Raad van State: voorstel om politieke partijen uit te sluiten ’te vergaande beperking’

Tsja, je kan “ghost-partijen” irritant vinden, maar het middel is nu eenmaal: je gaat aan de voorkant bepalen wie mee mág doen, en dan zit je meteen in grondrechten en EVRM-gedoe. En praktisch: wie gaat dat ledenlijstje controleren, gemeente bij de kandidaatstelling? dan krijg je dus vlak voor de verkiezingen weer spoedbezwaar, rechtszaken en ambtenaren die ineens arbiter van politieke clubs moeten spelen, daar wordt niemand beter van. Fragmentatie los je toch niet op met een vinkje “heeft 1 lid”... dat is gewoon een papiertje regelen.

Vanuit het buitenland gezien is dit weer zo’n klassiek NL-trucje: als het politieke landschap rommelig wordt, gaan de gevestigde clubs niet beter presteren maar aan de spelregels morrelen. “Partij zonder leden” is ook gewoon een symptoom van totaal vertrouwenverlies in die oude ledenpartijen, en dat los je niet op met een administratief vinkje bij de kandidaatstelling. En dan straks verbaasd zijn dat mensen nóg cynischer worden omdat Den Haag weer bezig is met wie er mee mag doen i.p.v. waarom niemand meer lid wíl zijn.

Hmm ik snap wel dat je geen “eenmanspartijen” wil, maar ga dan niet over ledenaantallen lopen tutten, want dat is echt zo te faken met familie en vrienden op papier. Als je iets wil regelen, kijk dan eerder naar geldstromen en transparantie: wie betaalt die campagne en wie zit erachter, dat lijkt me pas relevant.

ja en dan? straks heb je dus “ledenpartijen” met 200 man op papier en 0 man op de ledenavond, want iedereen klikt alleen nog maar op tiktok. Als je echt wat wil doen: zorg dat je als kiezer tenminste kunt zien wie die lijst trekt en wie de boel financiert, want ik zie in de bus genoeg mensen die geen lid willen zijn van niks maar wel wél willen stemmen.

Die fixatie op “leden” is echt old school partijromantiek — mensen organiseren zich anno 2026 ook via bewegingen, vakbonden, lokale actiegroepen, noem maar op, zonder contributieclubje met pasjes. Als je democratie wil beschermen, pak dan de macht van geld aan: realtime transparantie over donoren, caps op campagnes, en keihard handhaven op schimmige bv-constructies… oh ja want dat raakt ineens wél de rijke sponsors.

ja maar wie zegt dat leden ook maar íets zeggen… ik heb hier klanten die zijn “lid” van drie clubs omdat ze ooit een linkje aanklikten en 2 euro betaalden, en dan ga je dus partijen weren terwijl de echte ellende is dat sommige lijstjes gewoon nergens een fatsoenlijk programma of kandidatencheck hebben. maak dan liever regels dat je kandidaten een VOG/financiële check moeten doen en dat je als kiezer kunt zien wie er écht achter zit, want een stapel nep-leden is zo gefixt door een handige jongen met een excelletje.

Hier op het land: “één lid” is echt een papieren vinkje, dat houdt geen rommel buiten. Als je ghost-partijen zat bent, maak het dan gewoon duurder in tijd: borgsom terug bij x stemmen, en anders weg, dan filter je de grappenmakers zonder aan grondrechten te gaan zitten. En dan kan je meteen stoppen met die schijnoplossing van ledenlijstjes, want dat is met een neef en een hotmailadres ook zo geregeld.

dus straks mag een partij gewoon een stichtingje zijn met één penningmeester en een whatsappgroepje, maar niemand mag vragen waar het geld vandaan komt of wie er werkelijk beslist?? en dan gaan D66/GL-PvdA weer aan de knoppen draaien omdat het “rommelig” is, terwijl het echte probleem is dat je als kiezer nul inzicht hebt in die interne besluitvorming en donaties?? en dan?? moet ik dat maar normaal vinden dat je in 2026 een land bestuurt met clubjes die je niet eens kunt controleren???!!!

Dat “1 lid verplicht” is echt een rare fix: als je ghost-partijen wil ontmoedigen, maak de drempel dan inhoudelijk/organisatorisch, bv een serieuze waarborgsom die je alleen terugkrijgt bij X% stemmen of een geldige kandidatenlijst in genoeg kieskringen. Leden zeggen anno 2026 sowieso weinig (je koopt ze letterlijk met een mailtje), maar je raakt wél direct aan passief kiesrecht en EVRM, dus je krijgt gegarandeerd gedoe vlak voor de stembus. waarom niet gewoon transparantie + anti-fraude bij financiering en handtekeningen strakker regelen, dat is tenminste meetbaar en minder ideologisch?

Weer zo’n plan dat op papier “1 lid” heet maar in de praktijk een heel controlecircus wordt: gemeenten die ledenlijstjes moeten checken, AVG-gedoe, bezwaarprocedures, extra juristen en ambtenarenuren… reken maar dat dit zo een paar miljoen per verkiezing kost en niemand weet wie het betaalt. En ondertussen los je het echte probleem niet op: als je fragmentatie wil beperken, voer dan gewoon een kiesdrempel van bv. 2% in en klaar, i.p.v. dit halfbakken administratieve geneuzel. Typisch Den Haag: symptoombestrijding met een nieuwe formulierenset.

Die “één lid”-regel is juridisch gewoon een meme: je creëert een drempel die niks oplost en wél uitnodigt tot strategisch procederen tot aan Straatsburg, precies vlak voor de kandidaatstelling. Als je ghost-partijen wil ontmoedigen, pak dan het echte instrument: waarborgsom/handtekeningen per kieskring en vooral transparantie over geld en bestuur, dat is veel beter te onderbouwen op proportionaliteit dan “toon een lidmaatschap aan”. En dat “huidige wet al 30 leden” in het stuk klopt volgens mij niet eens zo; NL heeft juist geen harde ledeneis voor deelname, alleen eisen rond vereniging/naam/administratie, dus dit voelt als symboolwetgeving met een flinke kans op afgang.