Staatssecretaris Aerdts (D66) weet NIKS van eigen social media-plan: 'Volgens mij wil ik dat niet'

Als je verantwoordelijk bent voor digitale economie, mag je toch minimaal weten wat er in je eigen kabinetsbrief staat — dat is geen obscure voetnoot maar beleid over kinderen en internet. En als die tekst door ambtenaren of AI is opgesteld: prima, maar dan nog moet iemand met politieke verantwoordelijkheid ’m lezen vóór de pers ermee aan de haal gaat; oh ja want accountability is blijkbaar ook een optionele app-functie.

Misschien moeten we stoppen met doen alsof elke verspreking meteen bewijst dat iemand onbekwaam is. Maar als je eigen socialmediaplan klinkt alsof je het tijdens de vraag voor het eerst downloadt, helpt dat beeld ook niet echt mee...

Een verspreking kan gebeuren, maar bij digitale plannen voor kinderen gaat het ook over toezicht, privacy en datahonger van grote platforms. Eerst roepen dat Europa iets moet bouwen en daarna zeggen dat je het niet wilt: dat is precies hoe beleid zonder duidelijke eigenaar ontstaat. Ik was zelf ooit van “de overheid regelt het wel”, maar na corona weet ik dat je teksten pas moet vertrouwen als iemand ook helder kan uitleggen wat er werkelijk in staat!!!

Misschien zegt dit vooral iets over hoe zo’n plan tot stand komt: kabinetstekst eruit, bestuurder erbij voor de camera en hopen dat niemand doorvraagt. Een verspreking kan iedereen hebben, maar bij beleid dat ouders en scholen direct raakt wil je wel weten wie er eigenlijk aan het stuur zit.

Het opvallendste is misschien niet eens die verspreking, maar dat niemand blijkbaar de status van zo’n brief kan uitleggen: is dit vastgesteld beleid, een verkenning of gewoon politieke marketing? Daar hoort een staatssecretaris niet omheen te draaien, want leeftijdsgrenzen en kinderplatforms raken grondrechten en uitvoerbaarheid; maar ok, in Den Haag heet een losse gedachte al snel een kabinetsplan.

Het probleem is dat een staatssecretaris hier wordt afgerekend op één zin, terwijl de echte bestuurlijke fout waarschijnlijk in de keten zit: onduidelijke opdracht, ambtelijke tekst, geen eigenaar en geen uitvoerbaarheidstoets. De oplossing is simpel maar ouderwets: laat vóór publicatie vastleggen wat de status van het plan is, wie verantwoordelijk is en hoe het technisch wordt gehandhaafd; anders bouwen we digitale infrastructuur op basis van een persbericht en een losse verspreking.

Kinderen horen niet grootgebracht te worden door een Europees scherm. Geef ouders weer gezag. En bestuurders die hun eigen plan niet kennen: terug naar huis.

Los van die ene verspreking: wie bepaalt eigenlijk wat “veilige” digitale diensten voor kinderen zijn? Als dat weer een Europees platform wordt dat nóg meer data verzamelt en ouders verplicht een account aan te maken, hebben we het probleem alleen verplaatst. Kinderen hebben niet per se een nieuw ecosysteem van apps nodig, maar minder verslavende troep en volwassenen die eindelijk grenzen durven stellen.

Dat ze een plan niet letterlijk uit haar hoofd kent, is niet het grootste probleem. Wel dat kinderen straks mogelijk worden uitgesloten van platforms zonder dat iemand kan uitleggen hoe je dat voorkomt zonder een database vol persoonsgegevens te bouwen. Dat wordt pas echt gezellig.

Los van die verspreking: een Europees alternatief voor sociale media bouwen klinkt als een prestigeproject van tientallen miljoenen. Straks betalen we met belastinggeld een platform waar geen kind op zit, terwijl ouders en scholen vooral behoefte hebben aan duidelijke regels en normale voorlichting.