Protest tegen wetsvoorstel Slowakije om briefstemmen af te schaffen

Fico roept “fraude” en haalt meteen de makkelijkste groep onderuit: mensen in het buitenland die niet ff 6 uur naar een consulaat kunnen rijden. Ten eerste als je integriteit wil, regel je betere verificatie en toezicht op briefstemmen, ten tweede is dit gewoon kiezersselectie omdat de diaspora hem niet zint, maar ok. En dan verbaasd doen dat er duizenden op straat staan.

Briefstemmen afschaffen “tegen fraude” is echt dezelfde logica als in m’n kroeg de deur dichtgooien omdat er ooit één gast z’n biertje niet afgerekend heeft: je pakt niet de dader, je pakt iedereen die normaal doet, maar goed, lekker handig als juist die buitenlandstemmen je niet bevallen.

Juridisch gezien is “integriteit” als argument pas wat waard als je eerst laat zien dat het probleem reëel is én dat je een minder ingrijpende maatregel hebt geprobeerd. In casu maak je stemmen vanuit het buitenland de facto afhankelijk van reisafstand en openingstijden van een consulaat, dat is geen neutralere procedure maar een drempel die vooral één groep raakt. Benieuwd of de president dit nog doorlaat of dat het Constitutioneel Hof straks gewoon proportionaliteit gaat doen en klaar.

Als Fico echt om “integriteit” geeft: laat dan cijfers zien van bewezen fraude met briefstemmen, want in veel landen is dat vooral incidentenwerk en geen structureel probleem. En los daarvan: als je 150.000 mensen in het buitenland hebt en je maakt stemmen afhankelijk van een paar consulaten met beperkte openingstijden, dan is dat gewoon een participatieknop die je dichtdraait, klaar. Benieuwd of de EU dit alleen “zorgelijk” gaat noemen of ook echt druk zet via rechtsstaat-instrumenten, want anders leert iedereen: je kunt verkiezingsregels vlak voor de stembus gewoon naar je hand zetten?

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat “fraude” vaak gewoon een rookgordijn is, maar eerlijk is eerlijk: briefstemmen kán ook rommelig zijn als je het slecht organiseert, dus dan ga je toch niet meteen de hele boel slopen maar zet je fatsoenlijke ID-checks, tracking en deadlines neer en klaar. En dat gedoe met alleen nog stemmen op een ambassade… kom op zeg, alsof iedereen even een dag vrij kan nemen en 300 km kan rijden omdat Bratislava bang is voor een envelop, dat is geen integriteit maar gewoon de drempel hoger zetten voor een groep die je niet bevalt. Als je echt ballen hebt, maak je het juist makkelijker om te stemmen én harder om te knoeien, maar dat is blijkbaar te modern voor Fico.

het probleem is dat “alleen nog op ambassade/consulaat” klinkt neutraal maar in de praktijk gewoon een capaciteits- en bereikbaarheidsslot is: een paar loketten met beperkte openingstijden moeten ineens 150.000 kiezers verwerken, dat is infrastructuur die je expres te krap dimensioneert en dan later roept “zie je wel, opkomst laag”. de oplossing is: als je fraude vreest bouw je een keten met tracking, ID-verificatie en audits (desnoods aangetekend + barcode + steekproefcontrole), en als je per se fysiek wil stemmen dan moet je tijdelijke stembureaus/mobiele teams per regio optuigen, anders is het gewoon kiezers wegpesten en draagvlak slopen.

Nou ja, als je echt bang bent voor “fraude” dan ga je toch juist zorgen dat het systeem transparant is, maar wat mij vooral opvalt: ze rommelen weer aan de spelregels vlak voor de verkiezingen, en dát is pas link, vandaag briefstemmen weg, morgen kiesdrempel omhoog of districten schuiven, zo hol je vertrouwen uit hoor, toch.

Weer dat eeuwige “integriteit”-praatje, maar niemand rekent even door wat ze dan optuigen: 150.000 kiezers langs een paar consulaten betekent extra loketten, beveiliging, personeel en huur, reken rustig €1-2 miljoen per verkiezing en dan nog sta je 3 uur in de rij. En als het echt om fraude gaat: maak het briefstemmen aangetekend met track&trace en een fatsoenlijke controle, dat kost per stem een paar euro, niet weer een heel diplomatiek circus. Typisch beleid: duurder, slechter en dan verbaasd doen dat mensen boos worden.

Dat “fraude”-argument hoor je altijd precies als de peilingen tegenvallen. En als je écht integriteit wil: pak dan de keten aan waar het misgaat, niet de stemmer. Briefstemmen heeft juist papiertrail, je kan tellen, hertellen, steekproeven doen. Het echte gedoe zit meestal in druk uitoefenen thuis of in die “helpers” die stapels enveloppen verzamelen, maar dat los je op met regels en controles, niet door 150.000 man naar een paar loketten te jagen.