Netbeheerders dringen bij Kamer aan op minder regelgeving

Dit is toch bizar: jaren iedereen richting warmtepomp/EV duwen en dan nu roepen “oeps, net vol, nieuwbouw kan niet aan”... dat is geen natuurwet maar planning (of het gebrek eraan). Overigens snap ik best dat bezwaarprocedures soms misbruikt worden, maar beroepsrechten afknijpen zonder fatsoenlijke participatie en compensatie is vragen om nóg meer gedoe. wat veel mensen niet weten: je kunt met slim sturen (tijdstarieven, load balancing, wijkbatterijen) al best wat piek eruit halen, maar dat moet je wel nú regelen i.p.v. alleen meer koper de grond in willen stampen.

dat “minder regels” klinkt altijd lekker tot je buurman ineens 3 jaar tegen een transformatorhuisje aankijkt en niemand zich verantwoordelijk voelt... aan de andere kant duurt het nu ook echt eindeloos met vergunningen en stikstof en bezwaren, dus als je nieuwbouw wil moet je ergens versnellen, maar doe dan ook eerlijk over wie de rekening betaalt (aansluitkosten) en niet alleen roepen crisisaanpak.

“minder regels” is nu vooral code voor: sneller bouwen zonder dat omwonenden nog wat kunnen, maar het échte knelpunt is ook gewoon fysiek spul: trafo’s, kabels, schakelinstallaties en mensen zijn schaars en hebben levertijden van jaren. Als je vandaag alle bezwaren schrapt, heb je morgen nog steeds geen 150/20 kV-station uit de fabriek gerold. Waarom niet veel harder sturen op flexibiliteit bij grootverbruikers en nieuwe wijken (slimme laadpalen, warmtepompen op piekuren, buurtopslag), zodat je met dezelfde netcapaciteit meer aansluitingen kwijt kan? En ja, dat vraagt óók regels, maar dan regels die vraag en aanbod slimmer maken in plaats van alleen “meer koper”.

Wederom dat “minder regels” geroep, maar niemand benoemt het echte verdienmodel: netbeheerders zijn gewoon monopolisten die hun investeringen via hogere netbeheerkosten bij iedereen parkeren, dus die crisiswet wordt straks een blanco cheque van pak ’m beet €3-€5 miljard en jij mag het op je jaarnota aftikken. En ondertussen blijven we wél overal salderen/terugleveren prikkelen en warmtepompen verplichten, maar als het net vol zit krijgt de nieuwbouwer een aansluitdatum in 2029… typisch Nederlands beleid, eerst duwen dan piepen. Misschien eerst eens prioriteit: woningen en vitale infra voorrang, en dat datacenters en “waterstofhubs” niet automatisch de rode loper krijgen.

“minder regels” gaat het niet oplossen als we blijven doen alsof elke nieuwe wijk onbeperkt kan pieken: een warmtepomp is vaak 1–3 kW gemiddeld maar op koude avonden schiet ’ie richting 4–6 kW, en tel daar 11 kW-laders bij op en je snapt waarom trafo’s huilen. Waarom maken we aansluitcontracten niet standaard met een cap + beloning als je flexibel bent, zoals bij industrie al gebeurt (curtailment/dynamische tarieven)? Dan kun je wél bouwen terwijl je de echte netverzwaring (die gewoon 5–10 jaar kan duren) achter de schermen doet, zonder meteen het beroepsrecht te slopen.

tuurlijk willen netbeheerders “minder regels” — maar waar waren ze toen we datacenters, logistieke hallen en bitcoin-achtige onzin met voorrang aansloten omdat dat lekker cashflowt? zet gewoon harde publieke prioriteiten: eerst sociale woningbouw + OV + zorg, en laat grootverbruikers maar betalen én afschakelbaar worden — oh ja want anders is het weer de huurder die de rekening krijgt via netkosten en “crisiswet”.

Het zij zo: “minder regels” is hier ook gewoon een nette manier om te zeggen dat het eigendomsrecht en inspraak even in de blender moeten, want anders halen ze hun planning niet. Maar niemand durft hardop te zeggen dat je dan óók moet accepteren dat een nieuwbouwwijk tijdelijk met een zwaardere gasaansluiting, een wijk-WKK of desnoods een bouwstroomcontract draait; alles moet meteen all-electric én meteen perfect. En die netbeheerders roepen nu crisis, terwijl we al tien jaar weten dat warmtepomp + EV + zonnepark niet gratis door een jaren-70-netje past. Zet gewoon prioriteit wettelijk vast en ga standaard flexcontracten eisen bij nieuwbouw, dan kun je tenminste dóór zonder de rechtsstaat te slopen.

minder regels roepen ze altijd pas als het bij henzelf begint te knellen, maar ik zie in den haag vooral gezinnen die al 3 jaar “tijdelijk” in een hotel/antikraak zitten en nu horen dat hun nieuwbouw wéér schuift omdat er geen aansluiting is. maak dan gewoon een harde publieke triage: woningen, zorg en scholen eerst, en die luxe grootverbruikers (datacenters, hallen, whatever) achteraan of afschakelbaar, anders betalen de kwetsbaarsten weer de rekening én de wachttijd. en dat inspraak “even pauzeren” klinkt stoer tot het trafohuisje ineens naast je slaapkamer staat en je nergens terecht kan, dat wordt alleen maar meer ruzie op straat hoor.

In Deventer zie je het ook: een trafohuisje of kabeltracé is al snel “klein project”, maar je zit meteen met grondposities, archeologie, bomen, en drie verschillende beheerders die niet tegelijk kunnen plannen. Minder regels helpt dan maar een beetje; daarentegen zou het enorm schelen als Rijk/provincie één harde regisseur neerzet die netuitbreiding en woningbouw echt koppelt, inclusief standaardlocaties in nieuwe wijken en een fatsoenlijk potje voor omwonenden die de overlast dragen. En ja, geef woningbouw en publieke voorzieningen gewoon voorrang in de wachtrij, anders blijven we praten terwijl de bouwkraan stilvalt.

Joa “minder regels” is leuk, maar ik zie het hier in Maastricht bij ondernemers: je kúnt soms niet eens verzwaren of een nieuwe aansluiting krijgen voor een zaak of kleine wijk, wachttijd + kosten en ondertussen moet je wel door met koelingen/keuken/ventilatie. Maak dan gewoon één loket met harde doorlooptijden en standaard-plaatsen voor trafohuisjes (zoals bushokjes), anders blijf je jaren pingpongen tussen gemeente, netbeheer en bezwaren, en dan ligt alles plat… sjön geregeld weer.