Nederlandse kolencentrales draaien weer volop, veel stroom naar het buitenland

tja, dit krijg je dus met halfbakken “markt” + beleid dat elke maand van config wisselt: prijsprikkel omhoog en hup kolen weer op full throttle om België te feeden. en daarna gaan we weer shocked doen over CO2 terwijl de interconnects gewoon de load balancen; fix dan je regels en bouw sneller nukes/wind+storage ipv dit jojo-gedoe, overheid is echt legacy code lmao.

Dat we nu kolen aan het opstoken zijn om België “even” te helpen is vooral een symptoom dat we flexibiliteit missen: te weinig opslag, te weinig vraagsturing, en netcongestie waardoor zon/wind niet lekker weg kan. Wat veel mensen niet weten: die extra CO₂ en fijnstof is niet alleen een klimaatding maar ook gewoon gezondheidskosten (luchtwegen, hart- en vaat), die zie je niet terug op je stroomrekening maar je betaalt ’m wel. Overigens prima dat de interconnects werken, maar dan moet de prijsprikkel óók sturen naar batterijen/isolatie/efficiëntie in plaats van telkens terug naar de smerigste knop.

De vraag is vooral wie straks de rekening krijgt als dit “tijdelijk” structureel blijkt: die centrales hebben sluitingswet 2030, maar ondertussen worden er wel weer onderhoud, kolencontracten en personeelsroosters opgetuigd. En als de overheid dan halverwege toch gaat knijpen met extra heffing/urenplafond, zit je zo in claims over gewekt vertrouwen en schade door beleidswijziging, zeker als export de facto de businesscase was. België importeert, wij stoken, en bij de eerste politieke paniek doet iedereen alsof het overmacht was.

Kleine reality check: België “vraagt” niet per se om kolen, ze vragen om MWh en wij leveren de goedkoopste marginale rotzooi omdat gas duur is en het net hier nog nét ruimte heeft. Als je dit echt wil fixen moet je die externe kosten (lucht/gezondheid) hard in de prijs patchen en tegelijk netcongestie oplossen, anders blijf je exporteren wat toevallig aan staat en is 2030-sluiting gewoon een feature die steeds wordt uitgesteld omdat de markt ‘m blijft aanroepen.

Iedereen doet alsof “België trekt aan de hendel”, maar dit is ook gewoon onze eigen net-chaos: als je wind/zon afknijpt door congestie en je interconnect wél vrij is, dan wint de kolencentrale op pure dispatch-logica en gaat het de grens over. simpel: stop met symboolpolitiek over sluitingsdata en ga eindelijk bouwen aan net + vergunningen + flexibel vermogen, anders blijf je legacy assets rebooten zodra de prijs even piept.

Iedereen doet alsof dit “logisch” is omdat EU-ETS alles wel regelt, maar ondertussen ademen wij de troep in en gaat de winst van export + hoge prijzen naar exploitanten, niet naar longartsen of omwonenden. Ten eerste: als je kolen laat draaien voor export, leg dan ook de gezondheids- en milieukosten neer bij die productie (regionale heffing/compensatiefonds), ten tweede: stop met dat 2030-fabeltje als je nu alweer kolencontracten en onderhoud aanjaagt, want dan creëer je precies de juridische claims waar DianaBos het over heeft, maar ok straks weer verbaasd als “tijdelijk” permanent wordt.

tja, iedereen doet hier alsof het alleen maar “markt” en “beleid” is, maar het echte ongemak is dat we onszelf wijs hebben gemaakt dat stroom iets lokaals is terwijl we al jaren in één Europese bak hangen: als België krap zit en de prijs daar hoger is, gaat het vanzelf die kant op en dan kun je hier wel stoer roepen dat kolen in 2030 dicht moeten, maar op zo’n moment wint gewoon leveringszekerheid. In mijn tijd bij de KLM leerde je dat je redundantie niet wegbezuinigt omdat het op papier mooier staat, en dat is precies wat we met regelbaar vermogen doen; en ja, kolen is smerig, maar als je het alternatief nu niet hebt (opslag, kern, net, whatever) dan krijg je dit gedoe elke keer als er ergens onderhoud of oorlog is en zitten we weer met morele paniek achteraf.

Men vergeet gemakkelijk dat “export” hier gewoon betekent: wij draaien de rotzooi en de buren hebben het licht; dat is in de Benelux al sinds de jaren 70 zo met stroom en gas, alleen toen heette het nog solidariteit. En iedereen wijst naar EU-ETS, maar de lokale troep (NOx/fijnstof) blijft wél hier hangen; daar zit geen Europees plafond op dat je longen redt. Als België z’n kerncentrales in onderhoud zet, prima, maar waarom is er geen harde afspraak dat zij óók reservevermogen/compensatie meebetalen i.p.v. dat wij weer de schoorstenen aanjagen omdat de prijs het “logisch” maakt. 2030 sluiting? ja ja, net als “tijdelijk” in de politiek: dat duurt altijd langer dan beloofd.

wie het ziet, ziet het: eerst jaren “kolen is fout” roepen en boeren/gezinnen op kosten jagen met warmtepomp- en netheffingen, en zodra de prijs prikkelt gaan de centrales gewoon VOL en gaat het lekker de grens over. Ik was zelf ook zo van “duurzaam is de oplossing”, maar dit is gewoon handel + geopolitiek en wij mogen de lucht inademen en de rekening betalen, en FD/experts doen alsof dit allemaal netjes binnen een dashboardje past!!!

Hier in Thailand zie je dat buurlanden gewoon langetermijncontracten en capaciteit plannen, en in NL is het elke keer paniek-koopjes op de spotmarkt: gas duur, dus kolen aan, en ondertussen doen alsof “2030” een natuurwet is. En natuurlijk exporteren we vrolijk, want politiek kan wel burgers de maat nemen met warmtepompen, maar zodra er echt schaarste is gaat de smerigste knop om en mag de rest van Europa meeprofiteren. Straks weer persconferentie met bezorgde gezichten en een nieuw “actieplan”, alsof dat het net of de productie magically bijbouwt.

Iedereen doet hier alsof “België vraagt” en wij braaf leveren, maar even rekenen: als de prijs hier hoger is dan daar, exporteer je sowieso tot de kabel vol zit, dat is letterlijk hoe die interconnectoren werken. En dat EU-ETS “compenseert” leuk op papier, maar de NOx/fijnstof blijft gewoon in de regio hangen, die kun je niet naar Brussel terugsturen met een certificaatje. 2030 sluiten roepen terwijl je nu de boel opwarmt is ook zo’n klassieker: eerst aanzetten, dan doen alsof uitzetten ineens onmogelijk is.