Premier Sánchez lijdt voor de vierde keer op rij verlies bij regionale verkiezingen

Vier keer op rij verlies en dan verbaasd doen dat mensen wegwandelen… tja. simpel: als je beleid voelt als altijd meer belasting, meer regels en minder resultaat, dan ga je vanzelf “outsourcen” naar PP en ja, dan krijg je Vox als dependency in je coalition stack. Iedereen roept “radicaal-rechts!!”, maar niemand wil het hebben over waarom de mainstream zichzelf zo hard onverkiesbaar managed.

In mijn tijd bij de KLM zag je in Spanje al jaren hetzelfde patroon: Madrid belooft van alles, maar in regio’s als Andalusië stemmen mensen vooral op wie hun portemonnee en hun straat “rustig” houdt, en als links dan blijft praten in grote woorden terwijl de dagelijkse rompslomp (banen, huren, migratie, veiligheid) niet beter voelt, dan schuift het vanzelf naar rechts, punt. En dat Vox nu kingmaker wordt is niet omdat iedereen ineens fascist is, maar omdat PP óók geen absolute meerderheid meer kan halen zonder harde praat erbij, dat is gewoon de prijs van versplintering. Sánchez kan wel weer een interne evaluatie doen, maar als je vier keer achter elkaar dezelfde klap krijgt en je blijft zitten, dan ben je niet “progressief”, dan ben je gewoon doof.

Vanuit het buitenland gezien is dit vooral het bekende EU-recept: middenpartijen beloven “stabiliteit” en leveren jarenlang papierwerk, dure boodschappen en gedoe met migratie, en dan staan ze raar te kijken dat de boze partij de sleutel krijgt. En dat “interne evaluatie”-praatje van Sánchez… vier keer op rij onderuit en dan nóg een werkgroepje, dat is precies waarom mensen afhaken. NL moet niet te hard lachen, daar zitten we ook al jaren in dezelfde carrousel maar dan met nóg meer overlegtafels.

Iedereen doet nu alsof dit alleen “Sánchez faalt” is, maar Andalusië is ook gewoon het schoolvoorbeeld van territoriale politiek: Madrid kan van alles beloven, maar als mensen in Sevilla/Cádiz vooral droogte, toerismebanen en huurprijzen voelen, stemmen ze op wie het hardst “orde” en “controle” roept. Enerzijds is Vox’ groei echt niet puur marketing, anderzijds is het ook een bijproduct van een systeem waar PP en PSOE al jaren dezelfde bestuurlijke routines hebben: veel persmomenten, weinig tastbare verandering, en dan krijgt de hardste partij het veto. En die PP die nu Vox nodig heeft: dat is precies hoe versplintering werkt, je wint en je verliest tegelijk, want je koopt “stabiliteit” met radicale eisen aan de zijtafel. Misschien moeten we minder doen alsof dit een Spaanse afwijking is en meer als een Europese standaard in wording, helaas.

Ach, die regionale verkiezingen zijn ook gewoon een soort tussentijdse “boosheidsmeter”: mensen stemmen niet per se vóór PP of Vox, maar tégen wie ze op dat moment de schuld geven van dure boodschappen en gedoe. En dan krijg je dus elke keer datzelfde circus: grote partij wint net niet, kleine harde partij gaat bij de kassa staan en tikt mee.

Iedereen staart zich blind op Sánchez vs PP vs Vox, maar die uitslag ruikt ook gewoon naar een legitimiteitscrisis van het hele regionale bestuur: je kunt niet jaren “stabiliteit” beloven terwijl water, wonen en seizoensbanen structureel wankelen en dan verbaasd zijn dat mensen naar de partij gaan die het hardst op tafel slaat. Paradoxaal genoeg wordt Vox dan de kingmaker juist omdat het systeem zelf geen verhaal meer heeft behalve managementtaal en persmomenten. en wat zegt dat over ons dat we democratie steeds meer behandelen als een noodrem-verkiezing: niet kiezen vóór iets, maar tegen het gevoel dat niemand nog aan het stuur zit??