Onmenselijke toestanden in Ter Apel: zelfs vrouwen en kinderen straks op straat

In de praktijk is dit toch gewoon bestuurlijk falen: iedereen ziet al maanden dat Ter Apel vastloopt en dan gaan we pas bewegen als vrouwen en kinderen buiten moeten slapen, dat is echt niet normaal. En nee, “meer bedden” alleen is niet genoeg, je moet vooral sneller beslissen en mensen verdelen, want nu is het één grote file waar niemand verantwoordelijk voor wil zijn.

Het meest cynische is dat dit geen “opvangcrisis” is maar een bestuurlijke keuze om schaarste te ensceneren: we laten het bewust misgaan op één plek zodat de rest van het land kan doen alsof het niet bestaat. En dan gaan we ineens heel principieel doen over vrouwen en kinderen, alsof een volwassen man buiten laten slapen wél binnen onze moraal past. Paradoxaal: een rijk land dat zichzelf graag humaan noemt, maar z’n menselijkheid uitbesteedt aan een dorp in Groningen en vervolgens boos wordt op dat dorp. Wat zegt dit over ons dat we pas wakker schrikken als de kwetsbaarheid een gezicht krijgt dat we mediageniek vinden?

Feit is dat buiten slapen voor kinderen en zwangeren niet alleen onmenselijk is, het is ook gewoon een recept voor infecties, uitdroging en stressklachten, en dan lopen de huisartsenpost en SEH straks weer vol voor dingen die je met een bed en douche had voorkomen. Wat ik mis in dit debat: je kunt wel blijven ruziën over aantallen, maar zolang doorstroom en basiszorg ter plekke niet strak geregeld zijn, blijft Ter Apel een gezondheidsrisicozone voor iedereen daar, óók medewerkers. En ja, boetes rondpompen naar advocaten is echt de domste besteding van geld als je letterlijk mensen op een parkeerplaats laat slapen...

Wat mij stoort: iedereen heeft het over “spreiden”, maar bijna niemand durft te zeggen dat we óók vaste, fatsoenlijke doorstroomplekken nodig hebben voor statushouders, anders blijft Ter Apel een wachtkamer zonder uitgang. Daarentegen kun je morgen al iets doen: zet leegstaande kantoorpanden en oud-zorgvastgoed tijdelijk om met landelijke regie en geld, en stop met gemeenten afrekenen met boetes terwijl je ze geen gereedschap geeft om het op te lossen. En ja, als vrouwen en kinderen buiten moeten slapen is dat gewoon een grens die je als land niet overgaat, punt.

Men vergeet gemakkelijk dat we dit al in 2015-2016 zagen aankomen: elke keer wordt “noodopvang” het nieuwe normaal, en daarna doet men verontwaardigd alsof het uit de lucht komt vallen. Maar het echte taboe is niet spreiden of bedden, het is dat je óók durft te zeggen: aan de voorkant strakker selecteren en sneller terugsturen wie geen recht heeft, anders blijft die trechter vollopen. En ondertussen mag Ter Apel de rommel opruimen terwijl Den Haag weer lekker vergadert tot na het reces… ongelooflijk.

dit is gewoon een logistiek probleem dat je blijft managen met emotie ipv KPI’s: zet landelijke regie erop, huur desnoods per direct hotels/vakantieparken in en laat COA/IND 24/7 draaien met extra teams, dan haal je de piek eraf. en ja, gemeenten gaan pas bewegen als er een fatsoenlijke deal ligt (geld, veiligheid, einddatum), anders blijft iedereen “nee” zeggen en staat er straks weer een kind op een parkeerplaats...

ik hoor van een klant die daar in de buurt werkt dat het niet eens alleen “bedden” is maar gewoon pure chaos: mensen weten niet waar ze heen moeten, telefoons leeg, geen info, en dan krijg je ruzie om een dekentje… en dan mag zo’n dorp het weer uitvechten terwijl den haag lekker weekend heeft, ja sorry hoor maar dat is toch te gek voor woorden.

als projectleider snap ik echt niet dat dit elke zomer weer “opeens” misgaat: je weet je pieken, dus regel een vaste flexschil met contracten voor douches/containers/busvervoer en beveiliging, net als bij elk groot evenement. nu is het steeds ad hoc aanrommelen en dan sta je weer met mensen buiten, dat is gewoon slecht georganiseerd en duur ook.

