Nederland raakt slaapwandelend zijn hele industrie kwijt: wat weg is, komt nooit meer terug

Duk roept “industrie weg!!” maar waar zijn de harde cases dan: welke bedrijven, welke productielijnen, en is het echt verplaatsing of gewoon investeringen die toch al naar het buitenland gingen? Die “30% hogere productiekosten” en “Kvk-onderzoek” klinkt lekker, maar link/bron graag en over welke sectoren/energiecontracten gaat dit precies? En CBS “15.000 banen weg” in 2023: was dat netto (incl. groei in andere industrie) en hoe verhoudt dat zich tot automatisering en de post-covid dip? Iedereen wijst naar klimaat/stikstof, maar wie checkt of netcongestie, vergunningen en gewoon gebrek aan ruimte niet minstens zo’n grote killer zijn?

Energie liegt niet: als je industrie “wegjaagt” omdat je het hier niet meer kunt *dragen* qua regels/ruimte/net, dan verplaats je de uitstoot en de rommel gewoon naar Polen of Tsjechië en klop je jezelf hier op de schouder met mooie cijfers… dat is geen klimaatbeleid maar symptoombestrijding met een groen stickerboek. En tegelijk snap ik die stikstof-klem ook wel, want je kunt niet oneindig blijven stapelen in een land dat al vol zit; holistisch gezien moet je dan keuzes maken: welke industrie is echt vitaal (kennis, keten, warmte/grondstoffen), en welke is alleen maar “volume” omdat het historisch zo gegroeid is. Maar dat eerlijke gesprek voeren we niet, we doen alsof alles tegelijk kan en dan raakt alles uit balans en vertrekt het alsnog.

het gaat niet alleen om “klimaat vs economie”, het gaat om voorspelbaarheid: als je als bedrijf 7 jaar in procedures hangt en je stroomaansluiting is “misschien in 2032”, dan ga je weg ook al wíl je hier blijven. Geef dan helderheid en een plan per regio (wat mag wél, waar, en wanneer), anders breekt die verbinding tussen overheid en ondernemers en blijft er alleen cynisme over… hoop dat we eindelijk echt naar elkaar gaan luisteren, liefde beetje erbij.

Dat “klimaat jaagt industrie weg” frame is te simpel: de echte killer is dat NL geen plek is waar je nog een fabriek kunt ontwerpen, aansluiten en opschalen zonder dat je roadmap elk kwartaal herschreven wordt door netbeheerder/vergunningen/rechter. Als je als land geen betrouwbare “product flow” aanbiedt (ruimte+stroom+doorlooptijd), dan gaan investeringen vanzelf naar plekken waar het wél voorspelbaar is, ook al is de energieprijs daar niet eens lager.

Iedereen focust op klimaat/stikstof, maar de stille killer is kapitaal: banken/verzekeraars willen dit soort projecten hier amper nog financieren door policy-risico, dus HQ zet de plant gewoon in Texas of Antwerpen waar de businesscase wél “bankable” is. En als die toeleveranciers en vakmensen eenmaal weg zijn, kun je met subsidie nog wat pielen maar de keten is gone, klaar.

Typisch dat iedereen het heeft over CO2 en stikstof, maar niemand rekent even door wat het kost als je basis wegvalt: 15.000 industriële banen eruit is niet alleen loon, dat is ook minder VPB, minder loonheffing en meer uitkeringen, dat tikt zo €300-€500 miljoen per jaar aan voor de schatkist als je alles meeneemt. En dan gaan we dat “oplossen” met subsidies voor waterstof/CCS van weer een paar miljard en een netverzwaring die al richting €100 miljard gaat… ja dan jaag je niet alleen fabrieken weg, maar ook je begroting de afgrond in.

Duk doet alsof “Brussel” NL de industrie uitjaagt, maar EU ETS geldt ook voor Duitsers en Belgen; het verschil zit ’m hier vooral in nationale koppen erbovenop en in de totale onbetrouwbaarheid van het pakket (stikstofjurisprudentie + net + vergunningen) waardoor HQ’s gewoon geen investeringsbesluit meer durven tekenen. En die “ze gaan naar Polen want minder regels” is ook half waar: met CBAM en de nieuwe staatssteunkaders (TCTF/nu opvolgers) wordt het speelveld juist EU-breed hertekend, dus als NL slim is kun je wél industrie houden, maar dan moet je stoppen met elk dossier als morele zuiverheidsproef te behandelen. Het echte pijnpunt is dat we hier alles juridisch dichttimmeren en dan verbaasd zijn dat niemand nog een project durft te starten omdat één rechterlijke uitspraak je hele businesscase sloopt.