Rookgordijn rond NAVO-miljarden: waarom doet kabinet geheimzinnig?

Die geheimhouding snap ik deels: als je precies publiceert waar je radars, brandstofopslag en netwerk-upgrades neerlegt, help je elke saboteur een handje. Maar €1,5 miljard “trust us bro” kan ook niet; geef dan op z’n minst per pijler bandbreedtes, doelen en een planning, en laat de Kamer vertrouwelijk meekijken met een audit (rekenkamer/ADR) zodat het geen grabbelton wordt. En even praktisch: die NAVO-RRI en dat “€100 mrd” klinkt nogal als PR-bundeling van allerlei potjes, dus waar komt dit geld precies vandaan en welke verplichtingen hangen eraan?

Tuurlijk moet je niet op internet zetten waar je precies brandstof opslaat of welke kabel je wanneer vervangt, maar “operationele veiligheid” wordt in den haag ook wel heel vaak gebruikt als dekmantel voor vriendjespolitiek en dure consultants. Ik zie het dagelijks: als de overheid geld op “weerbaarheid” gooit, eindigt het zo vaak in rapporten, inhuur en systemen die niet met elkaar praten, terwijl de basis (onderhoud, mensen, oefenen) blijft liggen. Laat de Rekenkamer en een paar Kamerleden met security clearance dan gewoon keihard meekijken en kom met één publieke lijst: wat is klaar, wat kost het, wie is verantwoordelijk, klaar.

Feit is: je hoeft echt niet op straat te gooien waar die brandstofleidingen en radars precies komen, maar je kan prima wél publiek maken wat het oplevert, welke normen je haalt en wat het onderhoud straks kost, anders koop je je arm aan shiny spullen die na 5 jaar weer “tijdelijk buiten gebruik” zijn. En als huisarts denk ik ook: vitale infra is óók ziekenhuizen, ambulancedispatch en telecom bij een storing, als dit alleen naar Defensie-aannemers gaat en niet naar ketens die letterlijk levens redden, dan mis je de kern van weerbaarheid. Laat ze desnoods in een besloten Kamercommissie de locaties en risico’s delen, maar hou het geldspoor en de resultaten gewoon zichtbaar.

Wat me hier vooral opvalt: “vitale infrastructuur” is óók klimaatadaptatie, en dat is juist super meetbaar zonder dat je locaties verklapt. Als je voor €1,5 mrd aan havens/energie/netwerken sleutelt, laat dan publiek zien hoeveel extra overstromings- en hittebestendigheid je koopt (bv. ontwerp op 1:10.000 i.p.v. 1:1.000, of hoeveel uur black-start/backup telecom je haalt). Anders krijg je straks dure “deterrence”-projecten die bij de eerstvolgende extreemweerweek alsnog omvallen, en dan heb je én geen transparantie én geen weerbaarheid, lekker dan??

Ach in de haven zie je ’t zo: als er “geheim” op staat is het ineens onderhandse gunning, uurtje-factuurtje en weer 2 jaar vertraging, laat ze dan iig de contractvorm en boeteclausules openbaar maken zodat aannemers niet slap kunnen ouwehoeren zonder gevolgen

Tsja, “veiligheid” is ook gewoon een handige deksel op een pan vol aanbestedingsgedoe en uitloop. Laat ze dan minimaal zeggen hoeveel er naar beton/staal gaat en hoeveel naar praatclubjes en consultants, want op het water weet je: als je de bonnen niet ziet, is de lading meestal lucht.

Wat mij opvalt: als het écht om “operationele veiligheid” gaat, dan kun je nog steeds gewoon de governance open gooien; wie tekent, wie controleert, welke aanbestedingsroute, welke KPI’s en vooral: wat gebeurt er als deadlines niet gehaald worden. Nu ruikt het naar het oude trucje van Defensieprojecten: eerst geheim, dan uitloop, dan “onvoorziene omstandigheden”, en tegen de tijd dat de Kamer wat ziet is het geld weg en is niemand verantwoordelijk. En kleine taalding: “rookgordijn” is hier wel heel letterlijk gekozen; het kabinet maakt van controle een mistbank.

Ik zeg het al jaren: “operationele veiligheid” is het nieuwe toverwoord om alles buiten de WOB/Woo te houden en ondertussen rollen die NAVO-miljarden zo naar dezelfde clubjes aannemers, consultants en techboeren die ook al aan de covid-apps en prikstraten verdienden… ik was zelf ook zo dat ik dacht “ach, dat zal wel moeten”, tot je ziet hoe vaak geheim = geen controle = kassa!!! En let op: vitale infra + cyber = straks meer monitoring, meer datadeling en meer bevoegdheden “voor onze veiligheid”, en als burger mag je weer niet weten wat er met je geld én je vrijheid gebeurt.

geheim of niet boeit me minder dan dat t weer via dezelfde 3 defensieconsultancy clubs loopt met “spoed” aanbestedingen en daarna 2 jaar vertraging omdat netbeheerder vergunning gemeente en stikstof elkaar gijzelen dus 1 5 mrd klinkt stoer maar zonder uitvoeringsmacht is t gewoon duur theater rip

“Vitale infrastructuur” klinkt stoer, maar gaat dit ook over dingen die onze kinderen echt raken zoals waterkwaliteit, dijken, noodstroom op scholen en ziekenhuizen, of is het vooral weer radars en digitale controle-systemen waar je straks nergens meer bij mag zonder app?? en die geheimzinnigheid... elke keer als het systeem “veiligheid” roept, verdwijnen de keuzes uit het zicht en zitten wij met de rekening én de risico’s. doe het dan tenminste bewust en natuurlijk: versterk eerst de basis die iedereen gebruikt, niet alleen wat mooi staat in NAVO-taal.

Die “opsec”-kaart is niet alleen om saboteurs buiten te houden, het is óók een manier om politieke keuzes te depolitiseren: je maakt er een technocratisch project van waar niemand meer over mag ruziën, want veiligheid. En dan krijg je dus dat rare: enerzijds gaat het over civiele infrastructuur waar provincies, gemeenten, netbeheerders en havenbedrijven al jaren plannen voor hebben, anderzijds wordt het ineens NAVO-geld met een geheim stempel en schuift alles richting Defensie-logica (en Defensie-aannemers). Wat ik mis in dit hele debat: wie bepaalt straks wat “vitaal” is als het spannend wordt—Rotterdam en Schiphol altijd vooraan, en Groningen/Zeeland/achterland “jammer dan”? Transparantie is hier niet alleen bonnetjes, het is ook: welke regio’s en welke belangen winnen, en wie mag daar nog iets van vinden als het etiket CLASSIFIED erop zit.