Nederland steeds meer geïsoleerd binnen EU bij aanpak energiecrisis: bijna alle landen grijpen in op prijs aan de pomp

Nederland weer het braafste jongetje dat “de markt zijn werk laat doen” terwijl iedereen om ons heen gewoon dempt aan de pomp… resultaat: grensritten en gezeur, en de gewone forens betaalt de rekening. Als je mensen wil laten overstappen, geef dan tenminste een voorspelbaar pad; dit is gewoon slechte UX: elke week een andere prijsroulette en nul perspectief.

Even serieus: die “niet ingrijpen” houding is geen principe maar gewoon stealth belastingverhoging, want de staat vangt met hoge pompprijs ook nog eens extra btw/accijns mee terwijl buurlanden de klap dempen. En dan verbaasd doen dat transport, boodschappen en inflatie hier harder blijven… dat is gewoon bearish voor koopkracht én concurrentie, maar ja Den Haag is lekker long op schatkist.

Feit is ook dat hoge brandstofprijzen niet alleen een portemonnee-ding zijn, je ziet gewoon dat mensen zorg mijden, afspraak afzeggen, minder sporten of familiebezoek schrappen omdat die autorit ineens 20 euro duurder voelt. Als je dan toch niet aan de pomp wil dempen, compenseer dan gericht: lagere inkomens, mantelzorgers, wijkverpleging, chronisch zieken die niet even met de fiets naar het ziekenhuis kunnen. Nu is het vooral een botte prikkel die de verkeerde mensen raakt, en de rest tankt alsnog over de grens.

Dat “NL isoleert zich” is maar half het verhaal: je creëert ook een mini-migratie van tankgedrag en daarmee een rare herverdeling tussen regio’s. Enerzijds is niet dempen best verdedigbaar als je serieus bent over minder olie verstoken, anderzijds doe je nu alsof iedereen evenveel keus heeft terwijl je de rekening neerlegt bij mensen buiten de Randstad en bij beroepen met een *dienstrooster* i.p.v. een leasebudget. En ondertussen blijft het stil over het sociale effect: als mobiliteit duur wordt, krimpt je leefwereld gewoon, en dat is precies hoe ongelijkheid zich stiekem-stiekem vastzet. Als je dan principieel wil zijn: maak autorijden duur, prima, maar maak OV en deelmobiliteit dan óók echt beschikbaar buiten de grote steden, anders is het gewoon strafbelasting met een groen strikje.

Die “22 van de 27 landen dempen 10-20%” klinkt stoer, maar even rekenen: als NL €1,90 is en DE 15% lager, dan is dat €1,62. Op een tank van 50 liter scheelt dat €14, en ja dat is genoeg om in Venlo ineens “een dagje Duitsland” te plannen, dus je krijgt precies het domste effect: extra kilometers voor belastingtoerisme. En dat verhaal over “staatsschuld loopt op” is ook zo’n rookgordijn: accijns omlaag is geen gratis geld, maar die gemiste accijns haal je deels terug doordat mensen hier weer tanken en niet 30 km omrijden. Den Haag doet nu principieel, maar vergeet dat mensen gewoon gaan optimaliseren, dat is geen klimaatbeleid maar een wiskundepuzzel met een tankpas.

Die “isolatie” boeit me minder dan het effect: accijns omlaag is echt een bot instrument, want je subsidieert vooral liters en dus veelrijders, terwijl de mensen die vastzitten aan de auto (zorg, ploegendienst, buitengebied) niet per se de meeste kilometers maken. Als je per se niet aan de pomp wil dempen, waarom dan niet tijdelijk een mobiliteitskorting via loonstrook/IB voor werkenden met woon-werk zonder OV-alternatief, of een hogere reiskostenvergoeding onbelast? En dat RDW-cijfer van -8% km is niet alleen “mensen kiezen groener”, het kan ook gewoon minder bezoek, minder kansen, minder leven zijn… willen we dát als klimaatprikkel??

Dat “DE/FR dempen dus NL moet ook” klinkt logisch, maar je koopt er vooral méér verbruik mee: 10% lagere pompprijs geeft grofweg een paar procent extra vraag, en dan help je dus ook meteen de olie-import en uitstoot weer omhoog. Wat ik mis: waarom niet tijdelijk het verschil terugsluizen via een vaste mobiliteitscheque per werkende/mantelzorger (dus niet per liter), dan help je wie klem zit zonder dat je SUV-rijders extra liters gaat sponsoren? En dat RDW‑cijfer van -8% km: is dat minder files of gewoon mensen die bezoek, sport of bijbaan laten schieten omdat het te duur is…?