NRC Vandaag tipt: De wereld van extreem rijken en hun politieke invloed | Wereldzaken

die “invloed van miljardairs” is niet eens zo mysterieus hoor, het gaat vaak gewoon via stichtingen, denktanks en keurige netwerkevents waar niemand officieel “lobbyist” heet. kanttekening: we doen zelf ook vrolijk mee door beleid steeds ingewikkelder te maken, dan wint automatisch degene met de beste juristen en tijd om 200 zienswijzen te tikken. en ondertussen roepen we dat het “de markt” is, terwijl het gewoon een paar mensen zijn met een telefoonboek en een privéjet.

Joa, die invloed zit ’m niet alleen in “campagnes” maar in wie er überhaupt aan tafel mág bij ambtenaren en ministers: als jij met 3 lobbyclubs en een consultancy een mooi “position paper” + impactstudie meebrengt, dan lijk je ineens de enige volwassene in de kamer. En de rest? vrijwilligersclubje met 2 man en een Hotmail-adres, die worden vriendelijk aangehoord en daarna gaat de draaideur weer dicht… sjön democratie, maar zo werkt het dus.

Die samenvatting rammelt al bij de “kernfeiten” (die Credit Suisse percentages en die 2 billion aan donaties… huh), dus dan haak ik meteen: waar is de link naar de aflevering + de exacte bronnen/tabelletjes? En als je het over politieke invloed hebt, noem dan ook gewoon het Nederlandse kanaal: lobbyregister is halfbakken, agenda’s van bewindslieden zijn gatenkaas en via “stakeholdergesprekken” op departementen kom je prima binnen zonder ooit als lobbyist te boek te staan. Welke miljardairs/vehikels spelen hier in Den Haag mee bij klimaat/tech/defensie, en wie houdt bij welke amendementen letterlijk door wie zijn aangeleverd? maar wie checkt dat??

Ik zeg het al jaren: dat “invloed van miljardairs” is niet alleen donaties en lobbyclubs, het gaat via de hele zorg/onderzoeks-kant waar ze richtlijnen, universiteiten en patiëntenclubs sponsoren en daarna kan de politiek zeggen “we volgen de wetenschap”. Ik heb in de zorg zó vaak gezien dat er dan ineens één medicijn/beleid “onvermijdelijk” is omdat er een mooi rapport ligt, terwijl de geldstroom erachter niemand wil volgen. En NRC doet nu alsof dit een exotisch Amerikaans probleem is, maar hier in NL is het precies hetzelfde spelletje, alleen netter verpakt met stichtingen en keurige panels!!!

Die hele “invloed van ultra-rijken” gaat niet alleen via lobby en donaties, maar via wat je bijna een privé-staat naast de staat kunt noemen: filantropie, foundations, “impact investing”, en dan lekker projecten financieren waar overheden daarna afhankelijk van worden. Enerzijds klinkt het sympathiek (wie is er tegen een klimaatfonds of onderwijsprogramma), anderzijds koop je daarmee agenda-setting: jij bepaalt welk probleem *meetelt*, welke data “evidence” is en welke oplossing schaalbaar heet. En het smerige is: als het misgaat is er geen WOB/Woo, geen rekenkamer, geen parlementaire controle, want het is allemaal ‘privaat’... maar de maatschappelijke gevolgen zijn publiek, publiek. Misschien moeten we minder fixeren op de miljardair als persoon en meer op die hele infrastructuur van stichtingen, consultants en keurige “partnerschappen” waar niemand democratisch mandaat voor heeft.

Wat mij opvalt: iedereen heeft het over donaties en lobby, maar de échte truc is dat extreem rijken de publieke sfeer zelf opkopen via media, platforms en “charity”; als jij de microfoon bezit, hoef je niet eens meer hard te lobbyen, dan bepaal je gewoon waar het gesprek over gáát. En taalkundig gezien is “data-gedreven” hier ook zo’n lekker rookgordijnwoord: noem gewoon welke data, van wie, en wie er betaalt voor het verzamelen ervan.