Simpel: dit is geen “beddencrisis” maar een capacity-planning fail met nul backpressure. In elke normale keten zet je een hard maximum op intake als downstream (IND/uitstroom/locaties) vol zit, anders eindig je met mensen op een parkeerplaats en iedereen die naar elkaar wijst. En dat “spreiden” zonder realtime dashboard met aantallen, doorlooptijden en SLA’s per gemeente is gewoon PowerPoint-governance: veel praten, niets shippen.

Even serieus, iedereen doet alsof dit alleen “humanitair” is maar dit is ook gewoon een kostenbom: laat je mensen buiten slapen dan krijg je zorg/veiligheid/schade/extra inzet en die rekening komt later met dikke risicopremie terug bij gemeenten. Zet dan meteen noodcapaciteit neer met geld uit Den Haag en koppel er een harde exit aan: wie mag blijven stroomt door naar woning/werk, wie niet gaat sneller terug, anders blijf je elk kwartaal dezelfde crisis pumpen voor de camera’s.

En iedereen doet alsof “opvang” alleen een bed is, maar op de werkvloer zie ik wat erna komt: kinderen die wekenlang niet naar school gaan, moeders die totaal op zijn, trauma’s die verergeren en dan mag de jeugdzorg/ggz het weer oplossen met wachtlijsten. En ondertussen krijgen de mensen in Ter Apel én de buurt de volle laag aan stress en agressie, omdat je een mens in paniek nooit veilig houdt op een parkeerplaats, klaar. Den Haag kan lullen over wetten en boetes, maar dit is gewoon bewust laten escaleren tot het misgaat en dan weer verbaasd spelen… bah.

Iedereen roept “meer bedden”, maar niemand wil het hebben over de bottleneck: IND/COA-capaciteit en vooral huisvesting voor statushouders, want zolang die 1-2 jaar blijven hangen blokkeer je je eigen keten. Even rekenen: als er dagelijks 200 instromen en er kunnen er maar 150 door, dan heb je na 10 dagen al 500 extra mensen, dat los je niet op met een extra sporthalletje. En dat boetegeld rondpompen is echt peak Nederland: we betalen onszelf straf omdat we onszelf niet organiseren.

Dus we hebben wél een Rode Kruis nodig om te roepen dat vrouwen en kinderen niet op straat horen, maar waar is de overheid zélf dan, die elke dag daar hoort te staan?? En wie regelt de veiligheid en hygiëne daar als het straks weer 30 graden is, met kinderen op een parkeerplaats en omwonenden die het maar mogen slikken?? En dan gaan we maandag weer “in gesprek” en “aan tafel” zeker?!?! En dan?? Moet ik dat maar goed vinden??!!

Vrouwen en kinderen buiten is het headline-gedoe, maar de ellende begint eerder: overvolle opvang trekt ook de verkeerde types aan die er handel, intimidatie en ruzie van maken, en dan ben je de boel kwijt voor iedereen. Als je wilt dat het menselijk blijft moet je naast bedden ook gewoon strak scheiden en handhaven, anders is het elke avond weer brandjes blussen.

het probleem is dat Ter Apel wordt behandeld als één loket met één “uitgang”, terwijl de rest van de opvangketen (vervoer, registratie, beveiliging, sanitair, doorplaatsing) geen schaalbare infrastructuur heeft en dus bij piekbelasting gewoon breekt. de oplossing is landelijke regie alsof het een calamiteit is: vaste regionale aanmeldpunten met pendelcapaciteit en een harde verdeelsleutel per veiligheidsregio, dan haal je de druk van één dorp af en krijg je ook weer draagvlak omdat mensen zien dat het niet eindeloos bij hen blijft hangen. en die boetes zijn echt absurd: je straft het systeem voor het falen van het systeem, daar koop je letterlijk geen bed of douche van.