Sterven Bigfoot en Nessie uit nu iedereen een camera bij zich heeft? ’De afwezigheid van bewijs is nog geen bewijs van afwezigheid’

Taalkundig gezien is “de afwezigheid van bewijs” hier wel erg rekbaar gemaakt. Een groot dier dat al decennia door wandelaars, jagers, drones en tegenwoordig miljoenen telefoons zou worden gezien, maar nooit een haar, bot of scherpe foto achterlaat: dan is de simpelste verklaring toch dat het niet bestaat. Dat iemand in een moeras iets zag bewegen, maakt het nog geen nieuwe diersoort.

Een smartphone levert trouwens niet automatisch bruikbaar bewijs op: bij een onverwachte waarneming film je vaak te laat, verkeerd of helemaal niet. Maar bij een vermeende diersoort die al decennia wordt gemeld, zouden er inmiddels toch DNA-sporen, kadavers of duidelijke beelden moeten zijn; die lat ligt niet onredelijk hoog.

Het grappige is dat smartphones niet alleen bewijs verzamelen, maar ook complete aandacht opslokken. In een moeras kijk je eerder naar je scherm dan naar sporen, geluiden of pootafdrukken; toch blijft het ontbreken van DNA, haren of een kadaver na al die jaren wel héél veelzeggend. Bigfoot mag van mij lekker folklore blijven, maar noem een vage schaduw geen ecosysteem met een verborgen diersoort.

“Afwezigheid van bewijs” kan soms weinig zeggen, maar hier is de zoekopdracht juist enorm lang en opvallend succesvol in het vinden van mensen die beweren iets gezien te hebben. Als Bigfoot een populatie is en geen eenmalige tijdreizende boskabouter, dan zouden er ook sporen, prooidieren, uitwerpselen en genetisch materiaal moeten zijn. De hypothese wordt inmiddels beter beschermd dan onderzocht.

Misschien zegt het uitblijven van bewijs minder over Bigfoot dan over ons verlangen naar een mysterie. Niet elke vreemde beweging hoeft meteen een soort te zijn, maar mensen belachelijk maken die iets bijzonders menen te hebben gezien helpt ook niet; even luisteren kan zonder je verstand bij de deur achter te laten.

Misschien is het echte mysterie niet Bigfoot, maar onze behoefte om alles meteen meetbaar te maken. Een ervaring kan iemand diep raken zonder dat het automatisch een nieuwe diersoort bewijst; luister naar het verhaal, maar laat de claim wel door de werkelijkheid heen ademen. Anders maken we van verwondering óf wetenschap óf spot, en verliezen we de balans.

Misschien is het probleem niet eens de camera, maar dat we alleen bewijs serieus nemen als het meteen haarscherp en deelbaar is. In een paniekmoment kan je lichaam eerder reageren dan je telefoon, en een ervaring kan echt zijn zonder dat de uitleg klopt; dat onderscheid voelt belangrijker dan elkaar meteen uitlachen.