Oplichting door nepagenten blijft toenemen: ‘Zelfs mijn eigen moeder werd bijna slachtoffer van een babbeltruc’

bij mijn tante in de flat hingen laatst ook van die “politie waarschuwt” posters in de hal, en alsnog trapt bijna iedereen erin als er iemand met een mapje en een praatje aan de deur staat. Aan de andere kant: die strengere straffen zijn mooi, maar ze staan zo weer bij de volgende voordeur zolang mensen uit schaamte niks melden.

Bij ons op de afdeling zie ik ook dat ouderen zó gewend zijn om “de autoriteit” te volgen dat ze zelfs in een ziekenhuisbed nog hun pincode willen geven als iemand maar een pasje om heeft hangen. Die voorlichting in huisartsenpraktijken is prima, maar leer mensen ook gewoon één simpele regel: politie/bank komt NOOIT je spullen ophalen, en als je twijfelt hang op en bel zélf 112 of het vaste nummer van je kind. En dat die daders steeds jonger zijn… ja mooi, maar ondertussen is jeugdzorg kapotbezuinigd en staan die kids dus voor een paar honderd euro aan de voordeur van oma.

Feit is: die voorlichting in de wachtkamer bereikt vooral de ouderen die nog zélf naar de huisarts komen, juist de echt kwetsbaren zitten vaker thuis of in een verzorgingshuis en missen dit dus compleet. Wat bij ons soms werkt is dat familie één vaste afspraakkaart neerlegt bij de telefoon: bij rare belletjes altijd eerst míj bellen, en desnoods een codewoord afspreken voor als er echt iemand aan de deur staat. En ja, na zo’n poging zie je niet alleen angst, maar ook dat mensen opeens hun echte zorg gaan mijden omdat ze niemand meer vertrouwen, dat is misschien nog wel de grootste schade.

Kleine nuance: die nepagenten leunen niet alleen op goedgelovigheid, maar op stress, ze zetten mensen expres in een soort paniekstand waardoor zelfs slimme types domme keuzes maken. Wat ik in de praktijk vaak zie is dat gehoorproblemen en beginnende geheugenklachten het nóg makkelijker maken, iemand verstaat de helft, wil niet dom overkomen en zegt dan maar ja. Misschien ook eens standaard bij banken en gemeente regelen dat je als oudere een blokkeer-afspraak kunt vastleggen, geen contant/sieraden meegeven zonder 24 uur bedenktijd of eerst contactpersoon, dan haal je de druk eraf.

Tuurlijk pakken ze een 13-jarige “runner” — maar de echte winst zit bij die lui die de lijsten met adressen/telefoons en scripts verkopen en die blijven lekker buiten beeld, want cybercrime opsporing is al jaren kapotbezuinigd. En banken/telecom kunnen ook meer: belspoofing en rare cash-opnames worden nog steeds veel te vaak “tja mevrouw eigen risico” afgehandeld, oh ja want winst is heilig — tot oma haar sieraden kwijt is.

Ik merk dat die babbeltrucs niet alleen “domme ouderen” pakken maar vooral mensen die alleen zijn en snel in paniek schieten, en dat is precies de energie waar ze op teren. Misschien moeten we veel meer inzetten op buren/netwerken: maak het normaal dat je even bij mevrouw van 84 aanklopt na een raar belletje, want die schaamte en stilte is hun beste wapen. en ja, zo’n 13-jarige aan de deur is heftig, maar ergens voelt het ook als: wie voedt die kids met dit soort rot-energie en waar blijven die organisatoren?