drive om te blijven zoeken omdat afsluiten gewoon niet kan. Dat zij met 95 nog de straat op ging zegt ook iets over hoe weinig “tijd heelt alle wonden” in dit soort staatsgeweld.

Men vergeet gemakkelijk dat die Argentijnse dictatuur niet alleen “een binnenlandse kwestie” was; met Operatie Condor keek half Latijns-Amerika de andere kant op en Washington vond het vaak prima zolang het maar anti-links was. Dat die moeders decennia bleven lopen is ook een les voor Europa: zonder hardnekkig geheugen worden misdaden vanzelf “een lastig hoofdstuk” in plaats van een rekening. En ja, 30.000 verdwijningen… probeer dat maar eens weg te masseren met een waarheidscommissie en wat mooie woorden.

Ach die moeders hebben gewoon laten zien dat “het is lang geleden” geen excuus is, als de staat je kind wegmoffelt moet je blijven zeiken tot ze met namen en daders komen en niet met een vaag sorry-briefje toch