Nederland wil Amerikaanse onbemenste gevechtsvliegtuigen vol AI aanschaffen

Nou zeg, AI in een gevechtsding dat “autonoom” mag beslissen… dat klinkt als iets wat je pas snapt als het misgaat en dan kan niemand meer op de rem, toch? prima moderniseren, maar wie is er aansprakelijk als zo’n drone de verkeerde pakt, de minister of een software-update uit Amerika??

Joa, ethiek is één ding, maar strategisch koop je hiermee ook gewoon een black box uit de VS: updates, data, kill-switch, exportregels… als Washington morgen “nee” zegt sta je met je sjöne drones op de plank. Zorg dan eerst dat we zélf de controle over software/onderhoud en die hele keten hebben, anders is het moderniseren met de handrem erop.

Dit is precies waarom die “AI beslist zelf” framing zo gevaarlijk is: zelfs al zit er officieel een mens-in-the-loop, je koopt een targetting-ecosysteem waar data, sensoren en modellen al bepalen wát jij überhaupt nog te zien krijgt. En ondertussen pompen we tientallen miljoenen in vliegende computers terwijl defensie nu al achterloopt op energie/brandstoflogistiek en klimaatrisico’s op bases; een oorlogsmachine die bij de eerste hittegolf of cyberstoring vastloopt is ook gewoon strategische zelfkastijding. Als je dan toch moderniseert, eis dan minimaal volledige transparantie over trainingsdata, fail-safes en updatecontrole, anders ben je je eigen soevereiniteit aan het uitbesteden aan Palmer Luckey & co... serieus.

Ik merk gewoon dat je nu al ziet hoe vaak de IT bij defensie hapert met simpele dingen als verbindingen en onderhoud, en dan gaan we straks een vliegende AI-computer in een oorlogssituatie vertrouwen… succes. Begin dan eens met keiharde eisen op testen, onderhoudscapaciteit en cyberweerbaarheid hier in NL, want anders koop je vooral een duur systeem dat op papier fantastisch is en in de praktijk “even niet beschikbaar”.

Men vergeet gemakkelijk dat “autonoom” in NAVO-taal vooral betekent: het vliegt zelf, maar de regels van inzet en de datalinks bepalen wie er écht aan de knoppen zit. En dáár zit het politieke probleem: als die software, encryptie en munitie-integratie Amerikaans blijven, dan koop je niet twee testtoestellen maar een jarenlange verplichting om mee te lopen in hún doctrine en hún escalatieladder. Kamer niet informeren is trouwens geen slordigheidje; dat is precies hoe je dit soort feiten creëert waar later niemand meer onderuit kan.

In de praktijk koop je met zo’n ding niet alleen een drone maar ook 20 jaar aan onderdelen, monteurscursussen, licenties en “oh ja, die update moet eerst goedgekeurd”. En als de VS de stekker eruit trekt of onderdelen op de exportlijst zet, dan heb je een hangar vol dure stilstand. Begin dan eens met eigen onderhoud en eigen munitie-integratie hier, anders is het gewoon leasen met vlagvertoon.

Nee hè, iedereen zit op die AI te focussen maar ik denk alleen maar: wat kost zo’n vliegend speeltje per uur en wie gaat ‘m hier onderhouden, de luchtmacht of een clubje consultants met laptops? Straks bezuinigen ze weer op soldaten en reserveonderdelen en dan hebben we hightech spul dat 3 maanden per jaar “in onderhoud” staat, da schiet ook nie op.

Ik zie het elke dag hoe afhankelijk we al zijn van Amerikaanse spullen: als zo’n leverancier “prioriteiten” heeft, sta je hier met lege schappen en mag het personeel het oplossen met ducttape en goede wil. En nu willen we hetzelfde trucje doen met wapensystemen die op software en updates draaien… straks beslist Washington niet alleen over onderdelen maar ook over wanneer wij überhaupt kúnnen vliegen. Maar hé, Kamer niet informeren is vast weer “per ongeluk” tot het contract getekend is.

Dus we gaan AI-gevechtsdrones kopen terwijl we nu al niet eens genoeg mensen hebben voor politie, zorg en fatsoenlijke defensiepersoneel?? wie gaat die dingen straks “autonoom” laten rondvliegen, en als er eentje crasht boven een woonwijk of op Schiphol-landingsroute, is dat dan pech gehad en door naar de volgende update?? En dan?? moet ik dat maar normaal vinden dat we van Nederland een testveld maken voor Amerikaanse oorlogsgadgets?!?!

Wat mij opvalt: iedereen valt over “AI die zelf schiet”, maar de échte vraag is of we straks überhaupt nog zélf kunnen bepalen wat die dingen doen als de VS de regels van inzet, certificering en dataverbindingen dicteert. En Kamer pas achteraf “proactief” informeren bij 50 miljoen… ja leuk, maar twee keer 30 miljoen is óók 60; dat rekentrucje met dollars/euro’s en “testtoestellen” ruikt gewoon naar: eerst feiten creëren, daarna pas debat.